URSA Avukatlık

Çalınan veya Gasp Edilen Aracın Karıştığı Trafik Kazasında Tazminat

Trafik Kazası6 dk okumaEklenme:
Boş bir cam bölme önünde savrulan kuru yapraklarla çalıntı araçla trafik kazasında tazminat

Çalınan veya gasp edilen araçla yapılan kazada aracı çalan kişi işleten gibi sorumlu olur (KTK m.107). Araç sahibi, çalınmada kendisinin ya da eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusuru bulunmadığını ispat ederse sorumlu tutulamaz. İspat edemezse sorumluluğu sürer ve aracın trafik sigortası zarar görene öder. Sahip kusursuzsa bedensel zararlar Güvence Hesabından karşılanır; araç hasarı gibi maddi zararlar ise Hesaptan ödenmez, aracı çalan kişiden istenir. Zarar görenin hangi yola başvuracağı bu ayrıma bağlıdır. Aşağıda sorumluluk zinciri, ispat ölçüsü, Yargıtay kararları ve başvuru yolu anlatılıyor.

Çalıntı Araç Kaza Yaparsa Kim Sorumlu Olur?

Motorlu aracın işletilmesinden doğan zarardan işleten sorumludur (KTK m.85). İşleten, aracın işletilmesinden yararlanan ve araç üzerinde fiili hâkimiyeti bulunan kişidir; çoğu zaman araç sahibidir. Aracın çalınması hâlinde ise ayrı bir düzenleme vardır. KTK m.107 üç kişiyi sorumlu tutar:

Çalıntı araçla yapılan kazada aracı çalanın, çalıntı olduğunu bilen sürücünün ve araç sahibinin sorumluluğunu gösteren üç kartlı şema
  • Aracı çalan ya da gasbeden kişi: İşleten gibi sorumlu tutulur.
  • Çalıntı olduğunu bilen sürücü: Aracın çalınmış ya da gasbedilmiş olduğunu bilen veya gereken özen gösterilse öğrenebilecek durumda olan sürücü, çalanla birlikte müteselsilen sorumludur.
  • Gerçek işleten (araç sahibi): Çalınmada kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerden birinin kusuru bulunmadığını ispat ederse sorumlu olmaz. Sorumlu olduğu durumlarda diğer sorumlulara rücu edebilir.

Aracın çalındığını bilerek binen yolculara karşı sorumluluk genel hükümlere tabidir (m.107/2). Başkasının aracını kullanan kişilerin sorumluluğu başkasına ait araçla trafik kazası yazısında genel olarak anlatılıyor. Bu yazı yalnız çalıntı ve gasp hâline odaklanır.

Araç Sahibi Çalındığını İddia Ederse Sorumluluktan Kurtulur mu?

Kendiliğinden kurtulmaz. Çalınma iddiası tek başına yetmez; sahip, çalınmanın önlenmesi için olağan ve makul tüm önlemleri aldığını ve buna rağmen çalınmanın önlenemediğini ispatlamak zorundadır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bir dosyada, kazadan kısa süre sonra karakola başvuran araç maliki hakkında şu bulguları değerlendirmiştir: araçta düz kontak yapıldığına dair bulgu yoktu, parmak izleri malikin çalışanlarına aitti ve işyerinde asılı duran anahtarların nerede tutulduğu belirsizdi. Genel Kurul, malikin gereken özeni gösterip göstermediğinin yeterince araştırılmadığı gerekçesiyle yerel mahkemenin direnme kararını bozmuştur. Mahkeme bozmaya uyarak malikin gerekli özeni göstermediğini kabul etmiş, malik ile sigortacıyı hasardan sorumlu tutmuştur. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi bu kararı onamıştır (E. 2023/8152, K. 2024/7512, T. 11.09.2024).

