
Eşler başka bir rejim seçmemişse yasal rejim olan edinilmiş mallara katılma uygulanır (TMK m.202). Bu rejimde kıdem tazminatı, emekli ikramiyesi ve bireysel emeklilik (BES) birikimi, evlilik süresince çalışmanın karşılığı olarak elde edildiği ölçüde edinilmiş maldır ve boşanmada mal paylaşımına girer (m.219). Diğer eş, artık değerin yarısı üzerinde katılma alacağı kazanır (m.236). Mal rejimi dava tarihinde sona erdiğinden (m.225/2) evlilik öncesine ve dava sonrasına düşen kısım hesaba girmez. Kıdem tazminatı çalışma yıllarına göre oranlanır, emekli ikramiyesinde peşin sermaye hesabı yapılır, BES'te sistemden ayrılma hâlinde ödenecek tutar esas alınır. Ödemenin gerçek niteliği hesabın yöntemini belirler.
Boşanmada Kıdem Tazminatı Paylaşılır mı?
Evet, evlilik süresince çalışılan yıllara düşen kısmı paylaşılır. Kıdem tazminatı, 1475 sayılı Kanunun 14. maddesine göre işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için 30 günlük ücret tutarında ödenen bir tazminattır; bu madde 4857 sayılı Kanunun 120. maddesiyle yürürlükte bırakılmıştır. Hakkın hangi ayrılış biçimlerinde doğduğu kıdem tazminatı kimler alabilir, tutarın hesabı ise kıdem tazminatı hesaplama yazısında yer alıyor.

Yargıtay, kıdem tazminatını geçmişe dönük çalışmanın karşılığı ve çalışma süresiyle orantılı ödenen primsiz bir tazminat olarak niteler. Bu nitelik nedeniyle tazminat, mal rejiminin geçerli olduğu döneme ait çalışmanın karşılığı olduğu ölçüde TMK m.219/1 kapsamında edinilmiş maldır. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 1 Ocak 2002 öncesinde mal ayrılığı rejiminin geçerli olduğu döneme düşen tazminatı kişisel mal, sonraki çalışmaya düşeni edinilmiş mal saymış; çalışmanın her iki döneme yayıldığı durumda her döneme isabet eden çalışma süresine ve gelire göre oranlama yapılmasını aramıştır (E. 2019/12, K. 2019/3792, T. 08.04.2019). Evlilik tarihinden önceki çalışma yıllarına düşen kısım da aynı gerekçeyle kişisel maldır. Mal rejiminin dava tarihinde sona ermesi nedeniyle dava tarihinden sonraki çalışmaya düşen kısım da edinilmiş mal değildir; bu, kanun metninden çıkan sonuçtur.
Tazminatın tasfiyeye girmesi için iki yoldan biri aranır. Para mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olmalı (m.235/1) ya da bu para kullanılarak başka bir mal edinilmiş olmalıdır; bu durumda tasfiye, satın alınan mal üzerinden yürür (aynı karar). Dava tarihinde iş sözleşmesi sürüyorsa tazminat henüz ödenmemiş olabilir. Bu hâlin sonucu dosyadaki tarihlere göre değişir ve genel bir kural olarak yazılamaz.
Emekli İkramiyesi Boşanmada Nasıl Hesaplanır?
Emekli ikramiyesi, memur ve emekli sandığı kapsamındaki hizmetlerde 5434 sayılı Kanunun 89. maddesine dayanır. Madde, hizmetin tamamı 5434 ve/veya 5510 sayılı Kanunun geçici 4. maddesi kapsamında geçenlere emekli, malullük aylığı bağlanırken ya da toptan ödeme yapılırken her tam fiili hizmet yılı için aylık bağlamaya esas tutarın bir aylığını ikramiye olarak verir. Emeklilik hakkının doğması için gereken yaş ve süre şartları emeklilik şartları yazısında yer alıyor. Yargıtay aynı hesap yöntemini OYAK tarafından ödenen emekli ikramiyesi için de uygulamıştır (E. 2017/13852, K. 2019/2225, T. 04.03.2019).

TMK m.219/2 sosyal güvenlik kurumlarının ve personele yardım amacıyla kurulan sandıkların ödemelerini edinilmiş mal sayar. Aynı kanunun 228. maddesinin ikinci fıkrası ise toptan ödemenin, ömür boyu irat bağlanmış olsaydı rejimin sona erdiği tarihten sonraki döneme düşecek iradın peşin sermayeye çevrilmiş değeri kadarını kişisel mal olarak hesaba katar. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi bu hükmü emekli ikramiyesine şu adımlarla uygulamıştır (E. 2017/13852, K. 2019/2225, T. 04.03.2019).
