Okul servisi kazasında zarardan servis şoförü, aracın işleteni ve servisi kendi adı altında çalıştıran firma birlikte sorumludur; servis aracının zorunlu trafik sigortası da poliçe limiti içinde ödeme yapar. Taşıma sözleşmesi veliyle firma ya da özel okul arasında kurulmuşsa sözleşmeden doğan sorumluluk da gündeme gelir. Devlet okulunda Milli Eğitim idaresine karşı açılan tazminat davası, Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına göre adli yargıda görülür. Servisten inen öğrenciye başka bir araç çarptığında servis sürücüsüne de kusur verilebilir. Rehber personelin bulunmaması ise okul servis kurallarına aykırılık olarak kusur tartışmasının merkezine girer.
Bu yazı okul servis araçlarına ilişkin kuralları kazadaki sorumluluğu etkilediği ölçüde ele alıyor; ağırlık, kimin hangi sıfatla ödeme yapacağı ve davanın nerede açılacağı üzerinde. Yaralanan çocuğun maluliyet raporu, kazanç kaybı hesabı ve velinin temsil yetkisi çocuk trafik kazası tazminatı yazısında anlatıldığı için burada tekrar edilmiyor.
Okul Servis Araçlarında Hangi Kurallar Zorunlu?
Güncel düzenleme, İçişleri Bakanlığının 25.10.2017 tarihli ve 30221 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Okul Servis Araçları Yönetmeliği'dir; 2007 tarihli eski Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliği bu metinle yürürlükten kaldırılmıştır (m.16). Yönetmelik en son 19.08.2025 tarihinde değiştirildi. Karayolları Trafik Yönetmeliği m.147 de okul taşıtları için ayrıca kural koyar. Kazadan sonra en çok tartışılan yükümlülükler şunlardır:
| Kural | Dayanak |
|---|---|
| Araç on iki yaşından büyük olamaz; yaş, aracın imal edildiği tarihten sonraki ilk takvim yılından hesaplanır. Sözleşme süresinde yaşı dolan araç içinde bulunulan eğitim yılı sonuna kadar çalışabilir. | Yönetmelik m.4/1-f |
| Her öğrenci için üç nokta emniyet kemeri ve koltuklarda oturmaya duyarlı sensör bulunur. 2017 ve öncesi model araçlarda bu iki şart, modele göre 2027-2029 yıllarındaki tarihlerden sonraki ilk muayeneye kadar aranmaz. | m.4/1-i, m.4/1-l, geçici m.2 |
| Tüm koltukları gören iç ve dış kamera ile kayıt cihazı, ayrıca araç takip sistemi bulunur; takip kayıtları en az otuz gün saklanır ve istenirse velilerle paylaşılır. | m.4/1-m, m.4/1-ı, m.5/2-g |
| Öğrencilerin uzanabileceği camlar sabittir, iç düzende açıkta demir aksam bulunmaz. | m.4/1-c; KTY m.147/b-5 |
| Arkada en az 30 cm çapında “DUR” lambası bulunur ve yalnız öğrenci iner ve binerken yakılır. | m.4/1-b; KTY m.147/a |
| Zorunlu trafik sigortası olmayan araçla öğrenci taşınamaz. | m.10-12 |
Şoför için de ayrı şartlar vardır (m.9/1). Servis şoförü 26 yaşından gün almış ve 66 yaşından gün almamış olmalı, D sınıfı belgeyi en az iki, D1 sınıfı belgeyi en az beş yıldır taşımalıdır. Her yıl aile hekiminden uygunluk raporu, beş yılda bir psikoteknik rapor, yurt içi yolcu taşımacılığı mesleki yeterlilik belgesi ve milli eğitim müdürlüğünün verdiği sertifika aranır. Son beş yıl içinde bilinçli taksirle ölümlü kazaya karışan ya da alkol veya hız ihlali nedeniyle belgesi birden fazla geri alınan kişi servis şoförü olamaz.
Okul taşıtının bu yönetmeliklere uyulmadan kullanılması EGM'nin 2026 rehberinde KTK m.75 satırında yer alır; tutar 2.719 TL (indirimli 2.039,25 TL), ceza puanı 15'tir; DUR ışığı yanan okul taşıtının arkasında durmayan sürücüye de aynı satır uygulanır. Şoför ve rehber personel şartlarını kaybedenlerin özel izin belgesi belediyeye bildirimle iptal edilir (m.9/3). Diğer tutarlar trafik cezaları tablosunda yer alıyor.
