Yüzde sabit iz, yaralanmanın yüz sınırları içinde bıraktığı ve iyileşme tamamlandıktan sonra gün ışığında 1-2 metrelik konuşma mesafesinden ilk bakışta belirgin biçimde fark edilen izdir. Kanuni dayanağı TCK m.87/1-c ve m.89/2-d'dir; kasten yaralamada ceza bir kat artırılır ve dört yıldan az olamaz, taksirle yaralamada yarı oranında artırılır. İzin varlığına adli tıp raporu karar verir ve muayene kural olarak olaydan en az altı ay sonra yapılır. Yüzde sabit iz kendiliğinden maluliyet oranı anlamına gelmez; manevi tazminatın, estetik ameliyat giderinin ve ekonomik geleceğin sarsılması tazminatının belirlenmesinde ise ayrıca değerlendirilir.
Ceza tarafındaki genel kurallar için kasten yaralama suçu ve taksirle yaralama suçu sayfalarına bakılabilir; bu yazı yüzdeki izin ölçütüne, cezaya ve tazminata etkisine, raporun zamanına ve itiraz yollarına odaklanır.
Yüzde Sabit İz Nedir?
Türk Ceza Kanunu "yüzünde sabit ize" ifadesini kullanır ama kavramı tanımlamaz. Ölçüt, Adli Tıp Kurumu Başkanlığı, Adli Tıp Uzmanları Derneği ve Adli Tıp Derneğinin ortak hazırladığı "Türk Ceza Kanunu'nda Tanımlanan Yaralama Suçlarının Adli Tıp Açısından Değerlendirilmesi Rehberi"nden gelir. Rehber 2005'te hazırlandı, 2013'te ve Haziran 2019'da güncellendi.
Rehbere göre her yara az ya da çok iz bırakır, ancak her iz sabit iz değildir. İzin, iyileştikten sonra "gün ışığında veya iyi aydınlatılmış bir ortamda, insanlar arası sözel diyalog mesafesinden (1-2 metre) ilk bakışta belirgin bir şekilde fark edilebilir" olması gerekir. Değerlendirme hem cepheden hem yandan yapılır; ölçüt izin uzunluğu değil görünürlüğüdür.
İzin sabit olup olmadığı tıbbi bir sorudur ve hâkim bunu duruşmada kendi gözüyle tespit edemez. Ceza Genel Kurulu, yerel mahkemenin duruşmadaki gözlemine dayanarak sabit iz kabul ettiği bir dosyada kararı bu nedenle bozmuştur.
"...yaralanmanın sabit iz niteliğinde olup olmadığı hususu özel veya teknik bilgiyi gerektiren bir konu olup hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgi ile çözümlenmesi mümkün olmadığından bilirkişiye başvurulması zorunludur."
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2014/1, K. 2014/256, T. 13.05.2014
Yüz sınırları nereden nereye uzanır?
Rehberin 2019 güncellemesinde yüz, kişiye önden ve yanlardan bakıldığında görülen geniş bir alan olarak tarif edilir. Üstte saçlı deri sınırı vardır; saçı kalıcı olarak dökülmüş kişilerde iki kulağı üstten birleştiren hayali çizginin önü de yüz sayılır. Yanlarda kulak ön yüzleri dahildir ve sınır, kulaktan inen hayali çizgilerin köprücük kemikleriyle kesiştiği noktalara kadar iner. Altta sınır, göğüs kemiğinin üst ucundaki çukurdan başlayıp köprücük kemiklerini izleyen çizgidir. Bu nedenle boynun ön ve yan yüzündeki izler de değerlendirmeye girer. Alın ve tepe bölgesindeki geniş saç kayıpları da ayrıca incelenir.
Hangi durumlar yüzde sabit iz sayılır?
- Yüzdeki kapalı kırık nedeniyle zorunlu olarak yapılan ameliyatın izi ve trakeostomi gibi zorunlu girişimlerin izi.
- Göz, göz kapağı ve kulak kepçesindeki yaralanmalar ile göz protezleri.
