Yoksulluk Nafakası Şartları, Çalışan Eş ve Erkek Eş Nafaka Alabilir mi?

Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe, diğer eşin malî gücü oranında verilir. Türk Medeni Kanunu m.175'e göre iki şart aranır: nafaka isteyen tarafın boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olması ve kusurunun diğer taraftan daha ağır olmaması. Çalışan eş de geliri zorunlu ihtiyaçlarını karşılamıyorsa nafaka alabilir; kanun cinsiyet ayrımı yapmadığı için erkek eş de aynı şartlarla isteyebilir. Nafakayı ödeyecek tarafın kusurlu olması aranmaz. Nafakanın süresine ilişkin Anayasa Mahkemesi kararı 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecek; o tarihe kadar madde bugünkü hâliyle uygulanır ve kesinleşmiş nafakalar kendiliğinden kalkmaz. Bu yazıda şartlar, kusurun etkisi, miktar, süre, yıllık artış ve ödenmemesi sırasıyla anlatılıyor.

Yoksulluk Nafakası Nedir?

Yoksulluk nafakası, boşanma kararıyla evlilik sona erdikten sonra geçimini sağlayamayacak hâle gelen eşe diğer eşin ödediği paradır. Evlilikteki kusura verilmiş bir ceza değildir; boşanmanın ekonomik olarak daha zayıf bıraktığı tarafın geçimine katkıdır. Dayanağı Türk Medeni Kanunu m.175'tir:

Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.

Türk Medeni Kanunu m.175

Yoksulluk nafakası, dava sürerken ödenen tedbir nafakasından, çocuk için ödenen iştirak nafakasından ve akrabalar arasındaki yardım nafakasından farklıdır. Dört türün kimin tarafından, hangi aşamada ve hangi şartla istendiği nafaka türleri ve miktarı sayfasında karşılaştırılıyor.

Yoksulluk Nafakasının Şartları Nelerdir?

Nafakaya hükmedilebilmesi için aşağıdaki şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir.

• Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olmak. Yoksulluk, kişinin kendi gelir ve malvarlığıyla barınma, beslenme, giyim, sağlık ve eğitim gibi zorunlu ihtiyaçlarını karşılayamaması anlamına gelir. Gelirin sıfır olması gerekmez; gelir varsa da ihtiyaçları karşılamıyorsa yoksulluk söz konusu olabilir.
• Kusurunun diğer taraftan daha ağır olmaması. Nafaka isteyen taraf kusursuz olmak zorunda değildir; en fazla eşit kusurlu olması yeter.
• Nafakanın talep edilmesi. Yoksulluk nafakası kendiliğinden verilmez; boşanma davasında veya kanunda öngörülen süre içinde açılan davada istenmesi gerekir.
• Ödeyecek tarafın malî gücünün bulunması. Nafaka, diğer eşin malî gücü oranında belirlenir. Ödeyecek tarafın kusurlu olması ise aranmaz; kusursuz olan eş de, karşı taraf daha ağır kusurlu değilse nafaka ödemekle yükümlü tutulabilir.

Kusur Nafaka Hakkını Nasıl Etkiler?

Kusur, yoksulluk nafakasında eşik rolü oynar: nafaka isteyen taraf boşanmaya sebep olan olaylarda ağır veya tam kusurlu bulunursa, yoksulluğa düşecek olsa bile nafaka alamaz.

Nafaka isteyen tarafın kusuru	Yoksulluk nafakası
Kusursuz	İstenebilir
Az kusurlu	İstenebilir
Eşit kusurlu	İstenebilir
Ağır kusurlu	İstenemez
Tam kusurlu	İstenemez

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, kanun koyucunun yoksulluğa düşecek taraf yararına nafakaya hükmedilebilmesi için boşanmaya sebep olan olaylarda en azından eşit kusurlu olmayı aradığını, ağır veya tam kusurlu eş yararına nafaka ödenmesine karar verilemeyeceğini belirtmiştir (Yargıtay HGK, E. 2023/1141, K. 2025/395, T. 25.06.2025). Yargıtay 2. Hukuk Dairesi de kadını erkeğe göre ağır kusurlu bulduğu bir dosyada, kadın yararına yoksulluk nafakası şartlarının oluşmadığını belirterek nafaka hükmünü bozmuştur (Yargıtay 2. HD, E. 2023/5602, K. 2024/1775, T. 14.03.2024). İki karardan da görüldüğü gibi kusur belirlemesi değiştiğinde nafaka sonucu da değişir; bu yüzden kusurun dosyada ispatlanması nafaka davasının önemli kısmıdır.