- Ödeme tarihinde emekli eşin ortalama bakiye yaşam süresi, yaşam tablosundan bulunur.
- İkramiye ömür boyu günlük irat olsaydı her güne düşecek tutar hesaplanır.
- Bu tutar, mal rejiminin sona erdiği tarihten sonra kalan günlerle çarpılır ve peşin sermayeye çevrilir.
- Çıkan tutar emekli eşin kişisel malıdır; ödenen toplam ikramiyeden bu tutar çıkarıldıktan sonra kalan kısım edinilmiş mal sayılır.
Yargıtay bu yöntemin mal rejiminin ölüm dışındaki nedenlerle sona erdiği durumlarda uygulandığını da belirtmiştir. İkramiye boşanma davasından önce alınmış ve evlilik süresince harcanmışsa, tasfiyeye girmesi için paranın dava tarihinde mevcut olması ya da onunla bir mal edinilmiş olması aranır. İkramiyeyle ev veya araç alınmışsa önce ikramiyenin edinilmiş ve kişisel kısımları ayrılır, sonra malın ne kadarının edinilmiş sayılacağı bulunur. Aynı kararda araç ve banka hesaplarının bir kısmı ikramiyeden geldiği için bu ayrım yeniden yapılmak üzere karar bozulmuştur.
Ödemenin adı sonucu değiştirir. Aynı dairenin başka bir dosyasında banka hesabına yatan para kıdem tazminatı olduğu hâlde emekli ikramiyesi gibi hesaplanması bozma nedeni sayılmıştır (E. 2017/12554, K. 2017/11144, T. 20.09.2017). 2. Hukuk Dairesi de 2024 tarihli bir kararında, mahkemece emekli ikramiyesi sayılan ödemenin hukuki niteliğinin kıdem tazminatı olduğunu, kıdem tazminatındaki edinilmiş ve kişisel mal oranının 228/2 gözetilerek belirlenmesinin hatalı olduğunu belirtmiş, ancak sonuca etkisi bulunmadığından kararı onamıştır (E. 2023/9764, K. 2024/8522, T. 07.11.2024). Bu nedenle hesaptan önce ödeme belgesine bakılır. Ödemenin dayanağını gösteren kurum veya işveren yazısı niteliği belirler.
Aylık olarak ödenen emekli maaşı ise tek başına paylaşılmaz. Yargıtay'ın 2019/2225 sayılı kararında aktarılan önceki bozma gerekçesine göre, salt maaş ödemesi diğer eş lehine katılma alacağı doğurmaz; maaş bir hesapta biriktirilmişse ya da onunla mal edinilmişse bu birikim ve mal tasfiyeye girer.
BES Birikimi Boşanmada Paylaşılır mı?
Paylaşılır. BES birikiminin hangi mal grubuna girdiği, primlerin hangi mal grubundan ödendiğine bağlıdır. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, bireysel emeklilik sonucu yapılan toplu ödemenin ya da irat şeklindeki ödemenin mal grubunu, primlerin ait olduğu mal grubuna göre belirlemiştir. Primler evlilik süresince maaş gibi edinilmiş mallardan ödenmişse birikim edinilmiş mal, kişisel maldan ödenmişse kişisel maldır. Primlerin hangi eş tarafından ve hangi malla ödendiği kanıtlanamazsa TMK m.222'deki karineler uygulanır: bir eşin bütün malları aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş sayılır (E. 2020/3571, K. 2021/4529, T. 31.05.2021).
Aynı karar hesabın nasıl yapılacağını da gösterir. Mal rejiminin sona erdiği tarihte katılımcı sistemden ayrılsaydı ödenebilecek iştira bedeli ilgili şirketten sorulur ve bu tutar mevcut kabul edilerek tasfiyeye dahil edilir. Boşanma dava tarihindeki fon adedi ile fon değerinin çarpımının yarısı üzerinden yapılan hesap Yargıtay tarafından doğru bulunmamıştır. Emeklilik şirketine dava tarihi itibarıyla yazı yazılması bu yüzden önemlidir.
