Çocuk Trafik Kazasında Yaralanırsa Tazminat, ÇÖZGER Raporu ve Veli Hakları

Çocuk trafik kazası tazminatı, 18 yaşından küçük kazazedenin kalıcı sakatlığı, bakım ihtiyacı ve ailenin manevi zararı için istenir; çocuğun hiç geliri olmaması maddi tazminatı ortadan kaldırmaz. Trafik kazasında yaralanan çocukta maluliyet için ÇÖZGER raporu adıyla bilinen çocuk yönetmeliği anılsa da bu sistem yüzde vermez, Yargıtay oranı yetişkin yönetmeliğinin cetvellerinden yararlanarak belirletir. Kazanç kaybı, çocuğun çalışma hayatına gireceği varsayılan yaştan itibaren hesaplanır. Talepler çocuk adına veli tarafından ileri sürülür ve ağır yaralanmada anne ile baba kendi manevi tazminatlarını da isteyebilir. Çocuğun ya da yanındaki yetişkinin kusuru ise tazminatı azaltabilir.

Bu yazı yalnız çocuğa özgü farkları ele alıyor: hangi raporun alınacağı, gelir ve geçici iş göremezlik sorunu, velinin temsil yetkisi ve kendi hakları, çocuğun ve velinin kusuru, okul servisi, zamanaşımı ve ödenen paranın korunması. Genel tazminat kalemleri ve hesap formülü yetişkin dosyalarıyla aynıdır.

Çocuğun Maluliyet Oranı ÇÖZGER Raporuyla mı Belirlenir?

20.02.2019 tarihli ve 30692 sayılı Resmî Gazete'de iki ayrı yönetmelik yayımlandı. Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik, 18 yaşını doldurmamış bireylerin değerlendirilmesini açıkça kapsam dışında bırakır (m.2/2). Onlar için Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik vardır ve bu yönetmelik kaza için ayrı bir belge öngörür: Çocuklar İçin Terör, Kaza ve Yaralanmaya Bağlı Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporu (m.9, Ek-4). Rapor tedavi sürerken süreli, tedavi tamamlandıktan sonra sürekli ya da süreli verilir ve kazadan önce var olan kronik hastalıklara bağlı kayıpları içermez. mevzuat.gov.tr'deki güncel metinde yönetmeliğe 10.03.2019 tarihinde eklenen geçici m.2 dışında işlenmiş bir değişiklik yoktur.

Sorun, ÇÖZGER sisteminin yüzde üzerine kurulmamış olmasıdır. Yönetmelik raporda engel oranı yazılmayacağını açıkça söyler; kurul çocuğun özel gereksinim düzeyini belirler (m.8/1-f). Yüzde arayan mevzuatla uyum gerektiğinde Ek-3'teki tablo kullanılır:

Özel gereksinim düzeyi	Ek-3 tablosundaki engel oranı
Özel gereksinimi vardır (ÖGV)	%20-39
Hafif düzeyde ÖGV	%40-49
Orta düzeyde ÖGV	%50-59
İleri düzeyde ÖGV	%60-69
Çok ileri düzeyde ÖGV	%70-79
Belirgin özel gereksinimi vardır (BÖGV)	%80-89
Özel koşul gereksinimi vardır (ÖKGV)	%90-99

Tablo yüzde 20'nin altına inmez ve her düzey bir aralık gösterir. Tazminat hesabı ise tek bir oran ister ve trafik kazalarında görülen pek çok yaralanmanın yetişkin cetvelindeki karşılığı bu eşiğin altındadır. Örneğin bir çocuğun dosyasında yanakla birlikte burunda çökme için %6, hipertrofik skar için %5 oran yazılmıştı (Yargıtay 4. HD, E. 2026/490, K. 2026/1943, T. 19.02.2026).

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi bu nedenle, kaza tarihinde 7 yaşında olan yaya çocuğun dosyasında, zorunlu trafik sigortası genel şartlarının kurul raporu tanımında (A.2/i) çocuk yönetmeliğini de saymasına rağmen yönetmeliğin amacının sakatlık oranı değil özel gereksinim tespiti olduğunu vurguladı. Daireye göre çocuğun sürekli sakatlık oranının tespitinde çocuk yönetmeliğinin "uygulanma imkanının olmadığı" ve Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ile eklerinin uygulanması gerekir. Kaza tarihinde yürürlükten kalkmış eski Özürlülük Ölçütü yönetmeliğine göre hazırlanan rapora dayanan karar bozuldu (4. HD, E. 2026/2944, K. 2026/4913, T. 29.04.2026).