Okul Serviste Rehber Personel Zorunlu mu?
Okul öncesi, ilkokul ve ortaokul öğrencisi taşıyan serviste evet. Karayolları Trafik Yönetmeliği m.147/b-4, araç içi düzeni sağlamak ve iniş-binişlerde öğrencilere yardım etmek üzere rehber öğretmen veya kişi bulundurulmasını okul taşıtları için mecburi sayar. Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin 2017'deki ilk metni de taşımacıya genel olarak rehber personel bulundurma yükümlülüğü yüklüyordu. 2021 değişikliği bu bendi okul öncesi, ilköğretim, kreş, gündüz bakımevi ve çocuk kulübü çocuklarını taşıyan servislerle sınırladı; Danıştay Sekizinci Dairesi bu değişik bendin yürütmesini 2.2.2022 tarihli, E. 2021/5662 sayılı kararla durdurdu ve resmî metinde bent bu notla yer alıyor (m.5/2-b). Yönetmeliğin tanımı yükseköğretim ve ortaöğretim öğrencisi taşıyan servisleri rehber personel kavramının dışında tutar (m.3/1-h).
Rehber personelin görevleri yönetmelikte sayılmıştır (m.9/2): taşıt içi düzeni sağlamak, emniyet kemerlerinin takılı olup olmadığını kontrol etmek, öğrencilerin inip binmesine yardım etmek, gerektiğinde karşıdan karşıya geçişlerini sağlamak ve taşıma öncesinde ve sonrasında aracın içini kontrol etmek. Diğer sürücüler rehber personelin dur ve geç işaretlerine uymak zorundadır (m.15/3).
Rehberin araçta olmaması tek başına kusur oranını belirlemez; belirleyici olan, bu eksikliğin kazayla bağlantısıdır. Çocuğun inişte düşmesi, kemersiz seyahat etmesi ya da araçtan inip tek başına yola çıkması gibi olaylarda rehberin yapması gereken iş yapılmamışsa, bu eksiklik servis şoförünün ve işletenin kusur payına yansır. Aşağıda anlatılan dosyada servis tarafı rehber bulundurma zorunluluğu olmadığını savunmuş, ancak kusur dağılımına yönelik itirazları Yargıtay'da reddedilmiştir.
Okul Servisi Kazasında Kim Sorumlu?
Sorumluluk tek bir kişide toplanmaz. Aynı zarardan birden fazla kişi sorumluysa zarar gören tazminatın tamamını bunlardan herhangi birinden isteyebilir (KTK m.88, TBK m.61); paylaşım sorumlular arasındaki iç ilişkiye kalır.
| Sorumlu | Hangi sıfatla | Dayanak |
|---|---|---|
| Servis şoförü | Kusurlu davranışıyla zarar veren kişi | TBK m.49 |
| Aracın işleteni (genellikle ruhsat sahibi) | Kusursuz sorumluluk; şoförün ve rehber gibi yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu | KTK m.85/1 ve son fıkra |
| Servis firması | Araç firmanın unvanı veya işletme adı altında çalıştırılıyorsa işletenle birlikte | KTK m.85/1 |
| Servis aracının trafik sigortacısı | Kaza tarihindeki kişi başı limit içinde; 2026 kazalarında 3.600.000 TL | KTK m.91; ZMSS Genel Şartları |
| Taşıma sözleşmesinin tarafı (taşımacı ya da servisi kendi adına üstlenen özel okul) | Sözleşmeye aykırılık; yardımcı kişilerin fiilinden sorumluluk | TBK m.112, m.116 |
| Kazaya karışan diğer aracın sürücüsü, işleteni ve sigortacısı | Kendi kusur payı ve işletme tehlikesi oranında | KTK m.85, m.88 |
İşleten ancak kendisinin ve yardımcılarının kusuru olmadığını, araçta kazayı etkileyen bir bozukluk bulunmadığını ve kazanın mücbir sebepten, zarar görenin ya da üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini birlikte ispat ederse sorumluluktan kurtulur (KTK m.86). Velinin imzaladığı sözleşmeye konulan “kazadan firma sorumlu değildir” türünden bir kayıt da sonuç doğurmaz; KTK'daki hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmalar geçersizdir (m.111). Teminat limitlerinin kaza tarihine göre uygulanışı trafik sigortası teminat limitleri sayfasında gösteriliyor.
Velinin Yaptığı Taşıma Sözleşmesi Neyi Değiştirir?
