Nafaka Artırım Davası Nasıl Açılır? Şartları, Artış Oranı ÜFE mi TÜFE mi ve Ne Kadar Sürer

Nafaka artırım davası, boşanma kararıyla ya da ayrı bir davayla belirlenen yoksulluk veya iştirak nafakasının, tarafların malî durumu ya da çocuğun ihtiyaçları değiştiğinde yükseltilmesi için aile mahkemesinde açılan davadır. Dayanağı yoksulluk nafakasında Türk Medeni Kanunu m.176/4, çocuk için ödenen iştirak nafakasında m.331'dir. Hâkim yeni tutarı belirlerken nafakanın ileriki yıllarda ÜFE ya da TÜFE oranında artırılmasına da karar verebilir; bunun için talep gerekir ve hangi endeksin uygulanacağı dilekçedeki isteğe göre belirlenir. Artırılan nafaka dava tarihinden itibaren işler, geçmiş aylar için geriye dönük artış istenemez. Kanunda dava için bir süre sınırı yoktur.

Bu yazıda davanın şartları, kararda artış oranı bulunmadığında ne olacağı, endeks seçimi, artışın başladığı tarih, görevli ve yetkili mahkeme, harç, yargılamanın süresi ve davanın azaltma ya da kaldırma davasından farkı ele alınıyor. Kanun maddeleri Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki güncel metinlerden, Yargıtay kararları karararama.yargitay.gov.tr'deki tam metinlerden okunarak aktarıldı (17 Ekim 2026). Nafakanın türleri ve ilk kez nasıl belirlendiği nafaka türleri ve miktarı yazımızın konusudur.

Nafaka Artırım Davası Hangi Şartlarda Açılır?

Kanun artırım için tek bir şart arar, o da nafakanın belirlendiği günden bu yana durumun değişmiş olmasıdır. Yoksulluk nafakası için 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.176/4 şöyle der:

Tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılması veya azaltılmasına karar verilebilir.

Çocuk için ödenen nafakada ise TMK m.331 uygulanır: durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır. İki hükümde de değişikliğin türü sayılmaz; mahkeme her dosyada önceki kararın verildiği tarihteki tabloyu bugünküyle karşılaştırır. İştirak nafakasının miktarı belirlenirken çocuğun ihtiyaçları, ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri ile çocuğun kendi gelirleri dikkate alınır (TMK m.330/1). Artırım davasında da aynı ölçütler kullanılır.

Uygulamada artırım talebini destekleyen başlıca değişiklikler şunlardır:

• Nafakanın bağlandığı tarihten bu yana geçen süre ve bu sürede paranın alım gücünün düşmesi.
• Çocuğun büyümesiyle artan giderler; okul, servis, kurs, barınma ve sağlık harcamaları.
• Nafaka yükümlüsünün gelirinin artması, yeni bir işe girmesi ya da malvarlığının büyümesi.
• Nafaka alacaklısının gelirinin azalması veya zorunlu giderlerinin yükselmesi.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, anlaşmalı boşanmada babanın iştirak nafakasına ek olarak okul ücretinin yarısını üstlendiği, ancak bu ücreti ödemediği bir dosyada, mahkemenin ana ve babanın hayat koşulları ile ödeme güçlerini ve çocuğun bakım, eğitim, barınma, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarının tümünü dikkate alarak eğitim masraflarını da kapsayan hakkaniyete uygun bir nafaka belirlemesi gerektiğine karar vermiştir (2. HD, E. 2026/2775, K. 2026/4877, 29.04.2026).

Davayı yoksulluk nafakasında nafaka alan eş açar. İştirak nafakasında ise küçüğe fiilen bakan ana veya baba, diğerine karşı çocuk adına dava açabilir (TMK m.329/1); bu kişi çoğu zaman velayet kendisine bırakılan ebeveyndir. Velayet ile iştirak nafakası arasındaki ilişki velayet kime verilir yazımızda anlatılır.

Protokoldeki Feragat Maddesi Davayı Engeller mi?