- Yüz sinirinin (fasiyal sinir) felci, iyileşme döneminden sonra yüzde asimetri bırakmışsa.
- Yüz kemiklerindeki travmadan kalan asimetrik şekil bozuklukları, gözlerde asimetri ve şaşılık, göz küresinin içe çökmesi ve göz bebekleri arasında 3 mm'den büyük fark.
- Ön kesici, köpek (kanin) ve küçük azı (premolar) dişlerindeki kayıplar, implant veya protezle tedavi yapılamıyorsa.
Yüzde sabit iz ile yüzün sürekli değişikliği arasındaki fark
İz o kadar ağırdır ki kişiyi önceden tanıyanlar onu tanımakta duraksıyorsa artık sabit izden değil "yüzün sürekli değişikliği"nden söz edilir. Rehberin verdiği örnekler ağır yanıklar ve yüze kezzap atılması gibi kimyasal yanıklardır. Bu ayrım cezayı doğrudan değiştirir; sürekli değişiklik kasten yaralamada TCK m.87/2-d, taksirle yaralamada m.89/3-d kapsamına girer.
Yüzde Sabit İz Cezası Ne Kadar?
Artırımın oranı fiilin kasten mi taksirle mi işlendiğine göre değişir. Aşağıdaki tablo güncel TCK metnine göre hazırlanmıştır; kasten yaralamadaki alt sınırlar 7550 sayılı Kanunla, taksirle yaralamanın temel cezası 7571 sayılı Kanunla değişmiş hâlidir.
| Durum | Madde | Cezaya etkisi | Şikâyet ve uzlaşma |
|---|---|---|---|
| Kasten yaralama, yüzde sabit iz | TCK m.87/1-c | m.86'ya göre belirlenen ceza bir kat artırılır; sonuç 4 yıldan, m.86/3 hâllerinde 6 yıldan az olamaz | Şikâyet aranmaz, uzlaştırma yok |
| Kasten yaralama, yüzün sürekli değişikliği | TCK m.87/2-d | Ceza iki kat artırılır; sonuç 6 yıldan, m.86/3 hâllerinde 9 yıldan az olamaz | Şikâyet aranmaz, uzlaştırma yok |
| Taksirle yaralama, yüzde sabit iz | TCK m.89/2-d | 4 ay-2 yıl olan temel ceza yarı oranında artırılır | Şikâyete bağlı (bilinçli taksir hariç), uzlaştırmaya tabi |
| Taksirle yaralama, yüzün sürekli değişikliği | TCK m.89/3-d | Temel ceza bir kat artırılır | Şikâyete bağlı (bilinçli taksir hariç), uzlaştırmaya tabi |
Kasten yaralamada sabit iz neden basit yaralama sayılmaz?
Kasten yaralamanın en hafif hâli, etkisi basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek yaralamadır (TCK m.86/2); bu hâlde soruşturma şikâyete bağlıdır ve dosya uzlaştırmaya gider. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, yüzde sabit iz bırakan yaralamada temel cezanın m.86/1'e göre belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir.
"...netice sebebiyle ağırlaşmış yaralama niteliğindeki "yüzde sabit iz"in Adli Tıp kriterleri ve Dairemiz uygulamalarına göre basit tıbbi müdahale ile giderilmesi mümkün bulunmadığı gözetilip..."
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2023/5155, K. 2024/1945, T. 21.03.2024
Bu nedenle yüzde sabit iz tespit edilen kasten yaralamada şikâyet aranmaz ve CMK m.253'teki uzlaştırma listesi m.87'yi kapsamadığı için uzlaştırma yapılmaz. Aynı Daire, kamu davası m.87/1-c ile açılmış ama raporda sabit iz bulunmadığı ve yaralanmanın basit tıbbi müdahaleyle giderilebileceği belirtilmiş bir dosyada eylemin m.86/2 kapsamında kaldığını, dosyanın uzlaştırma bürosuna gönderilmesi gerektiğini kabul etmiştir (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2023/5444, K. 2023/6800, T. 06.11.2023).