Servis hizmeti ücret karşılığı bir taşıma sözleşmesine dayanır. Yönetmeliğe göre taşımacı, okul müdürünün başkanlığındaki taşımacıyı tespit komisyonunun kararı ve mülki amirin onayıyla belirlenir (m.8/1-2); veli isterse şartları taşıyan başka bir taşımacıyla da anlaşabilir (m.8/4). Yönetmelik, işleten ve araç sahibinin sorumluluğuna ilişkin Türk Ticaret Kanunu, Türk Borçlar Kanunu ve KTK hükümleriyle taşımacı ile taşınan arasındaki uyuşmazlıklarda dava hakkının saklı olduğunu açıkça belirtir (m.7).
Sözleşmeden doğan sorumluluğun velinin lehine iki sonucu vardır. Birincisi ispat yüküdür: borcunu gereği gibi ifa etmeyen taşımacı, kendisine hiçbir kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe zarardan sorumludur (TBK m.112). İkincisi, taşımacı işi şoföre ve rehbere bırakmış olsa bile onların işi yürütürken verdiği zarardan sorumlu kalır (TBK m.116). Servis ücreti özel okula ödeniyor ve taşımayı okul üstleniyorsa sözleşmenin tarafı okuldur; firma okulun yardımcısı konumuna düşer ve okul da bu sıfatla sorumlu tutulabilir.
Veli ile taşımacı arasındaki sözleşme tüketici işlemi niteliği taşıyabildiğinden, yaralanan çocuk adına taşıyıcıya ve sigortacıya açılacak davada görevli mahkeme ayrıca değerlendirilir; yolcu davalarındaki görev kuralları trafik kazasında yetkili mahkeme yazısında anlatılıyor.
Devlet Okulunda Dava Adli Yargıda mı Açılır?
Evet. KTK m.110'a göre işleteni veya sahibi Devlet ya da başka bir kamu kuruluşu olan araçların verdiği zararlar dahil KTK'dan doğan sorumluluk davaları adli yargıda görülür. Uyuşmazlık Mahkemesi bu kuralı okul servisi kazalarında Milli Eğitim idaresine yöneltilen davalara da uygulamaktadır; taşımalı eğitim servisinde yaralanan öğrencinin valiliğe karşı davasında da aynı sonuca varmıştı (E. 2023/275, K. 2023/362, 15.05.2023). Son iki karar şöyledir:
- Taşımalı eğitim kapsamında okula giden öğrenci, servisten indirildikten sonra karşıya geçerken başka bir aracın çarpmasıyla hayatını kaybetmişti. Aile, Milli Eğitim Bakanlığı, valilik ve kaymakamlığı hizmet kusuru iddiasıyla idare mahkemesinde dava etmiş, mahkeme kendini görevli saymıştı. Uyuşmazlık Mahkemesi davanın davalı idarenin işleten sıfatıyla hukuki sorumluluğundan ötürü adli yargıda çözümlenmesi gerektiğine hükmetti (E. 2025/197, K. 2025/390, 16.06.2025, oy çokluğu).
- Servisin köy yolunda devrilmesiyle yaralanan lise öğrencileri, yetkisi olmayan bir şoförün çalıştırılmasında okul yönetiminin de kusurlu olduğunu ileri sürmüştü. Asliye hukuk ve idare mahkemesinin ikisi de görevsizlik kararı verdi; Uyuşmazlık Mahkemesi ilçe milli eğitim müdürlüğüne karşı dava için adli yargıyı görevli buldu (E. 2026/7, K. 2026/58, 16.02.2026, oy çokluğu).
Karşı oydaki üyeler hizmet kusuru iddiasının idari yargıda incelenmesi gerektiğini savunmuştur; bu yüzden dilekçede idarenin hangi sıfatla sorumlu tutulduğunun açıkça yazılması zaman kaybını önler. Bu kararlar karayolunda hareket hâlindeki aracın karıştığı trafik kazalarına ilişkindir; trafik kazası tanımına girmeyen olaylarda yargı yolu ayrıca değerlendirilir. Özel okul ise özel hukuk kişisi olduğundan ona karşı dava zaten adli yargıdadır.
Servisten İnen Çocuğa Başka Araç Çarparsa Kim Sorumlu?