Devlet katkısı kanunda ayrı bir kurala bağlıdır. 4632 sayılı Kanunun ek 1. maddesine göre katılımcı, Devlet katkısı hesabındaki tutarın en az üç yıl sistemde kalırsa yüzde 15'ine, altı yıl kalırsa yüzde 35'ine, on yıl kalırsa yüzde 60'ına hak kazanır; emeklilik hakkı kazananlar, vefat veya malullük nedeniyle ayrılanlar ise tamamına hak kazanır. Sistemden emekli olmadan ayrılan katılımcıda hak kazanılmayan Devlet katkısı ödenmez. Bu nedenle ayrılma hâlinde ödenecek tutar, fon değerinden düşük çıkabilir. Emeklilik hakkı, sisteme girişten itibaren en az on yıl sistemde bulunmak ve 56 yaşını tamamlamakla doğar (m.6/1). İşverenin grup emeklilik sözleşmesiyle yaptığı katkılar ayrı izlenir ve hak kazanma süresi sözleşmeye giriş tarihinden itibaren yedi yılı aşamaz (m.5/3).
Sigorta ve Diğer Tazminatlar Boşanmada Paylaşılır mı?
Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar edinilmiş maldır (TMK m.219/2-3). İş kazası veya malullük nedeniyle alınan bu tür bir tazminatta 228. maddenin ikinci fıkrasındaki hesap uygulanır: tazminat yerine ömür boyu irat bağlanmış olsaydı rejimin sona erdiği tarihten sonraki döneme ait iradın peşin sermayeye çevrilmiş değeri kişisel mal olarak hesaba katılır. Yani bedensel zarar nedeniyle ödenen toplam tutarın tamamı paylaşılmaz. Tazminatın hesabı iş gücü kaybı tazminatı hesaplama yazısında anlatılıyor. Manevi tazminat alacakları ise kanun gereği kişisel maldır (m.220/3) ve katılma alacağına konu olmaz.
Evlilik Öncesi ve Dava Sonrası Dönem Nasıl Ayrılır?
Edinilmiş mal, rejimin devamı süresince karşılığı verilerek elde edilen değerdir (m.219). Rejim ise boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer (m.225/2). Bu nedenle üç ayrım yapılır. Evlilik öncesi çalışmaya düşen kısım ile mal ayrılığının geçerli olduğu dönem kişisel mala, evlilik süresince çalışmaya düşen kısım edinilmiş mala ayrılır. Dava tarihinden sonraki döneme düşen kısım ise rejimin dışında kalır. Eşler evlenmeden önce ya da sonra mal rejimi sözleşmesiyle mal ayrılığı gibi bir rejim seçmişse tasfiye o rejime göre yapılır (m.179); ayrıntı mal rejimi sözleşmesi yazısında bulunuyor.
Para elde edildikten sonra harcanmışsa durum değişir. Tasfiyede yalnız rejimin sona erdiği sırada mevcut olan edinilmiş mallar hesaba katılır (m.235/1). Buna karşılık mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan ve olağan hediyeyi aşan karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler edinilmiş mallara eklenir (m.229). İkramiyenin ya da tazminatın bu amaçla aktarıldığı şüphesi varsa ayrıntılar boşanmada mal kaçırma yazısında yer alıyor.
Para Bir Mala Dönüştüyse Ne Olur?
Tazminat, ikramiye veya BES parasıyla ev ya da araç alınmışsa uyuşmazlık o malın edinilmiş mı kişisel mi sayılacağına döner. Evlilik içinde alınan mal edinilmiş sayılır; parayla alındığını ve paranın kişisel mala dayandığını ileri süren eş bunu ispatlamak zorundadır (m.222). Tazminatın alındığı tarih, banka hareketleri ve satın alma tarihi bu bağlantının delilleridir. Ödemenin yalnız bir kısmı kişisel mal sayılıyorsa, o kısmın malın bedeline oranı bulunur ve mal bu oranda kişisel, kalan oranda edinilmiş kabul edilir. Diğer eş malın alımına ya da iyileştirilmesine karşılıksız katkıda bulunmuşsa ayrıca değer artış payı doğabilir (m.227); bu alacak katkı payı alacağı yazısında anlatılıyor. Kredili ev ve ev eşyası için boşanmada ev kimde kalır yazısına bakılabilir.
Katılma Alacağı İçin Hangi Belgeler Gerekir?
Hesap, ödemenin tarihi ve niteliği belgelenmeden yapılamaz. Yargıtay, ikramiye ve tazminat dosyalarında ödemeye ilişkin belgelerin bulunduğu yerlerden getirtilmesini, gerekirse bilirkişiden yararlanılmasını aramıştır. Dosyada şu belgeler önem taşır.
