
Emeklilik şartları tek bir yaş ve gün sayısından ibaret değildir; sigortalılığa ilk giriş tarihine ve 4/a, 4/b ya da 4/c statüsünde olmaya göre değişir. 30 Nisan 2008'den sonra ilk kez sigortalı olanlara 5510 sayılı Kanunun 28. maddesi uygulanır: kadın 58, erkek 60 yaşını doldurmak ve en az 9000 gün prim bildirilmiş olmak, 4/a'da ise 7200 gün prim. Bu tarihten önce girenler için 8 Eylül 1999 ve 30 Nisan 2008 ekseninde ayrı geçiş kuralları vardır. Hangi kural setine girdiğinizi hizmet dökümünüzdeki ilk sigortalılık tarihi belirler; aylık için ayrıca işten ayrılıp yazılı başvuru yapmak gerekir.
Emeklilik Şartlarını Hangi Tarih ve Statü Belirler?
5510 sayılı Kanunun 4. maddesi sigortalıları üç gruba ayırır. Hizmet akdiyle çalışanlar 4/a, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar 4/b (ticari kazanç sahipleri, esnaf siciline kayıtlı olanlar, anonim şirket yönetim kurulu üyesi ortaklar, tarımsal faaliyette bulunanlar), kamu idarelerinde kadro ve pozisyonlarda sürekli çalışan memur statüsündekiler ise 4/c kapsamındadır. Geçici 1. madde eski kanunları bu gruplara bağlar: 506 sayılı Kanuna ve 2925 sayılı Kanuna tabi olanlar 4/a, 1479 sayılı Kanuna ve 2926 sayılı Kanuna tabi olanlar 4/b, 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununa tabi olanlar 4/c sayılır.

İkinci belirleyici, sigortalılığa ilk giriş tarihidir. Kanun üç dönemi ayrı ele alır:
- 8 Eylül 1999 öncesinde ilk kez sigortalı olanlar.
- 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olanlar.
- 30 Nisan 2008'den sonra ilk kez sigortalı olanlar.
Sigortalılık süresinin başlangıcı, kişinin ilk defa kapsama girdiği tarihtir (m.38). 18 yaşından önce sigortalı olanların sigortalılık süresi 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış sayılır; ancak o tarihten önce ödenen primler gün sayısına dahil edilir. Geçici 6. madde, 1 Nisan 1981'den önce tescil edilenler için 18 yaş kuralının uygulanmayacağını söyler.
Prim Gün Sayısı ile Sigortalılık Süresi Aynı Şey mi?
Değildir ve şartların bir kısmı ikisini birlikte arar. Prim gün sayısı, adınıza malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş gündür. Sigortalılık süresi ise sigortalılığın başlangıç tarihi ile aylık için yazılı istekte bulunulan tarih arasında geçen süredir; 4/c'de bitiş, emekliye sevk onayıyla görevle ilişiğin kesildiği ayın son günüdür (m.38/3). Bu yüzden "7000 gün" ile "25 yıldan beri sigortalı olup 4500 gün" gibi seçenekler birbirinden farklı sonuç verebilir.
Üç unsur gün sayısını ya da başlangıç tarihini değiştirebilir:
- Borçlanma. Tespit edilen sigortalılık başlangıcından önceki süreler borçlanılırsa başlangıç tarihi borçlandırılan gün sayısı kadar geriye götürülür; borçlanmayla aylığa hak kazanılırsa aylık borcun ödendiği tarihi izleyen ay başından bağlanır (m.41). 4/c kapsamında 5510'dan sonra ilk kez sigortalı olanlarda ise borçlanma başlangıcı geriye götürmez ve geçici maddelerin uygulanmasını gerektirmez (geçici 7). Hesap için askerlik borçlanması hesaplama yazısına bakılabilir.
- Bildirilmemiş çalışma. Hiç bildirilmemiş dönemler, mahkeme kararıyla hizmet dökümüne eklenir ve ilk sigortalılık tarihini geriye çekebilir; süreç hizmet tespit davası yazısında anlatılıyor.
- Eksik bildirilen günler. İşverenin ay boyunca eksik gün bildirmesi toplamı düşürür; ayrıntı SGK primlerinin eksik ödenmesi yazısındadır.
8 Eylül 1999 Öncesi İlk Sigortalıların Şartları Nelerdir?
Bu grubun şartları 5510'un ana maddelerinde değil, yürürlükte kalan 506 sayılı Kanunun geçici 81. maddesinde, 1479 sayılı Kanunun geçici 10. maddesinde ve 5434 sayılı Kanunun geçici 205. maddesinde yazılıdır. Hepsi 1999'da 4447 sayılı Kanunla eklenmiş, 2002'de 4759 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir.
