Traktör ve İş Makinesi Kazasında Tazminat, Tarlada Kaza Sigortadan Ödenir mi?

Traktör kazası tazminatında sorumlu, traktörün işleteni (çoğunlukla ruhsat sahibi) ile kusurlu sürücüdür; yaralanan veya ölen kişinin bedensel zararı traktörün zorunlu trafik sigortasından, poliçe yoksa Güvence Hesabından istenir. Lastik tekerlekli traktör ve iş makinesi Karayolları Trafik Kanunu’na göre birer araçtır; tescil ve trafik sigortası zorunludur. Tarlada meydana gelen kaza da yer karayoluyla bağlantılıysa Yargıtay uygulamasında sigorta teminatına girer. Traktör römorkunda taşınan yolcu da tazminat alabilir, fakat kurala aykırı taşımada tazminattan indirim yapılabilir. Tarım işçisinin traktör kazası ise aynı zamanda iş kazası sayılabilir.

Bu yazı traktör ve iş makinesine özgü soruları ele alıyor; tazminat kalemleri ve hesap yöntemi için yaralanmalı trafik kazası tazminatı yazısına bakılabilir.

Traktör ve İş Makinesi Kanunda Hangi Araç Sayılır?

Karayolları Trafik Kanunu’nun 3. maddesi lastik tekerlekli traktörü “belirli şartlarda römork ve yarı römork çekebilen, ancak ticari amaçla taşımada kullanılmayan tarım araçları” olarak tanımlar. İş makinesi ise tarım, sanayi, bayındırlık ve benzeri işlerde kullanılan, üzerine iş amacına göre ekipman monte edilmiş ve karayolunda insan, hayvan veya yük taşımasında kullanılamayan motorlu araçtır. Kanundaki “araç” tanımı iş makinelerini ve lastik tekerlekli traktörleri açıkça sayar. Karayolları Trafik Yönetmeliği m.3 paletli veya madeni tekerlekli traktörü ve biçerdöveri de iş makinesi sınıfına koyar. Kepçe, ekskavatör ve forklift bu tanıma girer.

Konu	Lastik tekerlekli traktör	İş makinesi
Tescil yeri	Emniyet Genel Müdürlüğü trafik tescil kuruluşu (KTK m.22/2)	Kamuya aitse ilgili kuruluş; özel kişiye aitse tarımda ziraat odası, diğer kesimlerde ticaret veya sanayi odası (KTK m.22/1-c)
Sürücü belgesi	F sınıfı; B sınıfı belge sahibi de traktör kullanabilir (KTY m.85)	G sınıfı (KTY m.75)
Trafik sigortası	Zorunlu (KTK m.91)	Zorunlu; genel şartlar özel sicile tescile tabi motorlu aracı da kapsar (ZMSS Genel Şartları A.2/c)
Yük ve insan taşıma	Ticari yük taşıyamaz, römorkta şartlı insan taşınabilir (KTY m.131)	Karayolunda insan, hayvan ve yük taşıyamaz (KTK m.3)

Tescil edilen bir aracın tescil belgesi ve plakası alınmadan karayoluna çıkarılması 2026 yılında sürücüye 46.000 TL idari para cezası ve eksiklik giderilinceye kadar trafikten men sonucunu doğurur (KTK m.21; EGM 2026 Trafik İdari Para Cezası Rehberi). Traktörün tescilsiz veya poliçesiz olması zarar görenin hakkını ortadan kaldırmaz; yalnız muhatabı değiştirir.

Traktör Karayoluna Çıkarken Hangi Kurallara Uymalı?

Kazada kusur belirlenirken traktöre özgü şu kurallara uyulup uyulmadığına bakılır.