- İşverenin veya kurumun ödeme yazısı, ödemenin türü ve tarihi.
- SGK hizmet dökümü ve işe giriş ile çıkış tarihleri.
- Ödemenin yatırıldığı banka hesabının hareket dökümü.
- BES için emeklilik şirketinden katkı payı, prim ödeyen kişi ve dava tarihindeki iştira bedeli bilgisi.
- Evlilik tarihi, boşanma dava tarihi ve mal rejimi sözleşmesi varsa sözleşme.
- Ödemeyle mal alındıysa tapu veya araç kaydı ve satın alma belgeleri.
Katılma alacağı, boşanma davasıyla birlikte ya da ayrı dava olarak istenebilir. Hesabın genel çerçevesi, tarihler ve süreler boşanmada mal paylaşımı yazısında anlatılıyor. Eşlerden biri adına yatan ikramiye veya tazminatın dava sırasında harcanmasını önlemek istiyorsa hâkimden malvarlığı değerleri üzerinde tasarruf sınırlaması istenebilir (m.199). Zina veya hayata kast nedeniyle boşanmada hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranını azaltabilir veya kaldırabilir (m.236/2).
Boşanmada Emekli İkramiyesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Boşanmada emekli ikramiyesi paylaşılır mı?
Rejim sürerken ödenen ikramiye paylaşılır, ancak tamamı değil. Emekli ikramiyesi toptan ödendiğinde TMK m.228/2 uyarınca yaşam tablosuyla bulunan peşin sermaye değeri kadarı kişisel mal sayılır, kalan kısım edinilmiş mal olarak tasfiyeye girer. Para rejimin sona erdiği tarihte mevcut değilse ya da onunla mal edinilmemişse tasfiyeye girmesi için ayrıca dayanak gerekir.
Kıdem tazminatı boşanmada mal paylaşımına girer mi?
Mal rejiminin geçerli olduğu döneme düşen çalışma süresinin karşılığı edinilmiş maldır ve katılma alacağına konu olur (TMK m.219/1). Evlilik öncesine ve 1 Ocak 2002 öncesi mal ayrılığı dönemine düşen kısım kişisel maldır. Çalışma süresi bu dönemlere yayılmışsa tazminat orana göre bölünür.
Kıdem tazminatı ile emekli ikramiyesi aynı yöntemle mi hesaplanır?
Hayır. Yargıtay, kıdem tazminatını çalışma süresine göre oranlayarak, emekli ikramiyesini ise TMK m.228/2'deki peşin sermaye yöntemiyle hesaplar. Banka hesabına yatan paranın gerçek niteliği kıdem tazminatıysa onu ikramiye gibi hesaplamak bozma sebebidir. Bu nedenle ödemenin dayanağını gösteren belge önce incelenir.
BES birikimi boşanmada paylaşılır mı?
Paylaşılır. Birikimin mal grubu, primlerin hangi mal grubundan ödendiğine göre belirlenir. Hesapta, mal rejiminin sona erdiği tarihte sistemden ayrılma hâlinde ödenebilecek iştira bedeli esas alınır. Devlet katkısından hak kazanılan oran sistemde kalma süresine bağlıdır (4632 sayılı Kanun ek m.1).
Boşanma davası açıldıktan sonra alınan ikramiye veya tazminat paylaşılır mı?
Mal rejimi dava tarihinde sona erer (TMK m.225/2); dava tarihinden sonraki çalışmaya düşen kısım edinilmiş mal değildir. Yargıtay'ın ikramiye ve tazminat hesabını açıkladığı kararlar, ödemenin rejim devam ederken yapıldığı dosyalara ilişkindir. Ödeme dava tarihinden sonra yapılmışsa sonuç, tarihlere ve çalışma süresine göre dosyada ayrıca değerlendirilir.
Emekli maaşı boşanmada paylaşılır mı?
Aylık maaş ödemesi tek başına katılma alacağı doğurmaz. Maaş bir hesapta biriktirilmişse ya da onunla mal edinilmişse, rejimin sona erdiği tarihte mevcut olan birikim ve mal tasfiyeye girer.
Eşim ikramiyeyi harcarsa veya devrederse ne olur?
Rejimin sona ermesinden önceki bir yıl içinde rızası olmadan yapılan ve olağan hediyeyi aşan karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler edinilmiş mallara eklenir (TMK m.229). Dava sürerken tasarrufun sınırlanması için hâkimden önlem istenebilir (m.199).
Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.