- 4/a, geçici 81 (B) bendi. Kadınlar için 20, erkekler için 25 yıllık sigortalılık süresi ve en az 5000 gün prim aranır. 23 Mayıs 2002 tarihinde sigortalılık süresi daha kısa olanlarda gün şartı yükselir ve 5975 güne kadar çıkar. Maddede bunlara eşlik eden yaş basamakları kadınlarda 40 ile 56, erkeklerde 44 ile 58 arasındadır.
- 4/a, geçici 81 (C) bendi. 15 yıllık sigortalılık süresi ve 3600 gün prim aranır. Şartları 24 Mayıs 2011'den sonra tamamlayan kadınlar için 58, 24 Mayıs 2014'ten sonra tamamlayan erkekler için 60 yaş şartı vardır; daha erken tamamlayanlar için basamaklı daha düşük yaşlar yazılıdır.
- 4/b, 1479 geçici 10. Kadın için 20 tam yıl, erkek için 25 tam yıl prim ödemiş olmak ve kalan süreye göre belirlenen yaşı doldurmak gerekir. 15 tam yıl prim ödemiş olanlar için ayrı bir yaş basamağı fıkrası da vardır.
- 4/c, 5434 geçici 205. Kadın iştirakçilerden 20, erkek iştirakçilerden 25 fiilî hizmet yılını dolduranlara istekleri üzerine emekli aylığı bağlanır; hizmet süresini doldurmaya kalan süreye göre yaş basamakları da yazılıdır.
EYT Yaş Şartını Kimler İçin Kaldırdı?
EYT adıyla bilinen düzenleme, 7438 sayılı Kanunla 5510'a eklenen geçici 95. maddedir ve 3 Mart 2023'te yürürlüğe girmiştir. Madde, aylık bağlanması için talepte bulunanlardan şu hükümlere göre aylık bağlanacak olanların yaş dışındaki diğer şartları taşımaları hâlinde aylıktan yararlanacağını söyler: 506 sayılı Kanunun geçici 81. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi, 1479 sayılı Kanunun geçici 10. maddesinin ikinci fıkrası, 2925 sayılı Kanunun geçici 2. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi ve 5434 sayılı Kanunun geçici 205. maddesi.
Üç noktaya dikkat etmek gerekir. Birincisi, kalkan şart yalnız yaştır; sigortalılık süresi ve prim günü şartları aynen durur. İkincisi, sayılan hükümler arasında geçici 81. maddenin (C) bendi yoktur; 3600 gün bendi için geçici 95 ile getirilen yaş istisnası metinde yer almıyor. Üçüncüsü, maddeye göre bu hüküm esas alınarak geriye dönük ödeme yapılmaz ve geriye dönük hak talep edilemez; aylık 30. maddedeki kurala göre yazılı istekten sonraki ay başından başlar.
8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 Arasında Sigortalı Olanlar Hangi Şartlara Tabi?
Bu dönemde ilk kez sigortalı olanlar için 5510'un geçici 9. maddesi geçerlidir. Madde sigortalılık statüsüne göre ayrılır; 4/a'da kadın 58, erkek 60 yaş ve 7000 gün prim ya da 25 yıldan beri sigortalılık ve 4500 gün prim temel çerçevedir, 4/b ve 2925 sayılı Kanun kapsamı için yıl ve yaş kombinasyonları ayrıdır. Yaş ve gün karşılaştırmasını içeren tablo kademeli emeklilik yazısında yer aldığından burada tekrarlanmıyor.
30 Nisan 2008'den Sonra İlk Sigortalı Olanlar Kaç Yaş ve Kaç Günle Emekli Olur?
28. maddenin ikinci fıkrası ilk defa 5510'a göre sigortalı sayılanlara kadın için 58, erkek için 60 yaşını doldurmayı ve en az 9000 gün prim bildirilmiş olmayı şart koşar. 4/a kapsamında sigortalı sayılanlar için gün şartı 7200'dür. Yaş şartı 2036'dan itibaren iki yıllık dilimlerle yükselir ve 1 Ocak 2048'den itibaren kadın ve erkek için 65 olur. Yaş hadlerinin uygulanmasında prim gün sayısı şartının doldurulduğu tarihte geçerli yaş esas alınır.
Güncel metinde 28. maddenin ikinci fıkrasındaki genel yaş ve gün rakamlarını 2008'den sonra değiştiren bir hüküm görünmüyor; maddedeki son değişiklikler 2014 tarihlidir. Dolayısıyla 2026 için ayrı bir tablo yoktur; kanundaki tarihli takvim işler.
Genel kuralın yanında 28. maddede yer alan başlıca seçenekler şunlardır:
- Daha az gün, daha yüksek yaş. Yaş hadlerine 65'i geçmemek üzere üç yıl eklenirse en az 5400 gün primle de yaşlılık aylığı alınabilir. Geçici 6. madde, 4/a için bu günü 30 Nisan 2008 ile 31 Aralık 2008 arasında sigortalı sayılanlarda 4600 olarak başlatır ve her takvim yılı başında 100 gün ekleyerek 5400'ü geçmeyecek biçimde artırır.
