
Boşanma davasından vazgeçmenin kanundaki başlıca yolu davadan feragattir (HMK m.307-312). Feragat için karşı tarafın ve mahkemenin onayı gerekmez; dilekçeyle ya da duruşmada sözlü, kayıtsız şartsız yapılır ve hüküm kesinleşinceye kadar her zaman mümkündür. Feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurur ve yargılama giderlerini feragat eden öder. Davanın geri alınması için davalının açık rızası aranır ve dava açılmamış sayılır (m.123). Taraflar duruşmaya gelmezse dosya işlemden kaldırılır, üç ay içinde yenilenmezse dava açılmamış sayılır (m.150). Barışma ve af feragatten ayrı konulardır; affın etkisi boşanma sebebine göre değişir ve eski olayların yeni davada ileri sürülmesini sınırlayabilir.
Boşanma Davasından Vazgeçmenin Yolları Nelerdir?
Dava açıldıktan sonra eşler barışırsa ya da davacı fikrini değiştirirse üç ayrı yol açılır. Hangisinin seçildiği, yeniden dava açma imkânını ve masrafı doğrudan etkiler. Aşağıdaki tablo üçünü yan yana koyuyor.
| Yol | Dayanak | Karşı tarafın rızası | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Davadan feragat | HMK m.307-312 | Aranmaz | Kesin hüküm gibi sonuç doğurur; yargılama giderlerini feragat eden öder |
| Davanın geri alınması | HMK m.123 | Davalının açık rızası şarttır | Davanın açılmamış sayılmasına karar verilir |
| Davayı takip etmeme | HMK m.150 | Aranmaz | Dosya işlemden kaldırılır; üç ayda yenilenmezse dava açılmamış sayılır |
Boşanma Davasından Feragat Nasıl Yapılır?
Feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir (HMK m.307). Dilekçeyle yapılabileceği gibi yargılama sırasında sözlü de yapılır (m.309/1). Beyanın hüküm ifade etmesi karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı değildir. Kısmen feragatte hangi talepten vazgeçildiği açıkça gösterilmeli, her durumda beyan kayıtsız ve şartsız olmalıdır (m.309/3-4). Beyan şarta bağlanmışsa, örneğin eş şunu yaparsa vazgeçerim denmişse, geçerli feragat sayılmayabilir.

Feragat hüküm kesinleşinceye kadar yapılabilir (m.310/1). Karar verildikten sonra yapılırsa ve taraflar kanun yoluna başvurmuş olsa bile dosya istinaf incelemesine gönderilmez; ilk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesi feragat doğrultusunda ek karar verir. Dosya temyize gönderildikten sonra feragat edilirse Yargıtay incelemeye girmeden dosyayı ek karar için hükmü veren mahkemeye gönderir (m.310/2-3).
Vekille takip edilen davada bir ayrıntıya dikkat edilmelidir. Vekil, açıkça yetki verilmedikçe davadan feragat edemez (HMK m.74); bu yüzden vekâletnamede feragat yetkisi aranır. Boşanmanın kesinleşmesinden sonra verilen feragat dilekçesi sonuç doğurmaz. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kadının davasındaki boşanma hükmü kesinleştikten sonra yaptığı feragatin hüküm ve sonuç doğurmayacağını, fer'îlere (nafaka, tazminat gibi) ilişkin feragat sayılması için de ayrıca açık bir beyan gerektiğini belirtmiştir (E. 2026/1164, K. 2026/4874, T. 29.04.2026).
Boşanma Davasından Vazgeçme Dilekçesi Örneği
Dilekçe kısa tutulur; dosya numarası, taraflar, feragat beyanı ve gider talebi yeterlidir. Yer tutuculu örnek metin şöyledir.
… Aile Mahkemesi'ne. Esas No … Davacı … Davalı … Konu: Davadan feragat beyanı. Yukarıda esas numarası yazılı boşanma davasından, kayıtsız ve şartsız olarak feragat ediyorum. Boşanma, nafaka, tazminat ve diğer tüm taleplerimden de feragat ettiğimi beyan ederim. Feragat nedeniyle davanın sona erdirilmesini ve yargılama giderleri hakkında karar verilmesini saygıyla arz ederim. Tarih, imza.