Anlaşmalı boşanma protokollerinde sık görülen, tarafların başkaca hiçbir talepleri olmadığını söyleyen genel feragat maddesi, kararlaştırılmış nafakanın ileride artırılmasını kendiliğinden engellemez. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, protokolde tarafların nafaka dahil hiçbir ad altında birbirinden talepte bulunmayacaklarını yazan bir maddenin, bu maddenin "ileride yoksulluk ve iştirak nafakalarının artırılması davası açılmasına engel teşkil edecek nitelikte" olmadığını belirtmiş ve davayı bu gerekçeyle reddeden kararı bozmuştur (2. HD, E. 2026/2058, K. 2026/4169, 15.04.2026). Protokolün hangi kalemleri içermesi gerektiği anlaşmalı boşanma nasıl yapılır yazımızda anlatılır.

Kararda Artış Oranı Yoksa Ne Olur?

Kanun, nafakanın gelecek yıllardaki artışını hâkimin önceden belirlemesine imkân tanır, ancak bunu talebe bağlar. Yoksulluk nafakası için TMK m.176/5, boşanma kararında çocuk için hükmedilen nafaka için m.182/4, ayrı bir davada hükmedilen çocuk nafakası için m.330/3 aynı kuralı tekrarlar: hâkim, istem hâlinde, irat biçiminde ödenecek nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir.

Kararda böyle bir artış hükmü yoksa nafaka, kararda yazan tutarla ödenmeye devam eder. Aradan yıllar geçmiş olsa da tutar kendiliğinden yükselmez; artış için artırım davası açılması gerekir. Bu davada iki ayrı talep birlikte ileri sürülebilir:

1. Bugünkü nafaka tutarının yükseltilmesi.
2. Yükseltilen tutarın sonraki yıllarda belirli bir endeks ya da oranla artırılması.

İkinci talep unutulursa yeni karar da sabit bir tutar içerir ve birkaç yıl sonra aynı ihtiyaç yeniden doğar. Yargıtay, önceki nafaka hükmünde artış kaydı bulunmayan ve nafakanın dava tarihinden itibaren artırıldığı bir dosyada, yıllık artışın kural olarak dava tarihini takip eden yıldan uygulanması gerektiğini belirtmiştir. Ancak davacı TÜFE artışının karar tarihini takip eden yıllarda uygulanmasını istediği için talebe bağlı kalınmış ve kararda yazan kesinleşme tarihi ibaresi karar tarihi olarak düzeltilmiştir (2. HD, E. 2026/5699, K. 2026/7062, 23.06.2026).

Kararda yıllık artış kaydı varsa, kayıtta yazan artış için ayrıca dava açmaya gerek yoktur. Kanun ise artırım davasını, kararda artış kaydı bulunmaması şartına bağlamaz; TMK m.176/4 ve m.331 yalnız durumun değişmesini arar. Artış kaydı bulunan bir kararda dava açılacaksa, endeks artışlarına rağmen ihtiyaçla nafaka arasındaki farkın açıldığını gösteren belgeler önem kazanır.

Nafaka Artış Oranı ÜFE mi TÜFE mi?

Kanunda endeks adı geçmez. TMK yalnız gelecek yıllardaki miktarın tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre belirleneceğini söyler; hangi ölçünün kullanılacağını taleple hâkimin değerlendirmesine bırakır. Yargıtay kararlarında Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) de, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) de esas alınmış hükümler görülür. Belirleyici olan, davacının dilekçede ne istediğidir.

