URSA Avukatlık

Ölümlü Trafik Kazası Manevi Tazminat Miktarı

Trafik Kazası7 dk okumaEklenme:
Güneşli bir yolda duran mavi otomobil ve ölümlü kazada manevi tazminat miktarı başlığı

Ölümlü trafik kazasında manevi tazminatın sabit bir tutarı, tablosu veya hesaplama formülü yoktur; miktarı hâkim, olayın özelliklerine, kusurun ağırlığına ve tarafların durumuna bakarak takdir eder (TBK m.56/2, m.51). Ölenin eşi, çocukları, anne babası gibi yakınlardan her biri kendi manevi tazminatını ister ve her biri için ayrı tutar belirlenebilir. Zorunlu trafik sigortası manevi tazminat ödemez (KTK m.92/f); talep kusurlu sürücüye ve aracı işletene yöneltilir, faiz ise kural olarak kaza tarihinden işler. İnternetteki "ortalama" rakamlar hukuki ölçü değildir; bu yazıda yalnız tam metni okunmuş bir Yargıtay kararındaki tutarlar tarihleriyle verilmiştir.

Ölümlü Trafik Kazası Manevi Tazminat Miktarı Nasıl Belirlenir?

Türk Borçlar Kanunu ölüm hâlinde ölenin yakınlarına "uygun bir miktar" paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verilebileceğini söyler (TBK m.56/2). Kanun miktarı sayıya bağlamaz. Yargıtay'ın yerleşik yaklaşımına göre manevi tazminat zenginleşme aracı olmamalı, olay sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesini amaçlamalı ve tarafların sosyal ve ekonomik durumu ile olayın meydana geliş şekli birlikte gözetilerek hak ve nesafet kuralları çerçevesinde belirlenmelidir.

Hâkimin manevi tazminat miktarını belirlerken birlikte değerlendirdiği altı ölçüt
ÖlçütDayanakMiktara etkisi
Kusurun ağırlığıTBK m.51/1Sorumlunun kusuru ağırsa tutar yükselir, hafifse düşer.
Ölenle yakınlık ve bağın niteliğiTBK m.56/2, uygulamaEş, çocuk ve anne baba ile kurulan bağ genellikle daha uzak yakınlardan daha ağır tartılır.
Tarafların ekonomik ve sosyal durumuYargıtay uygulamasıTutar ödeyeni mahvedecek, alanı zenginleştirecek düzeyde olmamalıdır.
Olayın meydana geliş şekliTBK m.56, Yargıtay uygulamasıKazanın nasıl oluştuğu ve acının niteliği tutarı etkiler.
Kaza tarihiYargıtay uygulamasıTutar kazanın meydana geldiği tarihteki koşullar gözetilerek belirlenir.
Talep sonucuHMK m.26Hâkim istenen tutardan fazlasına hükmedemez.

Bu ölçütlerin hiçbiri bir çarpan ya da katsayı değildir; hâkim hepsini birlikte değerlendirir. Bu yüzden benzer iki ölümlü kazada bile tutarlar farklı çıkabilir. Yaralanmalı kazalardaki tutarlar yaralanmalı trafik kazası manevi tazminat miktarı sayfasında. Genel çerçeve ve davanın usulü için trafik kazasında manevi tazminat sayfasına bakılabilir.

Ölümlü Trafik Kazası Manevi Tazminat Hesaplama Nasıl Yapılır?

Manevi tazminat hesaplanmaz, takdir edilir. Destekten yoksun kalma tazminatında ölenin geliri, bakiye ömür ve pay oranları üzerinden aktüeryal bir hesap yapılır; manevi tazminatta böyle bir hesap yoktur ve bilirkişi tutarı değil yalnız kusur oranını belirler. Uygulamada yapılacak iş, dilekçede her yakın için ayrı bir tutar yazmaktır, çünkü hâkim talep sonucuyla bağlıdır (HMK m.26). Tutar yazılırken bu yazıdaki ölçütler ve emsal kararlar gözetilir. Maddi kalemlerin nasıl hesaplandığı ölümlü trafik kazası tazminatı hesaplama sayfasında, tazminat kalemlerinin genel görünümü ölümlü trafik kazası tazminatı sayfasında anlatılıyor.