• Ticari yük yasağı. Traktörle ve römork takarak ticari amaçla yük taşımak yasaktır; traktör ticari araç olarak tescil edilemez. İl trafik komisyonu, şehir içi taşımalar hariç, süre, zaman ve güzergâh belirterek geçici izin verebilir (KTY m.131).
• Römorkta insan. Tarım ürünlerinin toplanması, yüklenmesi veya boşaltılması için tarlaya ya da işyerine götürüp getirmek amacıyla römorka, oturmaları şartıyla, taşıma sınırının her tonu için en çok 3 kişi bindirilebilir. Yük üzerinde insan taşınamaz (KTY m.131).
• Işık ve işaret. Traktörlerde onaylı, sarı ışıklı, döner uyarı lambası; traktör römorklarında arka işaret levhası ve geri yansıtıcılı şerit bulunur (KTY 1 sayılı Cetvel, C bölümü).
• Hız. Lastik tekerlekli traktör için azami hız yerleşim yerinde 20, şehirlerarası yolda 30, bölünmüş yolda 40 km/s’tir; otoyola giremez (KTY m.100).
• Yerleşim yerinde park. Yerleşim birimleri içindeki karayolunda işaretle izin verilmedikçe traktör ve iş makinesi park edilemez (KTK m.62). Köy, kasaba gibi küçük yerleşim birimleri bu yasağın dışındadır (KTY m.124).

Traktör Kazasında Kim Sorumludur?

Motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne, yaralanmasına veya bir şeyin zarar görmesine yol açarsa işleten sorumludur (KTK m.85/1). Bu sorumluluk kusura bağlı değildir. İşleten, kendisinin ve eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusuru bulunmadığını, araçtaki bir bozukluğun kazayı etkilemediğini ve kazanın mücbir sebepten ya da zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan doğduğunu birlikte ispat ederse kurtulur (KTK m.86/1). İşleten, sürücünün ve aracın kullanılmasına katılan yardımcıların kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur (KTK m.85/son).

İşleten kural olarak araç sahibidir. Uzun süreli kiralama, ödünç verme ve rehin hâllerinde kiracı, ödünç alan veya rehin alan işleten sayılır. Başka bir kişinin traktörü kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve üzerinde fiilî tasarrufu bulunduğu ispat edilirse işleten odur (KTK m.3). Traktörü kullanan sürücü ise kendi kusuru oranında haksız fiil hükümlerine göre sorumludur. Birden fazla kişi sorumluysa zarar görene karşı müteselsilen sorumlu olurlar (KTK m.88).

Trafik sigortacısı, işletenin bu sorumluluğunu kaza tarihindeki teminat limitleriyle karşılar. 2026 yılındaki kazalarda traktör için kişi başı sakatlık ve ölüm teminatı 3.600.000 TL, araç başı maddi teminat 400.000 TL’dir (trafik sigortası teminat limitleri). Poliçe üçüncü kişilerin zararını karşılar; traktörü kendisi kullanan işletenin kendi zararı bu poliçeden istenmez. Sürücü ehliyetsizse veya alkollüyse sigortacı zarar görene öder, sonra sigortalısına rücu eder (ZMSS Genel Şartları B.4).

Tarlada Meydana Gelen Traktör Kazası Trafik Kazası Sayılır mı?

Kanun trafik kazasını “karayolu üzerinde hareket halinde olan bir veya birden fazla aracın karıştığı ölüm, yaralanma ve zararla sonuçlanmış olan olay” olarak tanımlar (KTK m.3). Karayolu da trafik için kamunun yararlanmasına açık arazi şeridi, köprü ve alanlardır. Kanun aksine hüküm yoksa karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlarda da uygulanır (KTK m.2). Bu tanımlar ilk bakışta tarlayı dışarıda bırakır.

Trafik sigortası genel şartları ise karayolunu daha geniş tanımlar: KTK’ya göre karayolu sayılan alanlar, diğer alanlardan genel trafiğe açık yerler ve “karayoluyla trafik bağlantısı olan yerler” (ZMSS Genel Şartları A.2/b). Yargıtay tarla kazalarını bu bağlantı ölçütüyle değerlendirir. Sigortasız bir traktörün tarla içinde devrilmesiyle altında kalan kişinin öldüğü dosyada Daire, önceki bozma kararındaki şu gerekçeyi esas almıştır:

“Karayolları Trafik Kanunu’nun uygulanması için kazanın mutlaka karayolunda meydana gelmesi gerekmeyip karayolu ile bağlantısı olan bir alanda meydana gelmesi halinde de karayolunda meydana gelmiş gibi kabul edilmektedir.”