Taksirle yaralamada ve trafik kazasında sabit iz
Trafik kazalarında yüzdeki iz çoğunlukla taksirle yaralama dosyasında gündeme gelir. Burada m.89/2-d cezayı yarı oranında artırsa da soruşturma kural olarak şikâyete bağlı kalır (TCK m.89/5); şikâyet aranmaması yalnız bilinçli taksir hâline özgüdür. Taksirle yaralamanın tamamı CMK m.253 uyarınca uzlaştırma kapsamındadır. Şikâyet süresi ve şikâyetten vazgeçmenin sonuçları için trafik kazasında şikâyetçi olmak yazısına bakılabilir.
İz sonradan estetik ameliyatla giderilirse ceza değişir mi?
Değişmez. Ceza Genel Kurulu, olaydan sonra süresinde yapılan muayenede sabit iz tespit edilmiş, iz daha sonra geçirilen bir ameliyatla giderilmiş bir dosyada bu durumun suçun niteliğini değiştirmeyeceğini ve iki rapor arasında çelişki bulunmadığını kabul etmiştir (Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2015/1167, K. 2017/247, T. 25.04.2017). Kararın bu kısmı oy çokluğuyla verilmiştir.
Yüzde Sabit İz Raporu Ne Zaman ve Nereden Alınır?
Olay günü acil serviste düzenlenen genel adli muayene raporu yalnız yarayı tarif eder; o anda izin kalıcı olup olmayacağı bilinemez. Rehber, sabit iz değerlendirmesi için iyileşme sürecinin tamamlanmasını şart koşar ve muayenenin yaralanmadan en az altı ay sonra yapılmasını öngörür; hekim gerek görürse bu süre uzar.
Ceza Genel Kurulu da bu kuralı benimser. Yüz kemiği kırığı bulunan bir dosyada değerlendirmenin on iki ay sonraya bırakıldığını, bu süreden sonra yapılan muayeneye dayanan raporun yeterli olduğunu kabul ederken genel ilkeyi de belirtmiştir.
"...bu süre geçmeden düzenlenen raporların ise yüzde sabit izin varlığının tespiti açısından yeterli olmadığı ve hükme esas alınamayacağı kabul edilmektedir."
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2015/1167, K. 2017/247, T. 25.04.2017
Ceza dosyasında kesin rapor savcılık ya da mahkemenin sevkiyle alınır ve izi denetlenebilir biçimde tarif etmelidir. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, yaranın 1-2 metreden ilk bakışta fark edilip edilmediğini açıklamayan bir plastik cerrahi raporunu yetersiz bulmuş, mağdurun tüm tedavi belgeleriyle bizzat en yakın Adli Tıp Şube Müdürlüğüne gönderilmesini istemiştir (E. 2023/5155, K. 2024/1945).
Tazminat davasında ceza dosyasındaki rapor her zaman yeterli sayılmaz. Kapatılan 17. Hukuk Dairesi, yalnız ceza yargılamasındaki rapora dayanılarak manevi tazminata hükmedilen bir dosyada davacının bizzat hazır edilerek Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulundan yeni ve denetime uygun rapor alınmasını istemiş; Yargıtay 4. Hukuk Dairesi bozmadan sonra verilen kararı onamıştır (E. 2022/12452, K. 2024/2492, T. 06.03.2024).
Yüzde Sabit İz Maluliyet Oranı Verir mi?
Sabit iz ceza hukukunda izin görünürlüğünü ölçer; maluliyet oranı ise çalışma gücünün kalıcı kaybını yüzde olarak gösterir ve tazminat hesabının girdisidir. Trafik kazalarında bu oran Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik'e göre belirlenir; Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları kurul raporunu bu Yönetmeliğe göre düzenlenen rapor olarak tanımlar ve tedavi süreci tamamlandıktan sonra sakatlık oranının belirlenmesinde bu raporun dikkate alınacağını öngörür (A.5/c). Raporun alınma usulü trafik kazası adli tıp raporu yazısında anlatılıyor.