Nafakadaki kusur ölçüsü tazminattan farklıdır. Maddi ve manevi tazminat kusursuz veya daha az kusurlu tarafa tanınır (TMK m.174); eşit kusurlu eş tazminat isteyemese de yoksulluğa düşecekse nafaka isteyebilir. İkisinin farkı boşanmada tazminat sayfasında tablo hâlinde anlatılıyor. Kusurun yargılamada nasıl belirlendiği çekişmeli boşanma davası, hangi davranışların kusur sayıldığı şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma yazısında ele alınıyor.

Çalışan Eş Yoksulluk Nafakası Alabilir mi?

Alabilir. Kanun, nafakayı çalışmayan eşe değil, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe bağlar. Bir işte çalışıyor olmak tek başına nafakayı engellemez; hâkim, gelirin zorunlu ihtiyaçları karşılayıp karşılamadığına bakar.

Asgari ücret civarında gelir bu bakımdan sık tartışılan bir örnektir. Hukuk Genel Kurulu'nun bir kararında aktarılan bozma gerekçesinde, kadının asgari ücretin altındaki gelirinin kendisini yoksulluktan kurtaracak düzeyde olmadığı ve boşanma yüzünden yoksulluğa düşeceği gerekçesiyle kadın yararına yoksulluk nafakası takdir edilmesi gerektiği belirtilmiştir (Yargıtay HGK, E. 2021/1024, K. 2023/169, T. 08.03.2023). Bu, asgari ücretle çalışan her eşe nafaka bağlanacağı anlamına gelmez; karar dosyadaki somut gelir ve gider durumuna dayanır.

Hâkimin çalışan eş bakımından değerlendirdiği başlıca noktalar şunlardır:

• Düzenli geliri ve bu gelirin sürekli olup olmadığı.
• Kira, borç, çocuğun bakımı ve sağlık gibi zorunlu giderleri.
• Kendisine ait konut, araç veya diğer malvarlığı bulunup bulunmadığı.
• Yaşı ve sağlık durumu nedeniyle gelirini artırıp artıramayacağı.
• Ödeyecek eşin geliri ve malvarlığı.

Bu yüzden maaş bordrosu, SGK hizmet dökümü, banka hesap hareketleri, kira sözleşmesi ve gider belgeleri dosyaya sunulur; mahkeme gerekirse sosyal ve ekonomik durum araştırması da yaptırır. Geliri ihtiyaçlarını karşılayan ve malvarlığı bulunan eşin yoksulluğa düşmeyeceği kabul edildiğinden, bu durumdaki eş nafaka alamaz.

Erkek Eş Yoksulluk Nafakası Alabilir mi?

Alabilir. TMK m.175 nafaka isteyen tarafı cinsiyetle tanımlamaz; “boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf” der. Aynı hüküm kadın için de erkek için de uygulanır ve şartlar değişmez: erkek eşin de boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olması ve kusurunun kadın eşinkinden daha ağır olmaması gerekir.

Erkek eşin nafaka alabilmesi için yoksulluğa düşeceğini belgelemesi gerekir; örneğin çalışamayacak durumda olması, hastalığı veya engeli, yaşı ya da gelirinin zorunlu ihtiyaçlarına yetmemesi bu açıdan dosyaya sunulabilir. Kadın eş nafaka yükümlüsü olduğunda da aynı ölçüler geçerlidir: nafaka onun malî gücü oranında belirlenir ve kusurlu olması aranmaz.

Yoksulluk Nafakası Ne Kadar Olur, Nasıl Belirlenir?

Kanunda sabit bir tutar, oran ya da hesap formülü yoktur; bu yüzden internette dolaşan hazır hesaplamalar yalnızca tahmin niteliğindedir. TMK m.175 yalnızca nafakanın ödeyen tarafın malî gücü oranında belirleneceğini söyler. Hâkim, takdir yetkisini kullanırken hukuka ve hakkaniyete uygun karar vermekle yükümlüdür (TMK m.4).

Miktar belirlenirken genel olarak şunlara bakılır: tarafların gelirleri ve malvarlığı, zorunlu giderleri, yaşları ve sağlık durumları, çocuğun varsa bakım yükü ve tarafların sosyal ve ekonomik durumu. Hâkim, nafaka isteyenin yoksulluğunu giderecek bir tutar belirlerken ödeyen tarafı da yoksulluğa düşürmeyecek dengeyi gözetir. Hâkim ayrıca tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; dilekçede istenen tutarın üzerine çıkılamaz (HMK m.26). Bu nedenle tutarın dilekçede baştan doğru yazılması gerekir.