Yalnızca boşanma talebinden vazgeçilip nafaka veya tazminat talepleri sürdürülecekse cümle buna göre değiştirilir; fer'î talepler açıkça yazılmadıkça feragatin kapsamına girmiş sayılmaz. Feragat beyanında irade bozukluğu varsa, örneğin tehdit veya yanılma söz konusuysa, feragatin iptali istenebilir (m.311).
Feragat ile Davanın Geri Alınması Arasındaki Fark Nedir?
Davanın geri alınması, davalının açık rızasıyla ve hüküm kesinleşinceye kadar yapılabilir; bu hâlde mahkeme davanın açılmamış sayılmasına karar verir (HMK m.123). HMK m.150'nin ifadesiyle açılmamış sayılan davadaki talep dahi yapılmamış sayılır. Feragatte ise verilen karar kesin hüküm gibi sonuç doğurur. Bu fark, ileride yeniden dava açmak isteyebilecek eş için önemlidir. Davalı rıza vermezse davanın geri alınması yolu kapanır ve davacı için feragat ya da davanın sürdürülmesi kalır. Kanun rızanın açık olmasını arar; davalının sessiz kalması bu rızanın yerine geçmez.

Karşı Dava Açılmışsa Vazgeçmek Boşanmayı Durdurur mu?
Hayır. Asıl davanın herhangi bir sebeple sona ermesi, karşı davanın görülüp karara bağlanmasına engel olmaz (HMK m.134). Davalı eş cevap dilekçesiyle ya da cevap süresi içindeki ayrı dilekçeyle karşı dava açmışsa (m.133), davacının feragati yalnız kendi davasını bitirir. Karşı dava devam eder ve mahkeme boşanma sebebini bu dava üzerinden inceleyebilir. Barışmak isteyen eşlerin ikisi de kendi davasından vazgeçmelidir. Karşı davanın şartları ve süresi çekişmeli boşanma davası yazısında anlatılıyor; burada önemli olan, vazgeçme kararının karşı tarafın davasını kendiliğinden ortadan kaldırmadığıdır.
Anlaşmalı Boşanma Davasından Vazgeçilebilir mi?
Evet. Anlaşmalı boşanmada evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı, eşler birlikte başvurmalı ya da bir eş diğerinin davasını kabul etmelidir; hâkim de tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir (TMK m.166/3). Taraflardan biri duruşmada protokolden vazgeçerse dava anlaşmalı olarak sonuçlanamaz ve çekişmeli boşanmaya döner. Protokolün içeriği ve duruşmadaki süreç anlaşmalı boşanma rehberinde anlatılıyor.
Anlaşmalı davadan feragat edilirse ne olacağı Yargıtay önünde sık gündeme gelir. 2. Hukuk Dairesi, TMK m.166/3'e dayalı anlaşmalı davadan feragatin dava tarihinden önceki olayların affedildiği sonucunu doğurmadığını belirtmiştir. Daireye göre feragatle sonuçlanan anlaşmalı davanın taraflarından biri, dava tarihinden önceki olaylara dayanarak herhangi bir boşanma sebebiyle yeniden dava açabilir ve bu olaylar kusur belirlemesinde de değerlendirilir (E. 2025/7995, K. 2026/2686, T. 11.03.2026). Başka bir dosyada Daire, anlaşmalı davadan feragattan sonra eşinin başka bir kadınla yaşamaya devam ettiğini saptamış; feragati geçmiş olaylar için af sayan ve kadının karşı davasını reddeden kararı bozmuştur (E. 2025/8159, K. 2026/3960, T. 09.04.2026).
Dava Takip Edilmezse Ne Olur?
Usulüne uygun davet edilen taraflar duruşmaya gelmez ya da gelip davayı takip etmeyeceklerini bildirirse dosya işlemden kaldırılır (HMK m.150). Duruşma gününün belirlenmesi için tarafların başvurması gereken durumlarda son işlem tarihinden itibaren bir ay içinde başvuru yapılmazsa da dosya işlemden kaldırılır. Taraflardan biri gelir, diğeri gelmezse gelen tarafın talebiyle yokluğunda yargılamaya devam edilebilir ya da dosya işlemden kaldırılır.