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/1023, K. 2023/2594, T. 28.02.2023 (Dairenin E. 2021/6935, K. 2021/10723 sayılı bozma kararından aktarım)

Başka bir dosyada traktörle yem makinesi çalıştırılırken yakındaki bir kişinin bacağı kuyruk miline (şafta) sıkışmıştır. Sigortacı olayın karayolunda değil evin bahçesinde olduğunu ve trafik kazası sayılamayacağını savunmuş, Daire kazanın karayolu ile bağlantılı alanda meydana geldiğini gözeterek tazminata hükmeden kararı onamıştır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/7772, K. 2025/16898, T. 17.12.2025).

Yine de her tarla kazası sigortadan ödenmez. Genel şartlar işletilme hâlinde olmayan araçların verdiği zararı teminat dışında tutar (A.6/a); işletilme hâli motorun çalışması ya da aracın kendiliğinden hareket etmesidir (A.2/ç). Yerin karayoluyla bağlantısı yoksa ya da traktör çalışmıyorsa talep traktör sahibine ve kusurlu kişilere genel hükümlere göre yöneltilir.

Traktör Römorkunda Taşınan Yolcu Tazminat Alabilir mi?

Evet. Römorkta yaralanan kişi işleten bakımından üçüncü kişidir ve zararını trafik sigortacısından ya da poliçe yoksa Güvence Hesabından isteyebilir. Genel şartlara göre araca bağlı olarak çekilen römorkun sebep olduğu zararlar çekicinin, yani traktörün sigortası kapsamındadır (ZMSS Genel Şartları A.3). Talep edilebilecek kalemler ve başvuru yolu trafik kazası yolcu tazminatı yazısında anlatılıyor; burada traktöre özgü üç konu öne çıkar.

Kurala aykırı taşınmada müterafik kusur indirimi

Yolcu, mevzuata aykırı taşınmayı kabul ederek zararın doğmasına veya artmasına katkıda bulunmuşsa hâkim tazminatı indirebilir (TBK m.52). Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, römorkta insan taşınmasını düzenleyen yönetmelik hükmünü aktardıktan sonra indirim yapmayan kararı bozmuştur:

“davacının yolcu taşınması yasak olan traktörde mevzuata uygun şekilde taşındığına dair somut delil bulunmamaktadır.”

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/5911, K. 2025/13709, T. 07.10.2025 (oy çokluğu)

Daire bu gerekçeyle tazminattan yüzde 20 oranında müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini belirtmiştir. Karşı oy, poliçeye göre aracın yolcu taşımaya uygun olduğunu esas almıştır. Buna göre taşımanın yönetmelikteki şartlara (oturarak, kişi sınırı içinde, yük üzerinde olmadan, tarım işi için) uygun olduğunu gösteren delil indirimi tartışmalı hâle getirir.

Tarım işçisinin taşınmasında hatır taşıması yok

Ücretsiz ve yalnız yakınlık nedeniyle yapılan taşımada ayrıca hatır taşıması indirimi gündeme gelir. İşe götürülen tarım işçisi için durum farklıdır. Sigortasız traktörün römorkunda yaralanan yolcuya ilişkin dosyada İtiraz Hakem Heyeti yüzde 20 müterafik kusur indirimi yapmış, Daire kararı onarken şunu belirtmiştir:

“davacının tarım işçisi olduğu, fındık toplama amacıyla işçilerin davaya konu araçla nakilleri sırasında kazanın meydana geldiği, bu nedenle davaya konu olayda hatır taşımasından söz edilemeyeceği”

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/12156, K. 2023/14053, T. 25.12.2023

Sigortacı traktör sahibine ne zaman rücu eder?

Genel şartlar, tazminatı gerektiren olay yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçta yolcu taşınması yüzünden meydana gelmişse sigortacıya, ödediğini sigortalısından geri isteme hakkı verir (B.4/ç). Bu hak zarar görene karşı ileri sürülemez; yolcu tazminatını alır (KTK m.95). Traktörün çamurluğunda taşınan yolcunun düştüğü bir kazada Daire, rücu için yasak taşımanın kazaya etkisinin tek başına belirleyici olması gerektiğini vurgulamıştır:

“kazanın münhasıran yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçta yolcu taşınmasının etkisiyle meydana gelmiş olması gerekmektedir.”