Aynı kararda aktarılan ilke, ispat ölçüsünü gösterir: kapı ve camların kapatılmış olması, kontak anahtarının araçta ya da kolay ulaşılabilir bir yerde bırakılmaması, sürücü ve yardımcıların seçiminde, talimat verilmesinde ve denetlenmesinde özen gösterilmesi ayrı ayrı ortaya konulmalıdır. Çalınmanın kolluğa ne zaman bildirildiği de incelenir. Bildirimin geç yapılması ya da hiç yapılmaması delil değerlendirmesinde sahibin aleyhine sonuç doğurabilir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi bir sigortacı rücu dosyasında da benzer sonuca varmıştır. Motosikletin anahtarı işyerinde duvarda asılıydı, motosikleti kaza yapan kişi gizlice almıştı. Bölge Adliye Mahkemesi çalındığının ve sahibin kusursuz olduğunun ispatlanmadığını kabul etmiş; savunma yalnız davalının iki çocuğunun tanıklığına dayanıyordu, telefon kayıtları delil olarak gösterilmemişti ve olay polise bildirilmemişti. Daire temyiz itirazlarını reddederek kararı onamıştır (E. 2022/1171, K. 2024/2507, T. 06.03.2024).

Zarar Gören Kime Başvurur?

Başvuru yolu, araç sahibinin çalınmada kusurlu olup olmadığına ve zararın türüne göre değişir.

Çalıntı araç kazasında sahibin kusurlu veya kusursuz olmasına göre bedensel ve maddi zararın kime başvurularak isteneceğini gösteren iki sütunlu tablo
DurumBedensel zararAraç hasarı ve diğer maddi zarar
Sahip çalınmada kusurluAracın trafik sigortası (poliçe limiti içinde), sahip ve sürücüAracın trafik sigortası, sahip ve sürücü
Sahip çalınmada kusursuzGüvence Hesabı (5684 s.K. m.14/2-ç); ayrıca aracı çalan kişiAracı çalan kişi ve çalıntı olduğunu bilen ya da bilebilecek sürücü (KTK m.107/1)
Çalındığı ispatlanamıyorSahip ve sigortacı; Hesap devreye girmezSahip ve sigortacı

Güvence Hesabı çalıntı araç kazalarında yalnız kişiye gelen bedensel zararları karşılar ve zorunlu sigortalarla saptanan geçerli teminat miktarlarına kadar ödeme yapar (5684 s.K. m.14/1 ve 14/2-ç); uygulamada kaza tarihindeki limit esas alınır. 2026'daki kazalarda kişi başı sakatlanma ve sağlık gideri teminatı 3.600.000'er TL'dir. Manevi tazminat ise zorunlu sigorta kapsamı dışındadır (KTK m.92/f); sahip sorumluysa bu kalem sahip ve sürücüden istenir. Hesabın işleyişi ve başvuru belgeleri Güvence Hesabı yazısında, yıllara göre limitler trafik sigortası teminat limitleri sayfasında yer alıyor.

Çalıntı Araç İddiası Yalanlanırsa Güvence Hesabı Öder mi?

Hesap, aracın gerçekten çalıntı ya da gasp edilmiş olduğunun kabul edildiği hâllerde devreye girer. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, ölümlü bir kazada sigortacının çalıntı araç gerekçesiyle ödemeyi reddetmesi üzerine yapılan başvuruyu Hesaba yönelten hakem kararını bozmuştur. Dosyada aracın sahibi anahtarı almadan araçtan inmiş, aracın ölen kişi tarafından götürülmesine tepki göstermemiş ve çalındığına dair şikâyette bulunmamıştı. Daire, sahibi ile ölenin önceden tanıştığını ve aracın kazada çalıntı sayılamayacağını belirterek Hesabın sorumluluğunun doğmayacağını ve başvurunun reddi gerektiğini belirtmiştir (E. 2021/4065, K. 2021/6584, T. 12.10.2021). Bu karar, aracın izinsiz alınmasının her zaman çalma sayılmadığını gösterir.

Zarar gören açısından sonuç şudur: sahip hem çalındığını hem de kusursuz olduğunu ispatlayamıyorsa Hesaba başvuru başarısız olabilir, çünkü Hesap yalnız sahibin sorumlu tutulmadığı hâllerde ödemeyi yapar. Başvuru yaparken sigortacının ret yazısı ve kolluktaki çalınma tutanağı birlikte dosyaya konmalıdır.