Daire'nin bir hafta sonraki bir kararı ise farklı bir yol izledi. 2 yaşındaki çocuk için adli tıp raporu çocuk yönetmeliğine göre %8, yetişkin yönetmeliğine göre %4 oran vermişti. Daire, çocuk raporlarının 18 yaşında geçerliliğini yitirdiğini düzenleyen m.11/6 hükmüne dayanarak 18 yaşına kadar %8, sonrası için %4 oranla hesap yapılmasını istedi (4. HD, E. 2026/1956, K. 2026/5380, T. 06.05.2026). Aynı fıkra kaza raporlarını 18 yaş geçersizliğinin dışında tuttuğundan uygulamanın bu noktada henüz oturmadığı görülüyor. İki kararın ortak noktası, çocuğun yetişkinlik dönemindeki kaybının yetişkin yönetmeliğinin cetvelleriyle ölçülmesidir. Bu yüzden rapor isterken oranın Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik eklerine göre de açıkça yazılmasını talep etmek yerinde olur.

Rapor, kaza tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre, yaralanmayla ilgili uzmanların bulunduğu bir kuruldan ve çocuk bizzat muayene edilerek alınmalıdır. Hastanenin verdiği çocuk raporuna itiraz, raporun teslim alındığı tarihten itibaren otuz gün içinde il sağlık müdürlüğüne yapılır (m.12); tazminat davasında ise mahkeme ya da hakem heyeti kendi bilirkişi raporunu aldırır. Yetişkin cetvellerindeki oranlar ve birden fazla yaralanmanın birleştirilmesi trafik kazasında maluliyet oranı tablosu sayfasında gösteriliyor.

Çocuğun Kazanç Kaybı Hangi Yaştan ve Hangi Gelirle Hesaplanır?

Çocuğun bugün bir geliri yoktur, ama kalıcı sakatlık ileride çalışma gücünü azaltacaktır. Türk Borçlar Kanunu m.54 bu kaybı "çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar" olarak bedensel zararlar arasında sayar. Hesap, çocuğun çalışma hayatına gireceği varsayılan yaştan başlatılır; bir dosyada İtiraz Hakem Heyeti işlemiş dönemi 18 yaşından başlatmış, Yargıtay kararı onamıştır (4. HD, E. 2025/15348, K. 2026/2094, T. 24.02.2026).

Gelir olarak, daha yüksek bir kazanç beklentisi ispatlanmadıkça net asgari ücret esas alınır. Çocuk yükseköğrenime devam edecek durumdaysa mezuniyetten sonra elde edeceği emsal meslek geliri araştırılabilir; bu kural ve öğrenci örnekleri geliri olmayan kişinin trafik kazası tazminatı sayfasında anlatılıyor. Aktif dönem genel olarak 60 yaşında biter, kalan ömür pasif dönem sayılır ve net asgari ücretle hesaplanır.

Çocuğa Geçici İş Göremezlik Tazminatı Ödenir mi?

Yargıtay'ın son kararlarına göre ödenmez. Daire, kaza tarihinde 6 yaşında olan yaya için, yaşı itibarıyla kazanç getiren bir işte çalışmasının söz konusu olmadığını ve mahrum kalınan bir kazançtan söz edilemeyeceğini belirterek geçici iş göremezlik tazminatına hükmedilmesini bozma sebebi saydı (4. HD, E. 2025/14262, K. 2026/1938, T. 19.02.2026). Sigorta kaydı olmayan 18 yaşından küçük bir yayanın aynı talebinin reddi de onandı (4. HD, E. 2025/12359, K. 2025/15620, T. 24.11.2025). Daha eski bir dosyada çocuk bisikletliye efor kaybı gerekçesiyle verilen geçici iş göremezlik tazminatı onanmıştı (4. HD, E. 2022/5722, K. 2024/5397), ancak o dosyada kararı temyiz eden yalnız davacıydı.

İyileşme dönemindeki bakım ihtiyacı ise ayrı bir kalemdir. 2025/15620 sayılı dosyada çocuğun geçici iş göremezlik talebi reddedilirken geçici bakıcı gideri, ulaşım ve tedavi gideri kabul edilmiştir.

Davayı Kim Açar, Anne ve Babanın Hakları Nelerdir?

