Nafaka Ödenmezse Ne Olur? Tazyik Hapsi, Nereye Şikâyet Edilir ve Nafaka Ödemeyen Baba Çocuğunu Görebilir mi

Nafaka ödenmezse ne olur? Süreç üç aşamalıdır. Önce nafaka kararı icra dairesine verilir ve borçluya, borcu yedi gün içinde ödemesi için icra emri gönderilir. Ödeme yapılmazsa maaşa, banka hesabına ve diğer mallara haciz konur; SGK'dan alınan emekli aylığı da nafaka borcu için haczedilebilir. Alacaklı ayrıca takibin yapıldığı yerdeki icra mahkemesine şikâyette bulunursa borçlu hakkında üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir ve borç ödenince borçlu tahliye edilir. Tazyik hapsi bir hapis cezası değil, ödemeye zorlama aracıdır. Nafaka ödemeyen baba da çocuğunu görebilir, çünkü kişisel ilişki nafakaya bağlı değildir.

Bu yazıda nafaka alacaklısının izleyeceği yol, nereye şikâyet edileceği, şikâyet süresi, tazyik hapsinin nasıl düştüğü, TCK m.233'teki suç tipi, birikmiş nafakada zamanaşımı ve nafakanın çocukla görüşmeye etkisi ele alınıyor. Kanun maddeleri Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki güncel metinlerden okunarak aktarıldı (17 Ekim 2026). Nafakanın türleri ve miktarın nasıl belirlendiği nafaka türleri ve miktarı yazımızın konusudur.

Ödenmeyen Nafaka İçin Nereye Başvurulur?

İlk başvuru yeri icra dairesidir. Nafakaya hükmeden mahkeme kararı bir ilamdır ve ilamların icrası her icra dairesinden istenebilir (2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, İİK m.34). Takip, ilamın icra dairesine verilmesiyle başlar (İİK m.35). Boşanma kararındaki iştirak veya yoksulluk nafakası, ayrı bir davada hükmedilen nafaka ve dava sürerken verilen tedbir nafakası ara kararı bu yolla takibe konabilir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin incelediği bir dosyada alacaklı, aile mahkemesinin tedbir nafakası ara kararına dayanarak hem birikmiş nafakanın hem de ay be ay işleyecek nafakanın tahsili için takip başlatmıştır (12. HD, E. 2015/21826, K. 2015/32796, 24.12.2015).

Takip talebinde birikmiş nafaka tutarı gösterilir. Yukarıdaki dosyada olduğu gibi, ileride işleyecek aylık nafakaların tahsili de aynı takipte istenebilir; böylece her ay yeni bir takip açılması gerekmez.

İcra Emri ve Yedi Günlük Süre

Para borcuna ilişkin ilam icra dairesine verilince borçluya icra emri tebliğ edilir. Bu emirde borçluya borcu yedi gün içinde ödemesi, bu süre içinde mal beyanında bulunması gerektiği ve aksi hâlde cebrî icra yapılacağı bildirilir (İİK m.32). Borçlu aynı yedi gün içinde icra mahkemesine başvurarak borcun ödendiğini, ertelendiğini veya zamanaşımına uğradığını ileri sürebilir; ödeme ve erteleme iddiası, kanunda sayılan belgelerle ispatlanmalıdır (İİK m.33). Süre geçtiği hâlde ödeme yapılmazsa borçlunun mallarına haciz konur (İİK m.37).

Kanun Yoluna Başvuru Nafaka Takibini Durdurur mu?

Durdurmaz. İstinaf ve temyiz kararın icrasını durdurmaz ve nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına karar verilemez (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.350/1 ve m.367/1). İİK m.36 da kanun yoluna başvuran borçluya teminat karşılığında icranın geri bırakılması için süre verilmesini düzenledikten sonra, nafaka hükümlerinde böyle bir süre verilemeyeceğini açıkça söyler. Nafaka borçlusunun kararı istinafa taşımış olması, ödemeyi bırakmak için yeterli değildir.

Nafaka İçin Maaşa ve Emekli Aylığına Haciz Konur mu?