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2024/10751, K. 2025/17101, T. 22.12.2025

O dosyada kaza traktör ile minibüsün çarpışmasından doğmuş, Adli Tıp Kurumu raporu minibüs sürücüsünü de tali kusurlu bulmuştu. Kazanın yalnız yasak taşımadan kaynaklanmadığı gözetilerek sigortacının rücu hakkı kabul edilmemiş, traktör sahibi aleyhine verilen karar bozulmuştur.

İş Makinesi Kazasında Trafik Sigortası mı, İMM mi, Başka Sigorta mı Öder?

Cevap kazanın yerine ve makinenin o sırada kimin elinde olduğuna göre değişir. Karayolunda ya da karayoluyla bağlantılı, trafiğe açık bir alanda çalışan iş makinesinin verdiği zarardan işleteni KTK m.85’e göre sorumludur; zarar trafik sigortasından istenir.

Yargıtay’ın onadığı bir dosyada yol genişletme çalışması sırasında plakasız ve poliçesi tespit edilemeyen bir iş makinesi geri manevra yaparken yanındaki işçinin bacağının üzerinden geçmiştir. Davalı, kazanın araç trafiğine kapalı bir alanda olduğunu ve tescilsiz makine için sigorta zorunluluğu bulunmadığını savunmuştur. Bölge adliye mahkemesi yerin “trafiğe açık olması nedeniyle karayolu niteliğinde” olduğunu kabul etmiş, Daire kararı onamıştır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/2073, K. 2024/3403, T. 17.04.2024).

Durum	Kime veya hangi güvenceye başvurulur?	Dayanak
Karayolunda veya karayoluyla bağlantılı, trafiğe açık alanda kaza	İşleten, sürücü ve makinenin trafik sigortacısı; poliçe yoksa bedensel zarar için Güvence Hesabı	KTK m.85, m.91; 5684 s.K. m.14/2-b
Trafik sigortası limitini aşan zarar	İşleten ve sürücü; poliçe varsa ihtiyari mali mesuliyet sigortacısı	İMM Genel Şartları m.1
Trafiğe kapalı şantiye veya fabrika içinde çalışanın yaralanması	İşveren (iş kazası), SGK	5510 s.K. m.13; iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı
Trafiğe kapalı alanda dışarıdan birinin zarar görmesi	Makineyi kullanan ve onu çalıştıran işveren	TBK m.66
Bakım, onarım veya satış için bırakılan makinenin verdiği zarar	Makineyi teslim alan servis, galeri vb. teşebbüs sahibi ve onun zorunlu sigortası	KTK m.104

İhtiyari mali mesuliyet sigortası, işletenin Karayolları Trafik Kanunu’na ve genel hükümlere göre doğan sorumluluğunun zorunlu sigorta limitlerini aşan kısmını poliçe limitine kadar karşılar (İMM Genel Şartları m.1). Kapsamı İMM sigortası yazısında ayrıca anlatılıyor. Bakım, onarım, alım satım veya benzeri amaçla bir işletmeye bırakılan makinenin verdiği zarardan ise o işletmenin sahibi işleten gibi sorumludur; aracın işleteni ve trafik sigortacısı bu zarardan sorumlu değildir (KTK m.104/1).

Tarım İşçisinin Traktör Kazası İş Kazası Sayılır mı?

5510 sayılı Kanun tarımda iki ayrı sigortalılık yolu öngörür:

• Kendi tarlasında çalışan çiftçi. Tarımsal faaliyette bulunanlar 4/b kapsamında sigortalıdır (m.4/1-b-4). Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan sigortalının yürüttüğü iş nedeniyle uğradığı kaza iş kazasıdır (m.13/1-b). Yıllık tarımsal gelirinin kanundaki sınırın altında kaldığını belgeleyenler zorunlu sigortalılık dışında kalır (m.6/1-ı).
• Ücretle süreksiz çalışan tarım işçisi. Talep tarihinden itibaren 4/a kapsamında sigortalı sayılır ve iş kazası sigortasından yararlanır. Yardım alabilmek için kazadan en az on gün önce tescil edilmiş olmak ve prim borcunu ödemiş olmak gerekir (ek m.5).