Yönetmeliğin Ek-2 Engel Oranları Alan Kılavuzu'nda "yüzde sabit iz" adlı bir satır yoktur. Yüzdeki iz, ancak niteliği kılavuzdaki bir satıra uyuyorsa oran alır. Yüzle ilgili başlıca satırlar aşağıdadır; sayfa numaraları Yönetmeliğin yayımlandığı 20.02.2019 tarihli Resmî Gazete'nin ek sayfalarıdır.
| Ek-2 bölümü ve RG sayfası | Durum | Engel oranı |
|---|---|---|
| Kulak Burun Boğaz, D-Yüz, Sınıf 1 (s.125) | Edinsel nedenlerle fiziksel görünümü bozan burun eğriliği | %2 |
| Kulak Burun Boğaz, D-Yüz, Sınıf 1 (s.125) | Dış kulağın tek taraflı kaybı veya şekil bozukluğu | %3 |
| Kulak Burun Boğaz, D-Yüz, Sınıf 1 (s.125) | Frontal kemikte (alın kemiği) çökme | %5 |
| Kulak Burun Boğaz, D-Yüz, Sınıf 2 (s.125) | Yanakla beraber burun veya frontal kemikte çökme | %6 |
| Kulak Burun Boğaz, D-Yüz, Sınıf 3 (s.125) | Burnun kozmetik deformiteye yol açan kısmi kaybı | %15 |
| Kulak Burun Boğaz, D-Yüz, Sınıf 4 (s.125) | Travmaya bağlı olarak normal yüz anatomisinin aşırı bozukluğu | %30 |
| Deri, hipertrofik skar ve keloid (s.133) | Hafif, vücut yüzeyinin %1-9'unu kaplayan | %5 |
| Deri, hipertrofik skar ve keloid (s.133) | Ayrıca saçlı deri ve yüz bölümünün yarısından fazlasını kaplarsa | %15 |
| Sinir sistemi, periferik fasiyal paralizi (s.204) | Hafif (minimum fonksiyon bozukluğu veya estetik kayıp) | %5 |
| Sinir sistemi, periferik fasiyal paralizi (s.204) | Orta / ağır | %15 / %30 |
Düz ve küçük bir yara izi ceza dosyasında sabit iz sayılsa bile maluliyet oranı doğurmayabilir; kalınlaşmış (hipertrofik) skar, keloid, kemik çökmesi ya da sinir hasarı varsa oran gündeme gelir. Birden fazla bulgu varsa oranlar toplanmaz, Ek-3'teki Balthazard yöntemiyle birleştirilir (Yönetmelik m.10/4). Kaza raporu tedavi sürerken süreli, tedavi tamamlandıktan sonra sürekli ya da süreli verilir (m.9/3). İş kazasında oran başka bir yönetmeliğe göre belirlenir; o rejim iş kazası maluliyet oranı tespiti yazısında ele alınıyor.
Yüzde Sabit İz Manevi Tazminat
Bedensel bütünlüğü zedelenen kişiye hâkim, olayın özelliklerini gözeterek uygun bir miktar parayı manevi tazminat olarak verebilir (TBK m.56). Kanunda yüz izi için bir tarife yoktur; mahkemeler izin büyüklüğünü ve yerini, kişinin yaşını ve mesleğini, izin estetik yolla giderilip giderilemeyeceğini, tarafların kusurunu ve ekonomik durumunu birlikte tartar.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, yolcu olarak yaralanan bir kazazedenin manevi tazminatına ilişkin kararı onamıştır. İlk derece mahkemesi miktarı belirlerken özellikle yüzde kalıcı olarak kalan izin kişinin fiziksel görünüşü ve psikolojisi üzerindeki etkisini ve izin estetik operasyonla giderilemeyecek olmasını gözetmişti.
"...manevi tazminatın takdirinde özel haller dikkate alınarak hak ve nesafet kuralları çerçevesinde karar verilmiş olmasına göre..."