Konur ve nafaka bu konuda diğer alacaklardan ayrılır. İşçi ücretinin dörtte birinden fazlası haczedilemez; ancak aynı madde nafaka alacaklılarının haklarını saklı tutar (4857 sayılı İş Kanunu m.35). SGK'dan alınan gelir ve aylıklar ise kural olarak haczedilemez, fakat bu yasak nafaka borçlarını kapsamaz (5510 sayılı Kanun m.93). Bu nedenle başka bir borç için borçlunun muvafakati olmadan dokunulamayan emekli aylığına nafaka için haciz konabilir.

Gelir türü	Nafaka alacağı için durum	Dayanak
İşçi ücreti	Dörtte bir sınırı nafaka alacaklısının hakkını kısıtlamaz	İş Kanunu m.35
Birden fazla haciz	Hacizler sıraya konur; öndeki kesinti bitmeden sonrakine geçilmez	İİK m.83/2
SGK emekli aylığı	Nafaka borcu için muvafakat aranmadan haczedilebilir	5510 sayılı Kanun m.93
Sıra cetveli	Son bir yıl içinde doğan nafaka alacağı birinci sırada	İİK m.140 ve m.206

Yukarıda anılan 2015 tarihli kararda Yargıtay, nafakayı öncelikli alacak saymış; aylık nafakanın maaştan kesilmesinden sonra birikmiş nafaka için kalan maaşın dörtte birinin haczedilmesini hukuka uygun bulmuş ve aynı alacaklının işleyen ve birikmiş nafakasının kendi aralarında sıraya konamayacağını belirtmiştir. Maaştan kesilecek tutar, işverenin yükümlülükleri ve birden fazla dosyada sıranın nasıl işlediği maaş haczi yazımızda ayrıntılı olarak anlatılır.

Haczedilen malların satışından elde edilen para bütün alacaklara yetmezse icra dairesi sıra cetveli yapar ve alacaklılar iflastaki sıraya göre yer alır (İİK m.140). İİK m.206, aile hukukundan doğan ve nakden ödenmesi gereken nafaka alacaklarını, son bir yıl içinde tahakkuk etmiş olanlarla sınırlı olarak birinci sıraya koyar; haciz yoluyla takipte bu ilk sıralar için esas alınan tarih haciz talebi tarihidir. Banka hesabına konan haciz ve blokenin kaldırılması banka haczi kaldırma yazımızın konusudur; evdeki eşyadan hangilerinin haczedilemeyeceği ise haciz evden ne alabilir yazımızda anlatılır.

Tazyik Hapsi Nedir, Nasıl İstenir?

Tazyik hapsi, nafaka kararına uymayan borçluyu ödemeye zorlamak için öngörülen hapistir. İİK m.344'e göre nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Hapsin uygulanmasına başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse borçlu tahliye edilir. Kısacası "nafaka ödenmezse hapse girilir mi" sorusunun cevabı, alacaklı şikâyet ederse ve borç ödenmezse evettir; ancak bu hapis, borç ödendiği anda sona erer.

1. Nafaka kararı icra dairesine verilerek takip başlatılır ve borçluya icra emri tebliğ edilir.
2. Borçlu kararın gereğini yerine getirmezse alacaklı, icra mahkemesine dilekçeyle veya sözlü beyanla şikâyette bulunur (İİK m.349).
3. Mahkeme duruşma günü belirler, tarafları ve delilleri dinler, kararını en geç beş gün içinde verir (İİK m.349-352).
4. Tazyik hapsine karar verilirse borçlu en çok üç ay hapsedilir; ödeme yapılınca tahliye edilir.

Şikâyet nereye yapılır sorusunun cevabı da kanunda yazılıdır. Tazyik hapsine icra mahkemesi karar verir ve bu işler başka mahkemelerdeki ceza davalarıyla birleştirilemez (İİK m.346). Yetkili mahkeme, icra takibinin yapıldığı yerdeki icra mahkemesidir (İİK m.348). Bu işlere bakan icra mahkemesi uygulamada icra ceza mahkemesi adıyla da anılır. Kanun yetkiyi takibin yapıldığı yere bağladığı için şikâyet, başlatılmış bir icra takibi üzerinden yapılır. Şikâyetçi, belirlenen duruşmaya kendisi gelmez ve vekil de göndermezse şikâyet hakkı düşer (İİK m.349).