Nafakayı Ödeyecek Taraf Neler İleri Sürebilir?

Nafaka davasında ödeyecek taraf genellikle üç noktada savunma yapar. Birincisi, nafaka isteyenin boşanmaya sebep olan olaylarda ağır veya tam kusurlu olduğudur; kusur belirlemesi bu savunmanın dayanağıdır. İkincisi, nafaka isteyenin geliri ve malvarlığı nedeniyle boşanma yüzünden yoksulluğa düşmeyeceğidir. Üçüncüsü, kendi malî gücünün istenen tutarı ödemeye yetmediğidir. Gerçekten ödeme gücü yoksa nafaka bu güce göre belirlenir; ancak gelirin düşük gösterilmesi yeterli olmaz, mahkeme araştırma yapar. Bu savunmaların belge ve tanıkla desteklenmesi gerekir.

Yoksulluk Nafakası İrat mı, Toptan mı Ödenir?

TMK m.176/1'e göre yoksulluk nafakasının “toptan veya durumun gereklerine göre irat biçiminde” ödenmesine karar verilebilir. İrat, her ay ödenen aylık nafakadır. Toptan ödemede ise nafaka tek seferde ödenir.

Nafakanın kendiliğinden veya mahkeme kararıyla kalkması ile artırılması ve azaltılması hükümleri irat biçiminde ödenen nafaka için düzenlenmiştir (TMK m.176/3 ve 176/4). Bu hükümler toptan ödeme için öngörülmemiştir; bu yüzden toptan ödemeye karar verilmeden ya da protokolde kabul edilmeden önce sonucunun düşünülmesi gerekir.

Yoksulluk Nafakası Ne Zamana Kadar Ödenir?

Yürürlükteki TMK m.175, nafakanın “süresiz olarak” istenebileceğini söyler. Süresiz, nafakanın her koşulda ömür boyu süreceği anlamına gelmez; kanun nafakayı sona erdiren hâlleri ayrıca düzenler (TMK m.176/3):

• Alacaklı tarafın yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde nafaka kendiliğinden kalkar.
• Alacaklı evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşıyorsa, yoksulluğu ortadan kalkmışsa ya da haysiyetsiz hayat sürüyorsa nafaka mahkeme kararıyla kaldırılır.

Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihli ve E. 2025/156, K. 2026/131 sayılı kararıyla TMK m.175'teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir. Karar 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış, iptal hükmünün yürürlüğe girmesi dokuz ay sonraya, 30 Haziran 2027'ye bırakılmıştır. O tarihe kadar mahkemeler yürürlükteki maddeyi uygulamaya devam eder ve kesinleşmiş nafaka kararları kendiliğinden sona ermez. Nafakanın süresine ilişkin yeni düzenlemenin içeriği, geçiş hükmü ve devam eden davalara etkisi süresiz nafaka kalktı mı sayfasında izleniyor.

Nafaka yükümlüsü ödemeyi kendiliğinden kesemez. Alacaklının yeniden evlenmesi gibi kendiliğinden sona erme sebepleri dışında, nafakanın kaldırılması veya azaltılması mahkeme kararıyla olur.

Yoksulluk Nafakası Kaldırılabilir veya Azaltılabilir mi?

Evet, ancak yalnızca kanunda sayılan sebeplerle ve çoğunlukla mahkeme kararıyla. Alacaklının yeniden evlenmesi ve taraflardan birinin ölümü dışında nafaka kendiliğinden sona ermez. Alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde dava açılır ve kaldırma kararı verilir (TMK m.176/3). Bu hâllerin varlığını ispat yükü kaldırma isteyen tarafa aittir; salt iddia yetmez, somut delil gerekir. Tarafların malî durumu değişirse veya hakkaniyet gerektirirse nafaka azaltılabilir de (TMK m.176/4). Dava açılması, kesinleşmiş nafakanın ödenmesi yükümlülüğünü kendiliğinden durdurmaz.

Yoksulluk Nafakası Her Yıl Artar mı, ÜFE ve TÜFE Nasıl Uygulanır?

Nafaka kendiliğinden artmaz. Kanun, hâkimin irat biçiminde ödenecek nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilmesine izin verir; ancak bunu istem hâline bağlar (TMK m.176/5). Bu nedenle yıllık artış, dilekçede ayrıca istenmelidir. Uygulamada artış, TÜİK'in açıkladığı yıllık ÜFE veya TÜFE değişim oranına bağlanarak istenir; hangi endeksin uygulanacağı dilekçedeki talebe göre belirlenir.