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2024/3109, K. 2024/4481, T. 09.05.2024
Trafik kazasında manevi tazminat zorunlu trafik sigortasının kapsamı dışındadır (KTK m.92/f); talep kusurlu sürücüye ve araç işletenine yöneltilir. Ölçütlerin genel çerçevesi ve örnek kararlar manevi tazminat yazısında yer alıyor.
Maddi Tazminat ve Estetik Ameliyat Gideri
Türk Borçlar Kanunu bedensel zararları dört başlıkta sayar; tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar (TBK m.54). Yüzdeki iz bu kalemlerin her birine farklı yoldan bağlanır.
- Estetik ameliyat gideri. İzin cerrahi yolla giderilmesi ya da azaltılması için gereken masraf tedavi gideridir. Kapatılan 17. Hukuk Dairesi, yüzde sabit iz tespit edilmiş bir dosyada izin estetik cerrahiyle giderilip giderilemeyeceği ve bunun maliyeti hakkında uzman bilirkişi heyetinden rapor alınmadan karar verilemeyeceğini belirtmiştir; bu bozma 4. Hukuk Dairesinin E. 2024/3109, K. 2024/4481 sayılı kararında aktarılmaktadır.
- Sürekli iş göremezlik. İz maluliyet oranı doğurmuşsa, oran kişinin kaza tarihindeki net geliri üzerinden tazminata çevrilir. Hesap yöntemi yaralanmalı trafik kazası tazminatı yazısında anlatılıyor.
- Ekonomik geleceğin sarsılması. Maluliyet çıkmasa bile iz, iş bulma ya da meslekte ilerleme şansını azaltabilir.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, Adli Tıp Kurumu raporuna göre beden gücü kaybı bulunmayan, yüzünde sabit iz kalan bir kazazedenin maddi tazminat talebinin reddedilmesini doğru bulmamıştır. Daireye göre önce plastik cerrahiyle tam iyileşme olup olmayacağı ve ameliyat gideri belirlenmeli, tam iyileşme mümkün değilse ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zarar hesaplanmalı, bu da belirlenemiyorsa hâkim TBK m.50 uyarınca uygun bir tazminat takdir etmelidir.
"...eğer tamamen iyileşme olmayacaksa ekonomik geleceğin sarsılmasından kaynaklanan tazminatın belirlenerek hüküm altına alınması..."
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/1632, K. 2025/13349, T. 01.10.2025
İzin sonradan anlaşılması zamanaşımını geciktirir mi?
Trafik kazasından doğan maddi tazminat talepleri, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yılda ve her hâlde kaza gününden itibaren on yılda zamanaşımına uğrar; fiil suç oluşturuyorsa ceza kanunundaki daha uzun süre uygulanır (KTK m.109). Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, taksirle yaralama için öngörülen sekiz yıllık uzamış ceza zamanaşımının (TCK m.66/1-e) yüzdeki izin altı ay sonra anlaşılabilecek olmasına rağmen kaza tarihinden başladığını kabul etmiştir. Karar oy çokluğuyla verilmiş, karşı oyda sürenin izin öğrenilebildiği tarihten başlaması gerektiği savunulmuştur.
"Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan zarar haksız fiil tarihi itibariyle doğmuş olup bu andan itibaren mağdur zarar görmeye başlamıştır."
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/12494, K. 2024/2144, T. 27.02.2024
Bu karar karşısında süre hesabında izin kesinleştiği tarihi değil kaza tarihini esas almak güvenli yoldur.
Yüzde Sabit İz Raporuna İtiraz
- Ceza yargılamasında. Bilirkişi raporu taraflara bildirilir ve yeni bilirkişi incelemesi istemek ya da itiraz bildirmek için süre verilir; istem reddedilirse üç gün içinde gerekçeli karar verilir (CMK m.67/5). Taraflar ayrıca bir uzmandan bilimsel mütalaa alıp dosyaya sunabilir (CMK m.67/6).
- Tazminat davasında. Rapora tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir; eksiklerin tamamlanması, açıklama ya da yeni bilirkişi istenebilir (HMK m.281).