Ölümlü Trafik Kazasında Manevi Tazminat Ne Kadar Çıkar?

Bu sorunun kanunda ya da Yargıtay içtihadında sayısal bir karşılığı yoktur. Yaygın "genelde şu kadar çıkar" cümleleri, belirli dosyalardaki sonuçların genellenmesinden ibarettir. Tutarın nasıl oluştuğunu göstermenin tek dürüst yolu, tam metni okunmuş bir karardaki rakamları künyesi ve olay tarihiyle birlikte vermektir.

Yargıtay kararı örneği

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2021/22540 K.2022/14821 sayılı ve 16.11.2022 tarihli kararında, 07.10.2009 tarihli trafik kazasında ölen kişinin eşi ile üç çocuğunun davasını incelemiştir. Davacılar dört kişi için 20.000'er TL, toplam 80.000 TL manevi tazminat istemiş; mahkeme eşe 20.000 TL, çocuklara 10.000, 15.000 ve 15.000 TL, toplam 60.000 TL vermiştir. Daire, hükme uyulan 15.01.2019 tarihli bozma ilamında ölenin yüzde 70, davalının yüzde 30 kusurlu olmasını, kaza tarihini ve sosyal ekonomik durumu birlikte değerlendirmiş ve bu tutarı tüm davacılar için fazla bularak hükmü bozmuştur.

Bozmaya uyan mahkeme eşe 10.000 TL, üç çocuğun her birine 5.000 TL, yani toplam 25.000 TL'ye hükmetmiş ve faizi kaza tarihinden işletmiştir; Daire bu hükmü onamıştır. Karar iki şeyi gösterir. Birincisi, her yakına ayrı tutar verilir ve tutarlar yakınlık derecesine göre farklılaşabilir. İkincisi, ilk derece mahkemesinin verdiği tutar, kusur dağılımı ve sosyal ekonomik durum gerekçesiyle üst derecede düşürülebilir.

Bu tutarlar 2009 tarihli bir olaya ve 2019 ile 2022 tarihli kararlara aittir; paranın değeri o günden bugüne çok değişmiştir. Rakamlar yalnız ölçütlerin uygulamada nasıl işlediğini göstermek için verilmiştir, bugün açılacak bir dava için doğrudan karşılığı yoktur.

Ölenin Kusuru Manevi Tazminatı Nasıl Etkiler?

Zarar gören zararın doğmasında veya artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir (TBK m.52/1). Ölüm hâlinde bu kusur ölenin kusurudur ve yakınların talebine yansır. Destekten yoksun kalma tazminatında indirim ölenin kusur oranında yapılır; manevi tazminatta ise sabit bir oran formülü yoktur, ölenin kusuru hâkimin miktarı takdir ederken gözettiği unsurlardan biri olarak çalışır. Yukarıdaki kararda da ölenin yüzde 70 kusuru, tutarın düşük belirlenmesinde etkili olan gerekçelerden biridir; Daire kusurun tutarı hangi oranda azalttığını ayrıca göstermemiştir. Müterafik kusurun genel mantığı müterafik kusur sayfasında, yüzde 25, 50 ve 75 gibi oranların etkisi ölümlü trafik kazasında yüzde 25, 50 ve 75 kusurlu olmak sayfasında, ölenin kusurlu olduğu kazaların tamamı trafik kazasında ölen kişi kusurluysa ne olur sayfasında anlatılıyor.

Ölümlü Trafik Kazası Manevi Tazminatı Kimler İsteyebilir?

Kanun yakınları tek tek saymaz (TBK m.56/2). Uygulamada eş, çocuk, anne baba ve kardeş başta gelir; daha uzak yakınlar ölenle gerçek bir bağ bulunduğunu ispat ederek talepte bulunabilir. Destek tazminatından farklı olarak manevi tazminatta ölenin yakınına maddi yardımda bulunmuş olması aranmaz ve her yakın kendi hakkını kendi adına ister. Kimlerin destek tazminatı alabileceği destekten yoksun kalma tazminatını kimler talep edebilir, kardeşin durumu ise kardeş destekten yoksun kalma tazminatı alabilir mi sayfasında ayrıca incelenmiştir.