- Yeraltı maden işleri. Bakanlıkça tespit edilen maden işyerlerinin yeraltı işlerinde sürekli veya münavebeli olarak en az 20 yıldan beri çalışanlar için yaş şartı 50'dir.
- Erken yaşlanma. 55 yaşını dolduran ve erken yaşlanmış olduğu tespit edilen sigortalılar, yaş dışındaki şartları taşırlarsa aylıktan yararlanır.
- Ağır engelli çocuğu olan kadınlar. Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğu bulunan kadın sigortalıların, 5510'un yürürlüğünden sonra geçen prim ödeme gün sayılarının dörtte biri toplama eklenir ve eklenen süreler emeklilik yaşından da indirilir.
- Engellilik nedeniyle yaş şartsız aylık. Kurum Sağlık Kurulunca çalışma gücü kaybı yüzde 50 ile 59 arasında olanlar en az 16 yıldan beri sigortalı olup 4320 gün, yüzde 40 ile 49 arasında olanlar en az 18 yıldan beri sigortalı olup 4680 gün primle yaş şartı aranmadan aylık alabilir. Bu yol malullük aylığından farklıdır; karşılaştırma malulen emeklilik yazısındadır.
Aylık İçin İşten Ayrılmak ve Yazılı Başvuru Gerekir mi?
Evet. Şartlar tamam olsa bile aylık kendiliğinden bağlanmaz. 28. maddeye göre 4/a'lıların çalıştığı işten ayrıldıktan, 4/b'lilerin sigortalılığa esas faaliyete son verip vermeyeceğini beyan ettikten sonra yazılı istekte bulunması, 4/c'lilerin ise yetkili makamdan emekliye sevk onayı alıp ilişiklerini kestirmesi gerekir. 4/b'liler için ayrıca yazılı talep tarihi itibarıyla genel sağlık sigortası primi dahil kendi sigortalılıkları nedeniyle prim ve prime ilişkin borçlarının bulunmaması zorunludur.
Aylığın başlangıcını 30. madde belirler. 4/a ve 4/b'de aylık yazılı istek tarihinden sonraki ay başından, 4/c'de emekliye sevk onayı üzerine görevle ilişiğin kesildiği tarihi izleyen ay başından başlar. Yaş şartını doldurduğu hâlde aylık hakkını kazanamayan sigortalıya, yazılı istek hâlinde, bildirilen primlerin güncellenmiş tutarı 31. maddeye göre toptan ödeme olarak verilir; toptan ödeme yapılan hizmetler, kişi sonradan yeniden 5510'a tabi olarak prim bildirirse, yazılı başvuru ve güncellenmiş tutarın ödenmesiyle aynı maddeye göre ihya edilebilir.
Emekli Olup Çalışmak Mümkün mü, Aylık Kesilir mi?
Sonuç, aylık bağlandığı tarihe ve yeni çalışmanın türüne göre değişir. 30. maddenin üçüncü fıkrasına göre 5510'un yürürlüğünden sonra ilk defa sigortalı olanların yaşlılık aylığı, 4/b hariç olmak üzere 5510 ya da yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaya başladıkları tarihi izleyen ödeme dönemi başında kesilir. Çalışılan süre boyunca prime esas kazançtan kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primi alınır. İşten ayrılarak yeniden aylık isteyene yeni aylık bağlanır; bu aylık eski aylığın artırılmış tutarı ile emeklilik sonrası çalışmaya ait kısmi aylığın toplamından oluşur.
4/b kapsamında çalışmaya başlayanlarda aylığın kesilmesi için yazılı istekte bulunmak gerekir; istek hâlinde aylık talep tarihini izleyen ay başından kesilir ve yeniden bağlanma yine (a) bendindeki usule göre yapılır.
5510'dan önce sigortalı veya iştirakçi olanlar ile o tarihte aylık alanlar ve sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam edenler için geçici 14. madde, sosyal güvenlik destek primine tabi olma bakımından eski kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edileceğini söyler. Aynı maddeye göre 4/a kapsamında çalışanlarda bu primin ödeme yükümlüsü işverendir ve yalnız iş kazası ile meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır; 4/b kapsamında çalışmaya başlayanlar bu düzenlemenin dışında tutulmuştur. Emeklilikte ödenen ikramiye ve tazminatın boşanmada paylaşımı boşanmada emekli ikramiyesi yazısında, çalışan emeklinin aylığının icra takibinde korunup korunmadığı ise emekli maaşına haciz yazısında ele alınıyor.
Emeklilik Şartlarını Tamamlamak Kıdem Tazminatı Hakkı Verir mi?