Başvuru ve Dava Adımları

  1. Çalınma bildirimini öğrenin. Çalınmanın kolluğa ne zaman ve nasıl bildirildiği sahibin kusurunu değerlendirmede önemlidir. Kaza tutanağındaki ve soruşturma dosyasındaki tarihler karşılaştırılmalıdır.
  2. Sigortacıya yazılı başvuru yapın. Dava ve tahkimden önce zorunlu trafik sigortacısına yazılı başvuru gerekir (KTK m.97); sigortacı çalıntı gerekçesiyle ödemeyi reddedebilir. Başvuru biçimi trafik kazalarında sigorta şirketine başvuru yazısında.
  3. Bedensel zarar varsa Hesaba başvurun. Sigortacı reddederse ve sahibin kusursuz olduğu anlaşılıyorsa Hesaba başvurulur; sonuç alınamazsa Sigorta Tahkim Komisyonu ya da mahkeme yolu açılır.
  4. Maddi zarar için çalana yönelin. Çalan kişi tespit edilmişse araç hasarı doğrudan ondan istenir. Tespit edilemiyorsa sahibe ve sigortacıya karşı dava, sahibin kusurunun ispatına bağlıdır.

Zamanaşımı zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde kazadan itibaren on yıldır; fiil suç oluşturuyor ve ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır (KTK m.109). Sigortacı ödeme yaptıktan sonra sahibine rücu edebilir; rücunun koşulları sigorta şirketinin rücu hakkı yazısında anlatılıyor.

Çalınan veya Gasp Edilen Aracın Karıştığı Trafik Kazasında Tazminat Hakkında Sık Sorulan Sorular

Çalıntı araçla kaza yapan kişiden tazminat nasıl istenir?

Aracı çalan kişi işleten gibi sorumludur. Maddi zarar için kendisine yazılı ihtar gönderilir ve dava açılır. Sahibin çalınmada kusurlu olduğu kanıtlanabiliyorsa sahibe ve aracın sigortacısına karşı da dava açılabilir.

Aracımı çalıp kaza yapan kişinin zararından ben sorumlu muyum?

Çalınmada sizin ya da eylemlerinizden sorumlu olduğunuz kişilerin kusuru bulunmadığını ispat ederseniz sorumlu olmazsınız. Yargıtay anahtarın nerede bırakıldığını, araç kapılarının kilitli olup olmadığını ve çalınmanın ne zaman bildirildiğini birlikte değerlendirir.

Çalıntı araç kazası bedensel zararı Güvence Hesabı karşılar mı?

Sahip sorumlu tutulamıyorsa evet; Hesap kişiye gelen bedensel zararları kaza tarihindeki teminat tutarlarına kadar karşılar. Araç hasarı ve manevi tazminat Hesaptan istenmez.

Çalıntı aracın yolcusu zarar görürse ne olur?

Aracın çalındığını bilerek binen yolcunun talepleri genel hükümlere tabidir; trafik sigortası kapsamında olmaz. Çalındığını bilmeyen yolcu bakımından durum farklı olabilir. Yolcuların hakları trafik kazası yolcu tazminatı yazısında anlatılıyor.

Sigortasız araç kazası ile çalıntı araç kazası arasında fark var mı?

Var. Sigortasız araç hâlinde bedensel zararlar Hesaptan karşılanır ve maddi zarar işletenden istenir. Çalıntı araçta ise Hesap yalnız sahibin sorumlu tutulmadığı hâllerde ödeme yapar. Sigortasız araç kazaları sigortasız araçla trafik kazası yazısında.

Gasp edilen araç ile çalınan araç arasında hukuki fark var mı?

Kanun ikisini aynı biçimde düzenler. KTK m.107 çalan ya da gasbeden kişiyi işleten gibi sorumlu tutar ve Güvence Hesabı kanununda çalınmış veya gasp edilmiş araç birlikte anılır. Ayrım ceza hukukunda önem taşır.

Yazar hakkında

Kurucu avukat · Bursa Barosu, sicil 5648

Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.

İlgili makaleler