
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, trafik sigortacısının istiap haddi aşımı ya da römorkla ilgili bir nedenle araç sahibine açtığı rücu davasında tek bir ölçüt arar. Genel şartlardaki hâl gerçekleşmiş olsa bile kazanın münhasıran o hâlden doğması gerekir. Fazla yolcu ya da yük, römorkta taşınan kişi veya aracın içindeki başka bir etken kazanın oluşunda rol oynamışsa rücu talebi reddedilir. Bu yazıda yalnız Yargıtay kararları yer alıyor. Dairenin römorklu ve istiap haddi aşılan araçlara ilişkin kararları sonuçlarıyla birlikte, Dairenin hangi delilleri aradığı ve sigortalının savunmada nelere dayanabileceği anlatılıyor.
Sigortacı İstiap Haddi veya Römork Nedeniyle Hangi Dayanakla Rücu Eder?
Dayanak, zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarının B.4 maddesidir. Madde, zarar görenin haklarını saklı tutar ve sigortacıya, ödeme yaptıktan sonra sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu imkânı verir. Tazminatı gerektiren olay yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması ya da yetkili makamlarca tespit edilmiş istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması yüzünden meydana gelmişse rücu edilebilir. Kanun tarafında da Karayolları Trafik Kanunu m.95/2, sigortacıya tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurma hakkı tanır. 12.06.2026 tarihli Resmî Gazete değişikliği B.4'ün üçüncü fıkrasının yalnız (f) bendini değiştirmiştir. Yolcu ve istiap haddi hükmü aynı kalmıştır.
Römork ayrı bir rücu nedeni olarak sayılmaz. Römorkun işin içine girdiği hâller yolcu taşıma ya da yükleme kurallarının ihlali olarak bu bende veya istiap haddine bağlanır. Römork kurallarının genel çerçevesi römork ve karavan kuralları yazısında, aşırı yükün idari cezası aşırı yük cezası yazısındadır.
Yargıtay Rücu Davasında Münhasıran Şartını Nasıl Uyguluyor?
Daire, istiap haddinin aşılması nedeniyle işletene rücu edilebilmesi için kazanın münhasıran istiap haddinin aşılmasından kaynaklanmış olması gerektiğini kararlarında ayrıca yazmaktadır. Bu ifade şu dosyalarda aranmış, sonuç aşağıdaki gibi çıkmıştır.

| Karar | Olay | Sonuç |
|---|---|---|
| E. 2022/2077, K. 2024/5641, T. 04.06.2024 | Otomobilde fazla yolcu, tek taraflı kaza, bir yolcu ölmüş | Bilirkişi kazanın virajın geç fark edilmesinden kaynaklandığını bildirdi, rücu reddi onandı |
| E. 2021/24246, K. 2024/3416, T. 17.04.2024 | Kamyonette sigortacıya göre 10 kişi, lastik patlaması | Teknik arıza %80 etkili bulundu, rücu reddi onandı |
| E. 2021/22162, K. 2022/1150, T. 31.01.2022 | Fazla yolcu iddiası | Bilirkişi heyeti aşımın bulunmadığını saptadı, rücu reddi onandı |
| E. 2022/1482, K. 2022/8662, T. 13.06.2022 | Ruhsatta sürücü dâhil beş koltuklu araçta fazla yolcu | Trafik ihtisas raporu münhasıran aşımı bulmadı, ret onandı (vekâlet ücreti düzeltilerek) |
Tablodaki dört karardan hiçbirinde rücu kabul edilmemiştir. Pratikte bu ölçü sigortacıya bir ispat yükü yükler. Aşımı yalnız tutanakla göstermek yetmeyebilir, aşımın kazanın tek nedeni olduğunun teknik veriyle ortaya konması gerekir. Bunun için Daire, taşınan yolcu sayısının, yolcuların yaş ve ağırlıklarının ve araç kapasitesinin gözetilmesini, İTÜ ya da Karayolları Genel Müdürlüğü Fen Heyetinden seçilecek bilirkişi heyetinden rapor alınmasını istemiştir (E. 2021/22162). Ruhsattaki koltuk sayısına ve araçtaki kişilerin nüfus kayıtlarına göre yaşlarına bakılması gerektiği de aynı yönde bir karardadır (E. 2022/1482).
Römorkla İlgili Rücu Davalarında Yargıtay Ne Karar Verdi?
Römorkta taşınan kişi, rücu davasında genellikle "yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçta yolcu taşınması" bendiyle ilişkilendirilir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin incelediği bir dosyada zirai traktörün römorkunda ev eşyalarıyla birlikte yolculuk eden kişi, traktör sürücüsünün kusuruyla römorktan düşerek yaralanmıştı. Sigortacı zarar göreni ödedikten sonra, sigortalıdan rücuen 100.932,34 TL istedi. İlk derece mahkemesi, traktörlerin römorkunda yönetmelikteki şartlarla yolcu taşınabileceğini, kazanın istiap haddinin aşılmasından kaynaklanmadığını, eşyanın sabitlenmemesi ve zarar görenin tutunamayarak düşmesinden doğduğunu belirterek davayı reddetti. Bölge adliye mahkemesi de ret kararını onadı, Daire de başvuruyu reddederek ret kararını onadı (E. 2022/4190, K. 2024/8205, T. 26.09.2024).
Sonuç, römorkta yolcu bulunmasının tek başına rücu için yetmediğini gösterir. Sigortacı aracın yolcu taşımaya uygun olmadığını ve kazanın bu yüzden olduğunu da kanıtlamalıdır. Traktörle yük ve yolcu taşınması traktör kazası tazminatı yazısında ayrıca anlatılıyor.