Yargıtay kararı	Dosyadaki durum	Sonuç
2. HD, E. 2025/10622, K. 2026/6069, 03.06.2026	Boşanma davasında kadın vekili iştirak nafakasına ÜFE oranında artış istemiş, karar bu talebi karşılamamış	Talep bulunduğu için ÜFE oranında artışa hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle bozma
2. HD, E. 2026/1403, K. 2026/7341, 29.06.2026	Boşanma davasında bölge adliye mahkemesi, kadının artış talebi olmadığı gerekçesiyle erkeğin istediği yıllık yüzde 20 artışa hükmetmiş; oysa kadın ÜFE talep etmiş	Hüküm, boşanma hükmünün kesinleştiği yılı takip eden yıldan başlayarak her yıl TÜİK'in belirlediği ÜFE oranında artış şeklinde düzeltilmiş
2. HD, E. 2026/5699, K. 2026/7062, 23.06.2026	Artırım davasında yükseltilen iştirak nafakasına TÜFE oranında yıllık artış uygulanmış	TÜFE uygulaması bozma konusu yapılmamış; yalnız başlangıç tarihi talebe göre düzeltilmiş

TÜFE, hanehalkının satın aldığı mal ve hizmetlerin fiyat değişimini; Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) ise üreticilerin yurt içinde sattığı ürünlerin fiyat değişimini ölçer. Çocuğun ve nafaka alacaklısının giderleri tüketim harcamalarından oluştuğu için talepte hangi endeksin seçileceği, dosyanın koşullarına göre değerlendirilmesi gereken bir tercihtir. İki endeksin yıllık değişimi aynı dönemde farklı çıkabilir.

"2026 nafaka zam oranı" diye herkese uygulanan tek bir oran yoktur. Her nafakanın artışı, kendi kararında yazan endekse ve artış tarihine göre hesaplanır; oran TÜİK'in ilgili ay için yayımladığı bültenden okunur.

Artış Talebi Dilekçede Nasıl Yazılır?

Hükümde eksik kalan bir ayrıntı, sonraki yıllarda icra dosyasında tartışma doğurabilir. Bu nedenle artış talebinde aşağıdaki noktaların açıkça yazılması yararlıdır:

• Esas alınacak endeks: TÜFE ya da Yİ-ÜFE.
• Artışın başlayacağı tarih: dava tarihini, karar tarihini ya da kesinleşme tarihini takip eden yıl.
• Esas alınacak oran: ilgili ayın yıllık değişim oranı ya da on iki aylık ortalamalara göre değişim.
• Artışın her yıl hangi ayda uygulanacağı.

Hâkim tarafların talep sonuçlarıyla bağlı olduğu için (HMK m.26/1), yukarıdaki örneklerde görüldüğü gibi artışın başlangıcı da oranı da dilekçede ne yazıldıysa ona göre şekillenir.

Artırılan Nafaka Hangi Tarihten İşler, Geriye Dönük İstenebilir mi?

Artırım kararı, davanın açıldığı tarihten itibaren hüküm doğurur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu kuralı, 1956 tarihli bir içtihadı birleştirme kararına dayanarak şöyle ifade eder:

Nafaka ve nafakanın artırılması davaları kanundan doğan bir alacağın tespiti ve tahsili davası niteliğinde olup, davanın açıldığı tarihten itibaren hüküm ifade eder.

2. HD, E. 2023/9912, K. 2024/339, 17.01.2024 (28.11.1956 tarihli, 15 E., 15 K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'na atıfla)

Buna göre dava açılmadan önceki aylar için artış istenemez; nafaka ne kadar uzun süre güncellenmemiş olursa olsun, eski tutarla ödenen dönemler kapanmış sayılır. Dava tarihinden karar tarihine kadar geçen sürede ise yeni tutar ile eski tutar arasındaki fark da alacağa dönüşür. Bu yüzden koşullar değiştiğinde davanın gecikmeden açılması, alacaklı açısından kayıp dönemini kısaltır.

Aynı kural ters yönde de geçerlidir. Anılan karar, nafakanın kaldırılmasının da dava tarihinden önceki bir tarihten itibaren istenemeyeceğine ilişkindir. Nafaka yükümlüsü azaltma veya kaldırma davası açtı diye ödemeyi kesemez; karar çıkana kadar mevcut tutar borç olarak işlemeye devam eder. Ödenmeyen nafakada izlenecek yol ve kaldırma davasının tazyik hapsine etkisi nafaka ödenmezse ne olur yazımızda anlatılır.

Nafaka Artırım Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Görevli mahkeme aile mahkemesidir. 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m.4, TMK'nın aile hukuku kitabından doğan dava ve işleri aile mahkemelerine verir. Aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu davalara Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m.2).