1475 sayılı Kanunun 14. maddesinin birinci fıkrası emeklilikle ilgili iki ayrı ayrılış hâli sayar. 4. bent, bağlı bulunulan kanunla kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacıyla ayrılan işçiyi kapsar. 5. bent ise 506 sayılı Kanunun 60. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerindeki yaşlar dışında kalan diğer şartları ya da aynı Kanunun geçici 81. maddesine göre yaşlılık aylığı için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayıp kendi isteğiyle ayrılan işçiye hak tanır.
Kendi isteğiyle ayrılmanın ne zaman tazminat doğurduğu kendi isteğiyle işten ayrılan işçinin tazminat hakkı yazısında, tazminat hakkının genel şartları ise kıdem tazminatı kimler alabilir yazısında ele alınıyor. 5. bent 506 sayılı Kanuna atıf yaptığı için 30 Nisan 2008'den sonra ilk kez sigortalı olanların durumu bu iki yazıda ayrıca değerlendirilmiştir.
Emeklilik Başvurusundan Önce Neleri Kontrol Etmeli?
- e-Devlet'ten SGK hizmet dökümünü alıp ilk sigortalılık tarihini, sigortalılık türünü (4/a, 4/b, 4/c) ve toplam prim gün sayısını kontrol edin.
- Hangi dönem kuralına girdiğinizi belirleyin; 8 Eylül 1999 ve 30 Nisan 2008 tarihleri ayrı kural setlerini ayırır.
- Eksik ya da hiç bildirilmemiş çalışma varsa aylık başvurusundan önce tamamlatın.
- Borçlanma yapacaksanız ödeme süresine uyun; ödenmeyen süre hizmetten sayılmaz.
- İşten ayrılma ve yazılı başvuru tarihini birlikte planlayın; aylık yazılı istek tarihini izleyen ay başından başlar.
Emeklilik Şartları Hakkında Sık Sorulan Sorular
Emeklilik şartları nelerdir?
Şartlar ilk sigortalılık tarihine ve 4/a, 4/b, 4/c statüsüne göre belirlenir. 30 Nisan 2008'den sonra ilk kez sigortalı olanlarda kadın 58, erkek 60 yaş ve en az 9000 gün prim aranır; 4/a'da gün şartı 7200'dür. Önceki dönemler için 5510'un geçici maddeleri ile 506, 1479 ve 5434 sayılı kanunların geçici maddeleri uygulanır.

Kaç günle emekli olunur?
Gün sayısı gruba göre değişir. 2008 sonrası ilk sigortalılarda genel şart 9000 gün, 4/a'da 7200 gündür; yaş hadlerine üç yıl ekleyerek en az 5400 günle de aylık alınabilir. 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arası 4/a'lılarda 7000 gün ya da 25 yıldan beri sigortalılık ve 4500 gün aranır. 8 Eylül 1999 öncesinde ise sigortalılık süresine bağlı olarak 5000 ile 5975 gün arası ya da 3600 gün gündeme gelir.
Kadınlar için emeklilik şartları farklı mı?
Evet. 28. maddede kadın için yaş şartı erkekten iki yıl düşüktür: kadın 58, erkek 60. 2036 sonrasındaki basamaklı artışta da kadın erkekten geride kalır ve yaş şartı 2048'den itibaren iki cinsiyet için de 65 olur. Eski dönem geçici maddelerinde de sigortalılık süresi ve yaş şartı kadın ve erkek için ayrı yazılıdır. Ağır engelli çocuğu olan kadınlar için gün ve yaş indirimi ayrıca bulunur.
EYT'liler için yaş şartı var mı?
Geçici 95. maddede sayılan hükümlere göre aylık bağlanacaklar için yaş şartı aranmaz, yaş dışındaki diğer şartların taşınması yeterlidir. Maddede 506 sayılı Kanunun geçici 81. maddesinin (C) bendi sayılmamıştır. Hüküm geriye dönük ödeme doğurmaz.
Emekli olup çalışırsam aylığım kesilir mi?
5510'dan sonra ilk kez sigortalı olanlarda, 4/b dışındaki çalışmalarda aylık çalışmaya başlanılan tarihi izleyen ödeme dönemi başında kesilir. 4/b'de kesilme için yazılı istek aranır. Daha önce sigortalı olanlarda sosyal güvenlik destek primi uygulaması geçici 14. maddeye göre eski hükümlere tabidir.
Emeklilik şartları 2026'da değişti mi?
Güncel 5510 metninde 28. maddenin ikinci fıkrasındaki genel yaş ve gün rakamlarını değiştiren bir hüküm bulunmuyor. Yaş şartı kanundaki tarihli takvime göre 2036'dan itibaren yükselecektir. Başvuru öncesinde mevzuat.gov.tr üzerinden 5510'un güncel metni ve Resmî Gazete kontrol edilmelidir.
Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.