Bu kazalarda kusur çoğu zaman çarpan araç, servis ve çocuk ya da onu gözetmesi gereken aile arasında paylaştırılır. Çarpan sürücü bakımından kural açıktır; okul taşıtı DUR ışığını yaktığında arkadan gelen bütün araçlar durmak zorundadır (KTK m.75, KTY m.147/a). Servis sürücüsünün sorumluluğu ise öğrenciyi nerede ve nasıl indirdiğine bağlıdır.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 26.11.2025 tarihli kararına konu dosyada 7 yaşındaki çocuk, yaya geçidi ve trafik ışığı bulunmayan tek şeritli bir yolda servisten indirilmiş, karşıya geçerken bir kamyon çarpmış, çocuk kalıcı olarak malul kalmıştı. Servis sürücüsünü kusursuz, asli kusurlu ve tali kusurlu bulan çelişkili raporlar üzerine verilen ilk bozmadan sonra ilk derece mahkemesi servis sürücüsüne %30, kamyon sürücüsüne %25, davacı tarafa %45 kusur paylaştırdı. Daire, servis tarafının rehber personel bulundurma zorunluluğu olmadığı itirazını da içeren temyiz itirazlarını reddederek “kusur ve maluliyet raporunun usul ve yasaya uygun” olduğunu belirtti; karar yalnız tazminat hesabına ve ıslaha ilişkin hatalar nedeniyle bozuldu (E. 2024/3076, K. 2025/15792).
Aynı dosyada servisin ferdi kaza poliçesi de devreye girmiş, Yargıtay'ın önceki bozma kararında bu sigortanın meblağ sigortası olduğu, ödemenin genel şartlardaki maluliyet tablosuna göre belirleneceği ve geçici iş göremezlik zararını kapsamadığı vurgulanmıştı. Servisten inip aracın peşinden koşan çocuğun kusur oranına ilişkin bir başka dosya çocuk trafik kazası yazısında; yayanın kusurunun genel ölçütleri ise yayaya çarpma sayfasında anlatılıyor.
Trafik Sigortası ve Koltuk Sigortası Ne Öder?
Serviste yolcu olarak yaralanan öğrencinin bedensel zararı önce servis aracının zorunlu trafik sigortasından istenir; başka bir araç da kazaya karışmışsa o aracın sigortacısı da kusur payı oranında sorumludur. Dava açmadan önce sigortacıya yazılı başvuru yapılması gerekir (KTK m.97); başvuru reddedilir veya eksik ödenirse dava ya da tahkim yoluna gidilir. Manevi tazminat trafik sigortasının kapsamı dışındadır; bu talep şoföre, işletene ve servis firmasına yöneltilir.
Okul Servis Araçları Yönetmeliği servis için yalnız zorunlu trafik sigortasını açıkça sayar (m.10-12). Koltuk ferdi kaza sigortası ise Karayolu Taşıma Yönetmeliği'ne göre yetki belgesiyle yolcu taşıyanların yaptırmak zorunda olduğu sigortadır (m.47-48); belediye sınırları dışına taşıma yapan okul servisinin de bu yetki belgelerinden birine sahip olması gerekir (Okul Servis Araçları Yönetmeliği m.5/4). Servise ait koltuk veya ferdi kaza poliçesi varsa kusura bakılmaksızın ödeme yapar ve vefat ile sürekli sakatlık ödemesi diğer tazminattan düşülmez; işleyişi zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası sayfasında. Poliçe bilgisi taşımacıdan ve servis belgelerini tutan okul yönetiminden istenebilir (m.6/1-c).
Yaralanan Çocuk İçin Hangi Tazminatlar İstenir?
Kalemler her bedensel zarar dosyasındakiyle aynıdır; çocuğa özgü farklar çocuk trafik kazası yazısında. Kısaca:
- Tedavi giderleri, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın SGK tarafından karşılanır (KTK m.98).
- Kalıcı sakatlıkta sürekli iş göremezlik tazminatı istenir; oran Yargıtay uygulamasında erişkin engellilik yönetmeliğinin cetvellerine göre belirlenir.
- Çalışma yaşında olmayan çocuğa geçici iş göremezlik tazminatı verilmez; yukarıdaki servis dosyasındaki bozma sebeplerinden biri de budur.
- Çocuk ağır bedensel zarara uğramışsa anne ile baba manevi tazminat isteyebilir (TBK m.56/2); ayrıntılar manevi tazminat yazısında.
- Ölümde aile destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat isteyebilir.