İşveren tarafından sağlanan taşıtla işe gidiş gelişte meydana gelen kaza da iş kazasıdır (m.13/1-e). Römorkla tarlaya taşınan işçinin kazası bu nedenle hem trafik kazası hem iş kazası olabilir. İki talebin birbirine etkisi ve görevli mahkeme trafik kazası iş kazası sayılır mı yazısında ele alınıyor.

Traktör Kazasının Ceza Boyutu Nedir?

Kazada ölüm varsa sürücü hakkında taksirle öldürme suçundan iki yıldan altı yıla kadar, birden fazla kişinin ölümü veya ölümle birlikte yaralanma varsa iki yıldan on beş yıla kadar hapis öngörülür (TCK m.85). Yaralanmada ceza dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır; kemik kırığı gibi ağır sonuçlarda artırılır (TCK m.89). Taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır; birinci fıkrayı aşan yaralanmada suç bilinçli taksirle işlenmişse şikâyet aranmaz (TCK m.89/5). Ayrıntı taksirle yaralama suçu yazısındadır.

Zarar gören sürücünün yakınıysa ve sonuç münhasıran failin kişisel ve ailevi durumu bakımından cezayı gereksiz kılacak derecede mağdur olmasına yol açmışsa ceza verilmez; bilinçli taksirde ceza yarıdan altıda bire kadar indirilebilir (TCK m.22/6).

Traktör ve İş Makinesi Kazası Hakkında Sık Sorulan Sorular

Traktörün trafik sigortası zorunlu mu?

Evet. Lastik tekerlekli traktör kanunda araç sayılır ve işletenin zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırması gerekir (KTK m.91). Geçerli poliçesi olmayan traktör trafikten men edilir; takılı römorkun verdiği zarar da traktörün poliçesinden karşılanır.

Tarlada traktör kazası sigortadan ödenir mi?

Kazanın olduğu yer karayoluyla bağlantılıysa ödenebilir. Trafik sigortası genel şartları karayolunu, genel trafiğe açık yerleri ve karayoluyla trafik bağlantısı olan yerleri de kapsayacak biçimde tanımlar. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, tarla içinde devrilen traktör olayında zararı teminat kapsamında saymıştır.

Traktörde yolcu taşınır mı?

Kural olarak traktör yolcu taşıma aracı değildir. Karayolları Trafik Yönetmeliği m.131 tek bir istisna tanır: tarım ürünlerinin toplanması, yüklenmesi veya boşaltılması için tarlaya ya da işyerine gidiş gelişte römorka, oturmaları şartıyla, taşıma sınırının her tonu için en çok 3 kişi bindirilebilir. Yük üzerinde insan taşınamaz.

Traktör römorkunda yaralanan yolcunun tazminatı düşer mi?

Yolcu tazminat hakkını kaybetmez, ancak indirim yaşayabilir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, yolcunun mevzuata uygun taşındığına dair somut delil bulunmayan bir dosyada tazminattan yüzde 20 müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğine karar vermiştir.

Sigortasız traktör kazasında tazminatı kim öder?

Ölüm ve yaralanmadan doğan bedensel zararlar için Güvence Hesabına başvurulur (5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.14/2-b). Kanun, Hesabın ödediği tutar için ilgililere rücu edeceğini öngörür (m.14/7). Araç hasarı ise işletenden ve sürücüden istenir.

İş makinesine trafik sigortası yaptırmak zorunlu mu?

Kanun zorunlu sigortayı motorlu araç işletenlerine yükler ve iş makinesi kanunda motorlu araç olarak tanımlanır. Trafik sigortası genel şartları da trafik siciline ya da özel sicile tescile tabi motorlu araçları kapsamına alır; özel kişilere ait iş makineleri ziraat, ticaret veya sanayi odalarında tescil edilir (KTK m.22).

Traktör kazası iş kazası sayılır mı?

Kazazede sigortalıysa ve kaza yürüttüğü tarım işi nedeniyle olmuşsa iş kazası sayılabilir. Kendi tarlasında çalışan çiftçi 5510 sayılı Kanunun 4/b kapsamında, ücretle süreksiz çalışan tarım işçisi ise ek 5. madde ile 4/a kapsamında sigortalıdır.