İşlemden kaldırılan dava, kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde taraflardan birinin dilekçesiyle yenilenebilir. Bir ay geçtikten sonra yenilenirse yeniden harç alınır ve bunu yenileyen taraf öder. Yenilenen dava eski davanın devamı sayılır. Üç ayda yenilenmezse dava süre dolduğu gün açılmamış sayılır ve mahkeme kendiliğinden kayıt kapatır; yenilenmiş bir dava ikinci kez takipsiz bırakılırsa yine açılmamış sayılır. Hangi sebeple olursa olsun açılmamış sayılan davadaki talep dahi yapılmamış sayılır.
Takipsiz bırakma, bilinçli bir vazgeçme aracı olarak kullanılırsa riskli olabilir. Süre kaçırılırsa dava açılmamış sayıldığı için zina ile pek kötü davranışta altı aylık hak düşürücü süre dolmuş olabilir. Bu nedenle barışmanın kalıcı olup olmayacağı belirsizse feragat veya takipsiz bırakma yerine dosyanın durumunu yeniden değerlendirmek gerekir.
Barışma ve Affetme Dava Hakkını Nasıl Etkiler?
Barışma ile af aynı şey değildir. Af, kusurlu davranışı bilen eşin bunu bağışlaması ya da en azından hoşgörüyle karşılamasıdır. Kanun, zina ve hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış sebeplerinde affeden tarafın dava hakkı olmadığını açıkça söyler (TMK m.161/3 ve m.162/3). İlk iki sebepte ayrıca öğrenmeden başlayarak altı ay ve en geç beş yıl geçmekle dava hakkı düşer. Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme sebebiyle (m.163) her zaman dava açılabilir. Evlilik birliğinin sarsılması sebebini düzenleyen m.166'da ise "affeden" hükmü yer almaz; yine de affedilen olaylar kusur belirlemesinde dikkate alınmaz. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu ilkeyi uygulayarak, erkeğin şikâyetçi olmadığı ve evliliği sürdürdüğü bir olayı affedilmiş saymış ve olayın kadına kusur olarak yüklenemeyeceğine karar vermiştir (E. 2026/427, K. 2026/7210, T. 25.06.2026).
Af iddiası delille ispatlanmalıdır. Hukuk Genel Kurulu, m.162'ye dayalı bir dosyada yerel mahkemenin eşlerin birlikte yaşamaya devam etmesini ve süresinde dava açılmamasını af saymasını yeterli bulmamış; kadının affettiğine dair delil bulunmadığını belirterek direnme kararını bozmuştur (E. 2017/2420, K. 2019/750, T. 20.06.2019). Evlilik birliğinin sarsılması sebebiyle açılan başka bir dosyada yerel mahkeme, olaylardan sonra eşlerin bir arada yaşamaya devam etmesini af veya hoşgörü saymıştı. Genel Kurul bu gerekçeyi benimsemedi; affa ya da hoşgörüye dair kanıt bulunmadığını ve aşağılama ile hakaretin süreklilik gösterdiğini belirterek boşanma kararı verilmesi gerektiğini kabul etti (E. 2020/26, K. 2022/1434, T. 02.11.2022).
Pratik sonuç şudur. Barışıp ortak hayatı yeniden kuran eşler için eski olaylar tartışmalı hâle gelir; barışmadan sonra yaşanan yeni olaylar ise ayrıca ileri sürülebilir. Af ölçütleri şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma yazısında ayrıca ele alınıyor.
Vazgeçtikten Sonra Yeniden Boşanma Davası Açılabilir mi?