İİK m.354'ün son fıkrası, alacak miktarı aylık en yüksek brüt asgari ücretin altında kalan takiplerde disiplin ve tazyik hapsinin uygulanmayacağını söyler, ancak nafaka alacaklarına ilişkin takipleri bu kuraldan açıkça hariç tutar. Bu yüzden düşük tutarlı bir nafaka borcu için de tazyik hapsi istenebilir.

Nafaka Ödememe Şikâyet Süresi Ne Kadar?

İİK m.347'ye göre şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer. Nafaka her dönem ayrı ödendiğinden süre, ödenmeyen her dönem için ayrı değerlendirilir; eski bir dönem için süre geçmiş olsa da sonraki dönemler için şikâyet hakkı devam eder. Süre yalnız tazyik hapsi şikâyetini sınırlar. Süresi geçen dönemlerin nafakası icra yoluyla tahsil edilmeye devam eder.

Tazyik Hapsi Nasıl Düşer?

• Ödeme. Hapis uygulanırken kararın gereği yerine getirilirse borçlu tahliye edilir (İİK m.344/1). Borcun ödendiği sabit olursa dava ve bütün sonuçlarıyla birlikte ceza düşer (İİK m.354/1).
• Şikâyetten vazgeçme. Alacaklı şikâyetinden feragat ederse aynı sonuç doğar (İİK m.354/1).
• İki yıl geçmesi. Tazyik hapsine ilişkin karar, kesinleştiği tarihten itibaren iki yıl geçtikten sonra yerine getirilmez (İİK m.354).
• Kaldırma veya azaltma davası. Borçlu nafakanın kaldırılması veya azaltılması için dava açmışsa, ileri sürdüğü sebepler göz önünde tutularak tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir (İİK m.344/2).

Tazyik Hapsine İtiraz Edilebilir mi?

Evet. İcra mahkemesinin tazyik hapsine ilişkin kararına karşı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir (İİK m.353/1). Bu süre, 7499 sayılı Kanunla yedi günden iki haftaya çıkarılmıştır. İtirazı, o yerde birden fazla icra mahkemesi varsa numara olarak izleyen daire, tek daire varsa asliye ceza mahkemesi inceler ve itiraz üzerine verilen karar kesindir.

Nafaka Ödememenin Hapis Cezası Var mı?

İİK'daki tazyik hapsinden ayrı olarak 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.233/1, aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişinin, şikâyet üzerine üç aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılacağını düzenler. Bu ceza aralığı, 18 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 7593 sayılı Kanunla getirilmiştir; aynı Kanun maddeye, bu yükümlülüğün ihlali nedeniyle çocuğun kasten öldürme veya neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçunu işlemesi hâlinde şikâyet aranmaksızın cezayı artıran yeni bir fıkra da eklemiştir.

TCK m.233'ün mahkeme kararına bağlanmış bir nafakanın ödenmemesine ne zaman uygulanacağı, İİK m.344'teki yolla ilişkisi ve suçun unsurlarının oluşup oluşmadığı somut olayın koşullarına göre değerlendirilir. Bu yazı yalnız kanun metnini aktarır; iki yol arasındaki farklar aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

Ölçüt	Tazyik hapsi (İİK m.344)	Hapis cezası (TCK m.233/1)
Niteliği	Ödemeye zorlama aracı	Suç karşılığı ceza
Süresi	Üç aya kadar	Üç aydan iki yıla kadar
Ödeme yapılırsa	Borçlu tahliye edilir	Maddede ödemeye bağlı tahliye hükmü yok
Başvuru	Alacaklının icra mahkemesine şikâyeti	Şikâyete bağlı suç
Şikâyet süresi	Öğrenmeden itibaren üç ay, her hâlde bir yıl (İİK m.347)	Fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay (TCK m.73)

Birikmiş Nafaka Zamanaşımına Uğrar mı?

Birikmiş nafaka için iki ayrı süre karıştırılmamalıdır. İİK m.347'deki üç aylık ve bir yıllık süreler yalnız tazyik hapsi şikâyetine ilişkindir; nafaka alacağının kendisini ortadan kaldırmaz. Alacağın icra yoluyla tahsili ise zamanaşımı kurallarına tabidir.