TMK m.177'ye göre boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Artırım davasını alacaklı açtığı için davayı kendi yerleşim yerinde açabilir; boşanma kararını veren mahkemeye dönmek zorunda değildir. Kanun bu yetkiyi kesin yetki olarak nitelendirmez. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.6/1'deki genel kurala göre davalının dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.

Konu	Kural	Dayanak
Görevli mahkeme	Aile mahkemesi; yoksa belirlenen asliye hukuk mahkemesi	4787 sayılı Kanun m.2 ve m.4
Yetkili mahkeme	Nafaka alacaklısının yerleşim yeri; genel kural olarak davalının yerleşim yeri	TMK m.177, HMK m.6
Yargılama usulü	Basit yargılama	HMK m.316/1-ç
Adli tatil	Her çeşit nafaka davası adli tatilde de görülür	HMK m.103/1-b
Karar ve ilam harcı	Bir senelik nafaka bedeli üzerinden nispi harç; 2026'da uygulanan oran binde 11,38	492 sayılı Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife III-1-d
Peşin harç	Karar ve ilam harcının dörtte biri dava açılırken, kalanı kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde	Harçlar Kanunu m.28/a

Harçlar Kanunu, nafaka verilmesine dair hükümlerde nispi harcı bir senelik nafaka bedeli üzerinden hesaplar. Bunun dışında dava açılırken maktu başvurma harcı ve gider avansı da yatırılır; maktu tutarlar her yıl yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği ile güncellenir.

Dilekçeye Hangi Belgeler Eklenir?

Artırım davasında ispat edilmesi gereken şey değişikliktir; bu yüzden hem önceki kararın tarihindeki durum hem bugünkü durum belgelenmelidir. Dilekçeye nafakayı belirleyen kararın kesinleşme şerhli örneği eklenir. Çocuğun okul, servis, kurs ve sağlık giderlerini gösteren faturalar ile kira sözleşmesi sunulur. Tarafların gelirini gösteren bordro, SGK hizmet dökümü ve vergi kayıtları ile tapu ve araç kayıtları da delil olarak gösterilir. Mahkeme, tarafların gelir ve yaşam koşullarını ayrıca araştırabilir. Çocuk nafakasına ilişkin davalarda hâkim, davacının istemi üzerine dava süresince gerekli olan önlemleri alır (TMK m.332/1).

Nafaka Artırım Davası Ne Kadar Sürer?

Kanun, artırım davası için bir karar süresi öngörmez. Süreyi belirleyen etkenler yargılama usulü, mahkemenin iş yükü ve dosyadaki araştırmanın kapsamıdır. Nafaka davaları basit yargılama usulüne tabidir (HMK m.316/1-ç); bu usulde dilekçe aşaması kısadır ve davalının cevap süresi dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.317/2). Dava adli tatilde de görülmeye devam eder (HMK m.103/1-b).

Süreyi uzatan başlıca etkenler şunlardır:

• Davalıya tebligat yapılamaması.
• Gelir ve malvarlığı için kurumlara yazılan yazıların cevabının beklenmesi.
• Sosyal ve ekonomik durum araştırmasının tamamlanması.
• Kararın istinaf ve temyiz incelemesinden geçmesi.

Her karar temyiz edilemez. Yargıtay, artırım davasında temyize konu nafakanın yıllık miktarının temyiz kesinlik sınırının altında kaldığı bir dosyada temyiz dilekçesinin reddini onamıştır (2. HD, E. 2026/4324, K. 2026/5974, 02.06.2026). Kanun yoluna başvuru ise nafaka kararının icrasını durdurmaz; nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına karar verilemez (HMK m.350/1 ve m.367/1).

Artırım, Azaltma ve Kaldırma Davası Arasındaki Fark

Üç dava da aynı kanun hükümlerine dayanır, ancak açan taraf ve istenen sonuç farklıdır. Artırım davasıyla eş zamanlı olarak karşı tarafın azaltma veya kaldırma talebi de aynı dosyada incelenebilir.