Kanun yeni bir davayı yasaklamaz, ama iki engel vardır. Birincisi feragatin kesin hüküm gibi sonuç doğurmasıdır (HMK m.311); aynı davanın daha önce kesin hükme bağlanmamış olması da dava şartıdır (m.114/1-i). Aynı olaylara dayanan ikinci dava bu nedenle sorun yaşar. İkincisi hak düşürücü sürelerdir: zina ve pek kötü davranışta altı ay ve beş yıl, terkte ihtar ve altı aylık ayrılık süresi. Evlilik birliğinin sarsılması sebebinde (m.166/1) ise dava açma süresi öngörülmemiştir.
Feragattan sonra ortaya çıkan yeni olaylar bu tabloyu değiştirir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kadının daha önce açtığı boşanma davasından feragat ettiği tarihten sonra da erkeğin başka bir kadınla ilişkisinin sürdüğünü saptamış ve davanın reddine ilişkin kararı bozmuştur (E. 2025/8356, K. 2026/5023, T. 04.05.2026). Aynı Daire başka bir dosyada, feragattan sonraki dönemde eşinin aile birliğine ve çocuğuna destek olma yükümlülüklerini yerine getirmediğini kabul etmiştir (E. 2026/427, K. 2026/7210). Yani eski dava feragatle kapansa bile, feragattan sonra yaşananlar yeni dava için dayanak olabilir. Bu ayrımın dosyanın ayrıntısına göre değerlendirileceğini unutmamak gerekir.
Aramalarda sıkça görülen "feragat 3 yıl" ifadesi, HMK ve TMK metinlerinde yer almıyor. TMK m.166/4'teki süre, boşanma sebeplerinden biriyle açılan davanın reddi ve bu kararın kesinleşmesinden başlayarak bir yıldır; 14.11.2024 tarihli 7532 sayılı Kanunla değiştirilmiştir. Feragat nedeniyle verilen kararın bu fıkra kapsamına girip girmediği kanun metninden açıkça çıkmaz. Ret kararından sonra ortak hayat kurulamayan eşlerin durumu fiilî ayrılık nedeniyle boşanma yazısında anlatılıyor. Yeni dava açılacaksa dilekçenin kuruluşu için boşanma dava dilekçesi örneği işe yarar.
Vazgeçmenin Maliyeti Var mı, Tedbir Nafakası Ne Olur?
Feragat eden taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilir (HMK m.312/1). Bu giderlerin kalemleri HMK m.323'te sayılır. Tutarlar dosyanın aşamasına göre değiştiği ve tarifeler güncellendiği için burada rakam verilmemiştir; dosyadaki gider avansı ve harç hesabı üzerinden mahkemeden öğrenilebilir. Boşanma davasının genel masraf kalemleri boşanma davası masrafları yazısında özetlenmiştir.
Boşanma Davasından Vazgeçmenin Cezası Var mı?
Davadan vazgeçmenin para cezası ya da başka bir yaptırımı yoktur. Vazgeçen eşin ödediği, yargılama giderleri ile karşı taraf avukatla temsil ediliyorsa onun vekâlet ücretidir. Vekâlet ücretinin tutarı vazgeçmenin zamanına bağlıdır (Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi m.6):
| Vazgeçme zamanı | Karşı taraf vekâlet ücreti (2026-2027 tarifesi) |
|---|---|
| Ön inceleme tutanağı imzalanmadan önce | Tarifedeki ücretin yarısı: 31.000 TL |
| Ön inceleme tutanağı imzalandıktan sonra | Tarifedeki ücretin tamamı: 62.000 TL |
62.000 TL, tarifenin asliye mahkemelerinde görülen davalar için öngördüğü maktu tutardır; aile mahkemeleri asliye hukuk mahkemesi düzeyindedir ve boşanma davası konusu para olmayan bir davadır. Karşı taraf davayı avukatsız takip ediyorsa vekâlet ücreti doğmaz, yalnız onun yaptığı yargılama giderleri ödenir.
Hâkim boşanma veya ayrılık davası açılınca davanın devamı süresince gerekli geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m.169). Bu önlemlerin dayanağı davanın sürmesidir; dava feragatle, geri almayla veya açılmamış sayılmayla sona erince tedbir nafakası gibi önlemlerin akıbeti ayrıca değerlendirilmelidir.
Eş Dava Sürerken Ölürse Boşanma Davası Ne Olur?