Kararda artış hükmü yoksa nafaka yazılı tutarla ödenmeye devam eder. Tarafların malî durumu değişmişse veya hakkaniyet gerektiriyorsa iradın artırılmasına ya da azaltılmasına karar verilebilir (TMK m.176/4). Dava şartları, dava tarihi ve endeks seçimi nafaka artırım davası sayfasında ayrıntılı anlatılıyor.

Yoksulluk Nafakası Ödenmezse Ne Olur?

Nafakaya hükmeden mahkeme kararı icra dairesine verilerek takip başlatılır. Borçlunun maaşına ve banka hesabına haciz konabilir; nafakanın maaştan nasıl kesildiği maaş haczi sayfasında anlatılıyor. Nafakayı ödemeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine icra mahkemesince üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir. Tazyik hapsi bir ceza değil, ödemeye zorlama aracıdır; borç ödenince borçlu tahliye edilir. Şikâyet süresi, tazyik hapsinin ne zaman düştüğü ve birikmiş nafakanın zamanaşımı nafaka ödenmezse ne olur sayfasında yer alıyor.

Yoksulluk Nafakası Ne Zaman ve Nasıl İstenir?

Yoksulluk nafakası genellikle boşanma davasının talep sonucunda istenir ve boşanma kararıyla birlikte hükme bağlanır. Boşanma davasında istenmediyse, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı dava açılabilir; bu süre geçince dava hakkı zamanaşımına uğrar (TMK m.178). Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m.177).

Anlaşmalı boşanmada taraflar nafakayı protokolde serbestçe düzenler; nafaka istenmeyebilir, tutar ve süre belirlenebilir. Protokolde yoksulluk nafakasından vazgeçilmişse bu feragat sonradan geri alınamaz. Protokolün diğer kalemleri anlaşmalı boşanma sayfasında anlatılıyor.

Yoksulluk Nafakası Hakkında Sık Sorulan Sorular

Yoksulluk nafakası şartları nelerdir?

Üç şart birlikte aranır: nafaka isteyen tarafın boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olması, kusurunun diğer taraftan daha ağır olmaması ve nafakanın talep edilmesi. Nafaka, ödeyecek tarafın malî gücü oranında belirlenir; ödeyecek tarafın kusurlu olması aranmaz (TMK m.175).

Çalışan kadın yoksulluk nafakası alabilir mi?

Alabilir. Çalışıyor olmak tek başına nafakayı engellemez; belirleyici olan, gelirinin zorunlu ihtiyaçlarını karşılayıp karşılamadığıdır. Geliri ihtiyaçlarına yetiyorsa yoksulluğa düşmeyeceği için nafaka verilmez, yetmiyorsa kusur şartı da sağlanmışsa nafaka bağlanabilir.

Erkek yoksulluk nafakası alabilir mi?

Alabilir. TMK m.175 nafaka isteyen tarafı cinsiyetle tanımlamaz, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek “taraf” der. Erkek eş de yoksulluğa düşeceğini ve kusurunun daha ağır olmadığını göstermek zorundadır.

Eşit kusurlu eş yoksulluk nafakası alabilir mi?

Alabilir. Kusursuz, az kusurlu ve eşit kusurlu taraf nafaka isteyebilir; ağır veya tam kusurlu taraf isteyemez. Eşit kusurlu eş tazminat isteyemese de yoksulluğa düşecekse nafaka isteyebilir.

Yoksulluk nafakası süresiz mi?

Yürürlükteki TMK m.175 nafakanın süresiz olarak istenebileceğini söyler. Anayasa Mahkemesi “süresiz olarak” ibaresini iptal etti; iptal 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecek. O tarihe kadar madde bugünkü hâliyle uygulanır ve kesinleşmiş nafakalar kendiliğinden kalkmaz.

Yoksulluk nafakası her yıl artar mı?

Kararda artış hükmü varsa nafaka o hükme göre artar. Hâkim bunu yalnız istem hâlinde karara bağlayabilir; kararda yoksa tutar kendiliğinden yükselmez, artırım davası açılması gerekir.

Yoksulluk nafakası ödenmezse ne olur?

Karar icra dairesine verilerek takip başlatılır; maaşa ve hesaplara haciz konabilir. Ödemeyen borçlu hakkında icra mahkemesince üç aya kadar tazyik hapsi verilebilir; borç ödenince borçlu tahliye edilir.

Boşanma kesinleştikten sonra yoksulluk nafakası istenebilir mi?

Boşanma davasında istenmediyse, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı dava açılabilir; bu süre geçince dava hakkı zamanaşımına uğrar (TMK m.178). Anlaşmalı boşanmada nafakadan açıkça vazgeçilmişse sonradan istenemez.