Kapalı kasa kamyonette yolcu taşınmasında da aynı mantık görülür. Sigortacı, yük nakli için kullanılan kapalı kasa ticari kamyonette yolcu (işçi) taşındığını ve istiap haddinin aşıldığını ileri sürerek ölenin mirasçılarına ödediği 123.191,84 TL'yi sigortalıdan istedi. Bölge adliye mahkemesi, ölenin aracın sağ ön koltuğunda oturduğunu, bu koltuğun sürücü bölümünde ve gövdeyle birleşik olduğunu, ölenin kasa kısmında yolculuk etmediğini ve ölümün istiap haddinden fazla yolcu taşınması yüzünden olmadığını belirtti. Daire ret kararını onadı (E. 2022/9736, K. 2025/8066, T. 20.05.2025). Burada araç nitelikçe yolcu taşımaya uygun olmasa bile, yolcunun araçtaki yeri ve kazanın nedeni sonucu belirledi.
Aşırı Yüklü Römorklu Araçta Kusur Raporları Çelişirse Ne Olur?
Rücu davasının en sık takıldığı nokta kusur raporlarıdır. Daire, tek taraflı ölümlü bir kazada yarı römorkun aşırı yüklenmesi iddiasını incelemiştir. Soruşturma bilirkişisi sürücüye %75, yüklemeyi yapan işletene %25 kusur vermiş, ilk derece mahkemesinin yaptırdığı raporda %50 ve %50 çıkmış, Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi ise sürücünün %100 kusurlu olduğunu ve kazanın salt istiap haddine aykırı yük ve yolcu taşımasından kaynaklanmadığını bildirmişti. İlk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi bu raporlara dayanarak davayı reddetmişti. 4. Hukuk Dairesi raporlar arasındaki çelişkinin giderilmediğini, istiap haddi aşımının kazaya etkisinin tartışıldığı, İTÜ öğretim üyelerinden seçilecek bir bilirkişi kurulundan gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınması gerektiğini yazarak kararı oybirliğiyle bozmuştur (E. 2022/44, K. 2024/2518, T. 06.03.2024). Daire aşımın kazaya etkisi hakkında kendisi sonuca varmamış, yalnız eksik incelemenin giderilmesini istemiştir.
Kusur oranı hesabının ilkeleri trafik kazası kusur oranı hesaplama yazısında anlatılıyor. Rücu talebi geldikten sonra icra aşaması trafik kazası icra takibi yazısındadır.
Rücu Davasında Sigortalı Neye Dayanabilir?
- Kazanın başka bir nedeni olduğunu gösteren kusur ve teknik arıza raporları (viraj, lastik patlaması gibi).
- Ruhsattaki koltuk sayısı ve araçtaki kişilerin yaşlarına göre aşımın bulunmadığını gösteren bilirkişi raporu.
- Yolcunun araçtaki yerinin kural dışı olmadığı (sürücü bölümünde oturan yolcu gibi).
- Kusur raporları arasında çelişki olması hâlinde ATK Trafik İhtisas Dairesi ya da üniversite bilirkişi kurulundan yeni rapor istenmesi.
Rücu talebinde sigortalının hakları ve diğer rücu hâlleri sigorta şirketinin rücu hakkı ve rücu nedir yazılarında yer alıyor. Ağır vasıta kazalarında genel sorumluluk için tır ve kamyon kazası tazminatı yazısına bakılabilir.

Yargıtay Trafik Kazası Rücu Davası, Römork ve İstiap Haddi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Sigorta şirketi istiap haddi aşıldı diye rücu edebilir mi?
Edebilir, ancak yalnız kazanın münhasıran istiap haddinin aşılmasından kaynaklandığını gösterebilirse. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi bu ölçütü kararlarında açıkça yazmıştır; aşım kazanın tek etkeni değilse rücu reddedilir.
Römorkta yolcu taşınması rücu için yeterli mi?
Yeterli değildir. Traktör römorkunda düşerek yaralanan kişi için açılan rücu davasında Daire, kazanın römorktaki yolculuktan değil kişinin tutunamayarak düşmesinden doğduğu gerekçesiyle verilen ret kararını onamıştır (E. 2022/4190, K. 2024/8205).
Aşırı yüklü araçta kusur raporları farklı çıkarsa ne olur?
Daire çelişkinin giderilmesini ister. Raporlarda sürücüye %75, işletene %25, sonra %50 ve %50, Adli Tıp Kurumunda ise sürücüye %100 kusur verilen dosyada karar, İTÜ öğretim üyelerinden bilirkişi kurulu raporu alınması için bozulmuştur (E. 2022/44, K. 2024/2518).
Rücu davasını sigortacı mı ispat eder?
Genel şartlardaki hâli ileri süren sigortacıdan hem hâlin gerçekleştiğini hem de kazanın münhasıran buna bağlı olduğunu göstermesi beklenir. Dairenin incelediği ret kararları bu bağlantı kurulamadığı için onanmıştır.
Kamyonetin ön koltuğunda yolcu bulunması rücu nedeni olur mu?
Daire, sağ ön koltuğun sürücü bölümünde ve gövdeyle birleşik olduğunu, ölenin kasada yolculuk etmediğini belirten ret kararını onamıştır (E. 2022/9736, K. 2025/8066). Yolcunun araçtaki yeri sonucu belirler.
Rücu talebi gelince ne yapılmalı?
Talepte hangi genel şart bendinin dayanak yapıldığına, kusur raporlarına ve ruhsattaki kapasiteye bakılır. Gerekirse bilirkişi raporu istenir. Ayrıntılar sigorta şirketinin rücu hakkı yazısında anlatılıyor.
Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.