Zamanaşımı çocuk 18 yaşına gelene kadar durmaz; servis tarafına ve sigortacıya karşı KTK m.109'daki iki ve on yıllık süreler, kaza suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı işler. Hesap yöntemi için trafik kazası zamanaşımı yazısına bakılabilir.
Servis Şoförü Hangi Cezayla Yargılanır?
Öğrencinin yaralandığı kazada şoför taksirle yaralamadan yargılanır. 7571 sayılı Kanunla değişen TCK m.89/1'e göre ceza dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır; kemik kırığı gibi ağır sonuçlarda ceza yarı oranında, daha ağır sonuçlarda bir kat artırılır, birden fazla öğrenci yaralanmışsa dokuz aydan beş yıla kadar hapis öngörülür (m.89/4). Soruşturma kural olarak şikâyete bağlıdır; birinci fıkrayı aşan yaralanma bilinçli taksirle gerçekleşmişse şikâyet aranmaz (m.89/5). Ölüm hâlinde taksirle öldürmeden iki yıldan altı yıla, birden fazla ölümde iki yıldan on beş yıla kadar hapis cezası verilir (TCK m.85).
Ceza dosyasındaki kusur raporu hukuk davasında da ilk tartışılan delillerdendir. Bilinçli taksirle ölümlü kaza, yönetmelik gereği beş yıl boyunca servis şoförlüğüne de engeldir (m.9/1-d). Ceza yargılamasının işleyişi taksirle yaralama suçu yazısında anlatılıyor.
Okul Servisi Kazası Hakkında Sık Sorulan Sorular
Okul servisi kazasında tazminatı kim öder?
Zarardan şoför, işleten ve aracı kendi unvanıyla çalıştıran servis firması müteselsilen sorumludur; servis aracının trafik sigortacısı da limit içinde öder. Başka bir araç kazaya karışmışsa onun sürücüsü, işleteni ve sigortacısı da sorumludur; zarar gören tazminatın tamamını bunlardan herhangi birinden isteyebilir.
Okul serviste rehber personel zorunlu mu?
Okul öncesi, ilkokul ve ortaokul öğrencisi taşıyan servislerde zorunludur. Karayolları Trafik Yönetmeliği m.147 okul taşıtlarında rehber öğretmen veya kişi bulundurmayı mecburi sayar. Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin tanımı ise lise ve üniversite servislerini rehber kavramının dışında tutar.
Okul servisi aracı kaç yaşında olabilir?
Okul servis aracı on iki yaşından büyük olamaz. Yaş, aracın imal edildiği tarihten sonraki ilk takvim yılı esas alınarak hesaplanır. Sözleşme süresinde yaşı dolan araç o eğitim yılı sonuna kadar çalışabilir.
Okul servisi şoförü olmanın şartları nelerdir?
Şoför 26 yaşından gün almış ve 66 yaşından gün almamış olmalı, D sınıfı belgeyi en az iki, D1 sınıfı belgeyi en az beş yıldır taşımalıdır. Her yıl aile hekimi raporu, beş yılda bir psikoteknik rapor ve milli eğitim sertifikası da gerekir.
Devlet okulunda servis kazası için Milli Eğitime dava açılabilir mi?
Açılabilir ve dava adli yargıda görülür. Uyuşmazlık Mahkemesi, okul servisi kazası nedeniyle Milli Eğitim Bakanlığı ve ilçe milli eğitim müdürlüğüne karşı açılan davalarda KTK m.110 gereği adli yargının görevli olduğuna 2025 ve 2026 kararlarında oy çokluğuyla hükmetmiştir.
Servisten inen çocuğa araba çarparsa servis şoförü sorumlu olur mu?
Olabilir. Yargıtay'ın 2025'te incelediği bir dosyada yaya geçidi olmayan yerde servisten indirilen 7 yaşındaki çocuğa kamyon çarpmış, servis sürücüsüne %30, kamyon sürücüsüne %25 kusur verilmiş ve kusur dağılımına yönelik itirazlar reddedilmiştir. Çarpan sürücü de DUR ışığı yanan okul taşıtının arkasında durmak zorundadır.
Okul servisinde koltuk sigortası zorunlu mu?
Okul Servis Araçları Yönetmeliği yalnız zorunlu trafik sigortasını açıkça sayar. Koltuk ferdi kaza sigortası yetki belgesiyle yolcu taşıyanlar için zorunludur ve belediye sınırları dışına taşıma yapan okul servisi de yetki belgesi almak zorundadır. Poliçe varsa kusura bakılmaksızın ödeme yapar.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.