• Takibe konmuş nafaka. Nafaka kararına dayanan takip ilamlı takiptir ve son işlem üzerinden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (İİK m.39). İcra takibiyle kesilen zamanaşımı, alacağın takibine ilişkin her işlemden sonra yeniden işlemeye başlar (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.157/2).
• Henüz takibe konmamış dönemler. Zamanaşımı alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar (TBK m.149) ve çocuk için ödenen nafaka her ay peşin ödenir (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.330). Mahkeme kararına bağlanmış bir borçta zamanaşımı kesildikten sonra başlayan yeni süre her zaman on yıldır (TBK m.156/2).
• Durma hâlleri. Velayet süresince çocukların ana ve babalarından olan alacakları ile evlilik devam ettiği sürece eşlerin birbirinden olan alacakları için zamanaşımı işlemez (TBK m.153). Bu hükmün belirli bir nafaka alacağına etkisi, nafakanın türüne ve kimin adına istendiğine göre değerlendirilir.

Zamanaşımı kendiliğinden dikkate alınmaz. Borçlu, icra emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde, sonradan gerçekleşen zamanaşımı için ise her zaman icra mahkemesine başvurmalıdır (İİK m.33 ve m.33/a). Takipteki işlemlerin süreyi nasıl kestiği icra zamanaşımı yazımızda anlatılır. Boşanmadan sonra henüz hükmedilmemiş bir nafakanın istenmesi ise ayrı bir süreye bağlıdır: boşanmadan doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.178).

Nafaka Ödemeyen Baba Çocuğunu Görebilir mi?

Görebilir. Türk Medeni Kanunu kişisel ilişki hakkını nafakanın ödenmesine bağlamaz. TMK m.323'e göre ana ve babadan her biri, velayeti altında bulunmayan çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir. Kişisel ilişki hakkı ancak TMK m.324/2'de sayılan hâllerde reddedilebilir veya kaldırılabilir: kişisel ilişki yüzünden çocuğun huzurunun tehlikeye girmesi, hakkın TMK m.324/1'deki yükümlülüklere aykırı kullanılması, çocukla ciddi olarak ilgilenilmemesi ya da diğer önemli sebepler. Nafakanın ödenmemesi bu sayımda ayrıca yer almaz.

Velayeti alan ebeveyn de nafaka ödenmiyor diye görüşmeyi kendiliğinden kesemez. Ana ve babadan her biri, diğerinin çocukla kişisel ilişkisini zedelemekten kaçınmakla yükümlüdür (TMK m.324/1). Velayet kendisine bırakılan ebeveyn kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir ve bu husus kişisel ilişki kararında taraflara ihtar edilir (TMK m.324/3, m.182/2). Ödenmeyen nafaka için doğru yol görüşmeyi engellemek değil, yukarıda anlatılan icra ve şikâyet yoludur.

Aynı bağımsızlık ters yönde de geçerlidir. Çocukla görüştürülmeyen ebeveyn bu gerekçeyle nafaka ödemeyi bırakamaz; iştirak nafakası velayeti kendisine bırakılmayan ebeveynin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılma yükümlülüğüdür (TMK m.182/3, m.327). Kişisel ilişki kararına uyulmadığında izlenecek yol velayet kime verilir yazımızda anlatılır.

Nafaka Ödemeyen Babaya Velayet Verilir mi?

Kanun, nafakanın ödenmemesini velayetin verilmesine veya değiştirilmesine engel olan ayrı bir sebep olarak düzenlemez. Velayet tartışmasında belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır ve mahkeme bu değerlendirmeyi dosyadaki bütün olgularla birlikte yapar. Ebeveynin çocuğun giderlerine katılıp katılmadığı da bu olgular arasında ileri sürülebilir; ancak tek başına sonucu belirleyen bir kural değildir. Velayetin hangi hâllerde değiştirildiği velayet değişikliği davası yazımızda ele alınır.

Nafaka Ödeyemeyen Borçlu Ne Yapabilir?