- Dava dışında alınan sağlık kurulu raporunda. Engellilik Yönetmeliğine göre düzenlenen rapora kişi, teslimden itibaren otuz gün içinde il sağlık müdürlüğüne itiraz eder; sonuçlar farklıysa ve itiraz sürerse hakem hastanenin kararı kesindir (Yönetmelik m.12).
Rapora itirazda ileri sürülebilecek başlıca noktalar şunlardır; muayenenin altı ay dolmadan ya da kişi görülmeden dosya üzerinden yapılması, izin 1-2 metreden ve yandan değerlendirildiğinin açıklanmaması, maluliyet raporunda dayanılan Ek-2 satırının gösterilmemesi ve cilt bulgusu bulunan dosyada heyette plastik cerrahi ya da dermatoloji uzmanının yer almaması.
Yüzde Sabit İz Hakkında Sık Sorulan Sorular
Yüzde sabit iz için izin kaç santimetre olması gerekir?
Rehberde yüzde sabit iz için santimetre ölçütü yoktur; belirleyici olan, izin 1-2 metreden ilk bakışta belirgin biçimde görülüp görülmediğidir. Rehberdeki 5 cm eşiği başka bir soruya, yaralanmanın basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek kadar hafif olup olmadığına aittir; yüzde tek başına 5 cm ve üzeri ya da toplamda 10 cm ve üzeri cilt ve cilt altı yaralanma hafif sayılmaz.
Boyundaki yara izi yüzde sabit iz sayılır mı?
Sayılabilir. Rehberin tarif ettiği yüz sınırları alt tarafta köprücük kemiklerine ve göğüs kemiğinin üst ucundaki çukura kadar uzanır; boynun ön ve yan yüzü bu alanın içindedir. Ensedeki ve saçlı deri içindeki izler bu tarifin dışında kalır.
Kırılan veya kaybedilen diş yüzde sabit iz sayılır mı?
Ön kesici, köpek (kanin) ve küçük azı (premolar) dişlerindeki kayıplar, implant veya protezle tedavi edilemiyorsa yüzde sabit iz olarak değerlendirilir. İmplant ve protez kişinin kendi dişinden ayırt edilemeyecek kadar benzer olabildiği için bunlarla tedavi edilen kayıplar sabit iz sayılmaz.
Yüzde sabit iz raporu kaç ayda çıkar?
Rehbere göre sabit iz muayenesi için yaralanmanın üzerinden asgari altı ay geçmesi beklenir ve hekim gerekli görürse bu süreyi uzatır. Altı ay dolmadan verilen rapor, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun kabulüne göre sabit izin varlığını ya da yokluğunu tespit için yeterli değildir.
Şikâyetten vazgeçilirse yüzde sabit iz davası düşer mi?
Suçun türüne bağlıdır. Kasten yaralama yüzde sabit ize yol açmışsa soruşturma şikâyete bağlı değildir; şikâyetten vazgeçme davayı düşürmez. Taksirle yaralamada ise yüzde sabit iz olsa da soruşturma şikâyete bağlıdır, bilinçli taksir hâli bunun istisnasıdır; şikâyetten vazgeçme ya da uzlaşma dosyayı kapatabilir.
Maluliyet oranı çıkmazsa tazminat alınabilir mi?
Alınabilir. Maluliyet sıfır çıksa bile tedavi ve estetik ameliyat giderleri, iyileşme dönemindeki kazanç kaybı, izin iş hayatına etkisi varsa ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıp ve manevi tazminat ayrı ayrı istenebilir.
Trafik sigortası yüzde sabit iz için ödeme yapar mı?
Zorunlu trafik sigortası maddi kalemleri, kaza tarihindeki kişi başı teminat sınırı içinde öder; 2026 yılındaki kazalarda bu sınır kişi başına 3.600.000 TL'dir. İz maluliyet oranı doğurmuşsa sürekli sakatlık tazminatı, iyileşme dönemi için geçici iş göremezlik bu kapsamdadır. Manevi tazminat ise sigortanın kapsamı dışındadır (KTK m.92/f) ve kusurlu sürücü ile araç işleteninden istenir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.