Dava	Kim açar	Başlıca sebep	Dayanak
Artırım	Nafaka alacaklısı; çocuk için fiilen bakan ebeveyn	İhtiyacın artması, yükümlünün gelirinin yükselmesi, hakkaniyet	TMK m.176/4, m.331
Azaltma	Nafaka yükümlüsü	Yükümlünün gelirinin düşmesi, alacaklının gelirinin artması	TMK m.176/4, m.331
Kaldırma	Nafaka yükümlüsü	Alacaklının fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması, haysiyetsiz hayat sürmesi; çocuk nafakasında durumun değişmesi	TMK m.176/3, m.331
Kendiliğinden sona erme	Dava gerekmez	Alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü; çocuk nafakasında ergin olma	TMK m.176/3, m.328/1

Yoksulluk nafakasının süresine ilişkin Anayasa Mahkemesi kararı, TMK m.175'teki "süresiz olarak" ibaresini hedef alır; m.176'daki artırma, azaltma ve kaldırma hükümleri bu karardan etkilenmez; iptal hükmü de 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecektir. Kararın mevcut nafakalara etkisi süresiz nafaka kalktı mı yazımızda ele alınır. Nafakanın boşanma davasında hangi taleplerle birlikte ileri sürüldüğü ise boşanma avukatı sayfamızda anlatılır.

Nafaka Artırım Davası Hakkında Sık Sorulan Sorular

Nafaka artırım davası ne zaman açılabilir?

Nafakayı belirleyen karardan sonra tarafların malî durumu ya da çocuğun ihtiyaçları değiştiğinde açılabilir. TMK m.176/4 ve m.331'de dava için bir süre öngörülmez. Artış dava tarihinden itibaren işlediği için, değişiklik ortaya çıktıktan sonra beklemek, aradaki ayların eski tutarla kapanmasına yol açar.

Nafaka artırım davası ne kadar sürer?

Kanunda bir karar süresi yoktur. Dava basit yargılama usulüne tabidir ve adli tatilde de görülür; süreyi tebligat, gelir araştırması ve kanun yolu incelemesi belirler. Kanun yoluna başvurulması nafaka kararının icrasını durdurmaz.

Nafaka artış oranı kararda belirtilmemişse ne olur?

Nafaka kararda yazan tutarla ödenmeye devam eder ve kendiliğinden artmaz. Artış için artırım davası açılır; bu davada hem bugünkü tutarın yükseltilmesi hem de sonraki yıllar için endeksli artış istenebilir (TMK m.176/5, m.182/4, m.330/3).

Nafaka artış oranı ÜFE mi TÜFE mi?

Kanun belirli bir endeks öngörmez. Yargıtay kararlarında hem ÜFE hem TÜFE ile kurulmuş hükümler bulunur ve mahkeme davacının talep ettiği endeksle bağlı kalır. Bu nedenle endeksin türü, başlangıç tarihi ve esas alınacak oran dilekçede açıkça yazılmalıdır.

Nafaka artırımı geriye dönük istenebilir mi?

İstenemez. Yargıtay'a göre nafaka ve nafakanın artırılması davaları davanın açıldığı tarihten itibaren hüküm ifade eder (2. HD, E. 2023/9912, K. 2024/339). Dava açılmadan önceki dönemler eski tutar üzerinden kalır.

Nafaka artırım davası hangi mahkemede açılır?

Aile mahkemesinde, aile mahkemesi bulunmayan yerde belirlenen asliye hukuk mahkemesinde açılır. Boşanmadan sonra açılan nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m.177); genel kurala göre davalının yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (HMK m.6).

Nafaka artırım davası adli tatilde görülür mü?

Görülür. HMK m.103/1-b, her çeşit nafaka davasını adli tatilde de görülecek işler arasında sayar. Taraflar anlaşırsa veya dava bir tarafın yokluğunda görülüyorsa, hazır olan tarafın talebiyle davaya bakılması adli tatilden sonraya bırakılabilir (HMK m.103/2).