Boşanan eşler birbirinin yasal mirasçısı olamaz ve boşanmadan önce yapılmış ölüme bağlı tasarruflarla sağlanan hakları kaybeder (TMK m.181/1). Dava devam ederken eşlerden biri ölürse, ölen eşin mirasçılarından birinin davaya devam etmesi ve sağ kalan eşin kusurunun ispatlanması hâlinde de aynı sonuç uygulanır (m.181/2). Yani vazgeçme ya da barışma kararı yalnız eşleri değil, mirasçıları da etkileyebilir. Mirasçıların paylarına ilişkin genel kurallar yasal mirasçılar ve miras payları yazısında yer alıyor.
Boşanma Davasından Vazgeçme Hakkında Sık Sorulan Sorular
Boşanma davasından vazgeçmek için karşı tarafın onayı gerekir mi?
Davadan feragat için karşı tarafın da mahkemenin de onayı gerekmez (HMK m.309/2). Davanın geri alınması ise davalının açık rızasına bağlıdır (HMK m.123). Dosya takipsiz bırakılırsa herhangi bir onay aranmaz, dosya işlemden kaldırılır.
Boşanma davasından vazgeçmenin cezası var mı?
Para cezası yoktur. Davadan feragat eden eş yargılama giderlerini öder (HMK m.312/1); karşı taraf avukatla temsil ediliyorsa onun vekâlet ücretini de öder. Bu ücret ön inceleme tutanağı imzalanmadan önce vazgeçilirse 31.000 TL, sonra vazgeçilirse 62.000 TL'dir (2026-2027 tarifesi m.6).
Boşanma davasından vazgeçme dilekçesi nereye verilir?
Dilekçe, davanın görüldüğü aile mahkemesine verilir; aile mahkemesi bulunmayan yerde bu sıfatla bakan asliye hukuk mahkemesine sunulur. Feragat duruşma sırasında sözlü olarak da yapılabilir ve tutanağa geçirilir (HMK m.309/1). Dosya istinaf veya temyizdeyken verilen feragat beyanı için mahkeme ek karar verir (HMK m.310).
Boşanma davasından feragat ettikten sonra yeniden dava açılabilir mi?
Aynı olaylara dayanan yeni dava, feragatin kesin hüküm gibi sonuç doğurması nedeniyle engelle karşılaşabilir (HMK m.311). Feragattan sonra yaşanan yeni olaylara dayanarak açılan dava ise ayrıca incelenir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, feragat tarihinden sonra süren sadakatsizlik nedeniyle boşanma kararı verilmesi gerektiğini kabul etmiştir.
Boşanma davasından feragat için üç yıl beklemek gerekir mi?
HMK ve TMK hükümlerinde feragate bağlanmış üç yıllık bir bekleme süresi yoktur. TMK m.166/4'teki süre ret kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıldır ve feragat kararına uygulanıp uygulanmayacağı kanun metninden açıkça anlaşılmaz.
Barıştıktan sonra eski olaylar boşanma davasında ileri sürülebilir mi?
Affedilen veya hoşgörüyle karşılanan olaylar kusur belirlemesinde dikkate alınmaz. Zina ile hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış sebeplerinde affeden eşin dava hakkı da yoktur (TMK m.161/3, m.162/3). Af iddiası delille ispatlanmalıdır; Hukuk Genel Kurulu, affa dair kanıt bulunmayan bir dosyada dava hakkının düştüğünü kabul etmemiştir.
Duruşmaya gitmezsem boşanma davası düşer mi?
Taraflar usulüne uygun davet edildikleri hâlde duruşmaya gelmezse dosya işlemden kaldırılır. Dosya üç ay içinde yenilenmezse dava açılmamış sayılır; yenilenen dava ikinci kez takipsiz bırakılırsa yine açılmamış sayılır (HMK m.150).
Avukatım boşanma davasından feragat edebilir mi?
Vekil, vekâletnamede açıkça yetki verilmedikçe davadan feragat edemez (HMK m.74). Bu nedenle vekâletnamede feragat yetkisinin bulunup bulunmadığına bakılmalıdır.
Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.