Gelirin düşmesi, işsizlik veya yeni yükümlülükler nafakayı kendiliğinden azaltmaz ya da kaldırmaz. Ödemeyi tek taraflı kesmek, yukarıdaki icra ve tazyik hapsi sonuçlarını doğurur. Borçlunun yapabileceği, mahkemeden değişiklik istemektir.

• Yoksulluk nafakasında tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde azaltma istenebilir; alacaklının fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde nafaka mahkeme kararıyla kaldırılır (TMK m.176).
• Çocuk için ödenen nafakada durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır (TMK m.331). Aynı hükme dayanan artırım talebinin şartları nafaka artırım davası yazımızda anlatılır.
• Kaldırma veya azaltma davası açılmışsa tazyik hapsinin uygulanması davanın sonuna bırakılabilir (İİK m.344/2). Dava açılmış olması birikmiş borcu silmez.

Yoksulluk nafakasının süresine ilişkin Anayasa Mahkemesi kararı da hâlen ödenen nafakaları kendiliğinden sona erdirmez; ayrıntı süresiz nafaka kalktı mı yazımızdadır. Nafaka talebinin boşanma davasında nasıl ileri sürüleceği ise boşanma avukatı sayfamızda anlatılır.

Nafaka Ödenmezse Ne Olur Hakkında Sık Sorulan Sorular

Nafaka ödenmezse hapis cezası var mı?

İcra ve İflas Kanunu m.344'e göre nafaka kararına uymayan borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir; bu, ödeme yapılınca sona eren bir zorlama hapsidir. Türk Ceza Kanunu m.233/1 ise aile hukukundan doğan bakım yükümlülüğünü yerine getirmemeyi, şikâyet üzerine üç aydan iki yıla kadar hapisle cezalandırılan ayrı bir suç olarak düzenler.

Nafaka ödenmezse nereye şikâyet edilir?

Önce nafaka kararı herhangi bir icra dairesine verilerek takip başlatılır. Tazyik hapsi için şikâyet, icra takibinin yapıldığı yerdeki icra mahkemesine dilekçeyle veya sözlü beyanla yapılır (İİK m.348 ve m.349). Bu mahkeme uygulamada icra ceza mahkemesi olarak da anılır.

Tazyik hapsi kaç gün?

Kanun üst sınırı üç ay olarak belirler; mahkeme bu sınır içinde karar verir. Borçlu hapis sırasında kararın gereğini yerine getirirse süre dolmadan tahliye edilir (İİK m.344/1).

Nafaka ödememe şikâyetinin süresi ne kadar?

Şikâyet hakkı, ödenmemenin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer (İİK m.347). Bu süre yalnız tazyik hapsini ilgilendirir; süresi geçen dönemlerin nafakası icra yoluyla istenmeye devam eder.

Nafaka ödememe cezası nasıl düşer?

Borç ödenirse veya alacaklı şikâyetinden vazgeçerse dava ve bütün sonuçlarıyla birlikte düşer (İİK m.354/1). Tazyik hapsi kararı kesinleştiği tarihten itibaren iki yıl içinde uygulanmazsa artık yerine getirilmez.

Emekli maaşından nafaka kesilir mi?

Kesilir. SGK'dan alınan gelir ve aylıklar kural olarak haczedilemez, ancak 5510 sayılı Kanun m.93 nafaka borçlarını bu yasağın dışında tutar. Nafaka için emekli aylığına haciz konması borçlunun muvafakatine bağlı değildir.

Nafaka ödemeyen baba çocuğunu görebilir mi?

Görebilir. Türk Medeni Kanunu kişisel ilişkiyi nafakanın ödenmesine bağlamaz ve velayeti alan ebeveyn görüşmeyi bu gerekçeyle engelleyemez. Kişisel ilişkiye uyulmaması hâlinde velayetin değiştirilmesi gündeme gelebilir (TMK m.324/3).

Birikmiş nafaka zamanaşımına uğrar mı?

Nafaka kararına dayanan icra takibi, son işlem üzerinden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (İİK m.39). Zamanaşımı kendiliğinden dikkate alınmaz; borçlunun icra mahkemesine başvurarak ileri sürmesi gerekir.