Eş, çocuk, anne baba, kardeş ve daha uzak yakınların manevi tazminat hakkı

Manevi Tazminat Kimden İstenir, Faiz Ne Zaman İşler?

Zorunlu trafik sigortası, manevi tazminata ilişkin talepleri kapsam dışında bırakır (KTK m.92/f). Bu yüzden sigortaya yapılan başvuruda manevi tazminat istenmez; talep kusurlu sürücüye ve aracı işletene yöneltilir ve ikisi müteselsilen sorumlu tutulabilir (KTK m.85/1, m.88). Hükmedilen tutar bu kişilerin malvarlığından tahsil edildiği için dava açmadan önce sürücü ve işletenin başka bir sigortası bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Zorunlu sigortanın manevi tazminatı ödemediği, talebin sürücü ve işletene yöneltildiği gösterimi

Haksız fiilde borçlu fiilin işlendiği tarihte temerrüde düşer (TBK m.117/2). Bu nedenle manevi tazminat için faiz kural olarak kaza tarihinden istenir; yukarıdaki kararda da faiz kaza tarihinden işletilmiştir. Destek tazminatındaki faiz başlangıcının ayrı bir tartışması vardır ve destekten yoksun kalma tazminatında faiz başlangıcı sayfasında anlatılıyor.

Ölümlü Trafik Kazası Manevi Tazminat Miktarı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Ölümlü trafik kazasında manevi tazminat ne kadar olur?

Kanunda sabit bir tutar, tablo veya ortalama yoktur. Hâkim kusur oranını, yakınlık derecesini, tarafların ekonomik ve sosyal durumunu ve olayın özelliklerini değerlendirerek her yakın için ayrı tutar belirler (TBK m.56/2, m.51). Bu yazıdaki Yargıtay örneği 2009 tarihli bir olaya aittir ve bugünkü dosyalara doğrudan ölçü olmaz.

Ölümlü trafik kazası manevi tazminat nasıl hesaplanır?

Formülle hesaplanmaz. Dilekçede her yakın için ayrı bir tutar istenir, hâkim bu tutarın üstüne çıkamaz (HMK m.26) ve miktarı hakkaniyete göre takdir eder. Bilirkişi yalnız kusur oranını belirler, manevi tazminatın tutarını belirlemez.

Ölümlü trafik kazasında manevi tazminatı kimler isteyebilir?

Ölenin yakınları kendi adlarına isteyebilir (TBK m.56/2). Eş, çocuk, anne baba ve kardeş başta gelir; daha uzak yakınlar ise ölenle bağlarını ispat ederek talepte bulunabilir. Destek ilişkisi aranmaz.

Ölenin kusuru varsa manevi tazminat düşer mi?

Düşebilir. Hâkim, zarar görenin kusurunu tazminatı indirirken gözetir (TBK m.52/1); ölüm hâlinde ölenin kusuru da miktarın takdirinde dikkate alınır. Maddi tazminattaki gibi yüzde oranında matematiksel bir kesinti yapılması beklenmez.

Zorunlu trafik sigortası ölümlü kazada manevi tazminat öder mi?

Ödemez. Manevi tazminata ilişkin talepler zorunlu mali sorumluluk sigortasının kapsamı dışındadır (KTK m.92/f). Talep kusurlu sürücüye ve aracı işletene yöneltilir; poliçede ayrıca yazılı bir ek teminat varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortacısına da başvurulabilir.

Manevi tazminata faiz hangi tarihten işler?

Haksız fiilde borçlu fiilin işlendiği tarihte temerrüde düştüğünden (TBK m.117/2) faiz kural olarak kaza tarihinden istenir. Bu yazıdaki Yargıtay örneğinde de faiz kaza tarihinden işletilmiştir. Dilekçede faiz başlangıcının açıkça yazılması gerekir.

Yargıtay ölümlü kazada manevi tazminat için hangi tutarları onadı?

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/22540 K.2022/14821 sayılı kararda, 07.10.2009 tarihli ölümlü kazada eş için 10.000 TL, üç çocuğun her biri için 5.000 TL hükmeden kararı onamıştır. Tutarlar o günün koşullarına göredir ve bugün aynı rakam uygulanmaz.

Yazar hakkında

Kurucu avukat · Bursa Barosu, sicil 5648

Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.

İlgili makaleler