Ergin olmayan çocuk ana ve babasının velayeti altındadır ve onlar üçüncü kişilere karşı çocuğun yasal temsilcisidir (Türk Medeni Kanunu m.335, m.342). Erginlik 18 yaşın doldurulmasıyla başlar (TMK m.11). Evlilik sürerken velayeti anne ve baba birlikte kullanır; boşanmada velayet çocuğun bırakıldığı taraftadır (TMK m.336). Sigorta şirketine başvuru, tahkim ve dava çocuk adına bu temsilci tarafından yürütülür. Dava açmadan önce sigortacıya yazılı başvuru yapılması şartı çocuk için de geçerlidir (Karayolları Trafik Kanunu m.97).

Kazaya karışan sürücü anne ya da babanın kendisiyse, örneğin çocuk babasının kullandığı araçta yolcuyken yaralanmışsa, veli ile çocuk arasında menfaat çatışması doğar. TMK m.426/2'ye göre yasal temsilcinin menfaati küçüğün menfaatiyle çatıştığında vesayet makamı temsil kayyımı atar. Yargıtay, babasının velayeti altındaki kısıtlı davacının dosyasında babanın kazaya karışan sürücü olması nedeniyle kayyım atanmadan verilen kararı bozmuştu; bu bozma, aynı dosyada sonradan verilen kararda aktarılır (4. HD, E. 2026/6469, K. 2026/6226, T. 21.05.2026).

Anne ve Baba Kendi Adına Ne İsteyebilir?

TBK m.56/2, ağır bedensel zarar hâlinde zarar görenin yakınlarına da manevi tazminat ödenmesine karar verilebileceğini düzenler. Çocuğun ağır yaralanması bu nedenle anne ve babanın kendi talebini doğurur. Gebelik sırasında yaşanan kazalar ise trafik kazasında bebek kaybı yazısında ayrıca ele alınıyor. 18 yaşından küçük yaya çocuğun %27 oranında malul kaldığı 2025/15620 sayılı dosyada mahkeme çocuğun yanında anne, baba ve kardeş lehine de manevi tazminata hükmetmiş, bu tutarlar Yargıtay aşamasında değişmemiştir. Manevi tazminat zorunlu trafik sigortasının teminatı dışındadır (Genel Şartlar A.6/f); talep sürücüye ve araç işletenine yöneltilir. Miktarın belirlenmesi manevi tazminat yazısında ele alınıyor.

Velinin hastanede refakat etmesi ve evde bakım vermesi ise çocuğun zarar kalemidir, çünkü TBK m.54 bedensel zararı zarar görenin kendi kayıpları olarak sayar. Bakımı aileden birinin üstlenmesi bu kalemi ortadan kaldırmaz; Bölge Adliye Mahkemesinin aile bireylerinin bakıcı olarak görev alma yükümlülüğünün bulunmadığını belirttiği karar Yargıtay'da onanmıştır (4. HD, E. 2026/6469, K. 2026/6226). Hesap yöntemi bakıcı gideri tazminatı sayfasında yer alıyor. Kazaya bağlı tedavi giderleri ise kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın SGK tarafından karşılanır (KTK m.98).

Çocuğun Kusuru Tazminatı Azaltır mı?

Azaltabilir. TBK m.52'ye göre zarar gören, zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir; KTK m.86/2 de işletenin zarar görenin kusurunu ispat etmesi hâlinde indirime imkân tanır. Ayırt etme gücü, yaşın küçüklüğü gibi bir sebeple akla uygun davranma yeteneğinden yoksun olmamaktır (TMK m.13) ve ayırt etme gücüne sahip küçükler haksız fiillerinden sorumludur (TMK m.16/2). Çocuğun yaşı payın tartılmasında rol oynar, ama Yargıtay kararlarında çocuğa kusur verilmesini engellemediği görülür.

Park hâlindeki aracın arkasından aniden yola çıkan küçüğün kazada tamamen kusurlu olduğu ceza dosyasında tespit edilmiş, bu maddi olgu hukuk hâkimini bağlamış ve ailenin destekten yoksun kalma davasının reddi onanmıştır (4. HD, E. 2021/10023, K. 2023/1246, T. 06.02.2023). Aşağıda anlatılan servis kazasında da 9 yaşındaki çocuğa asli kusur verilmiştir.

Velinin Gözetim Eksikliği Çocuğun Tazminatını Etkiler mi?

Daire'nin 2026 kararlarına göre etkiler. Kaza anında annesinin kucağında seyahat eden 2 yaşındaki çocuk için Daire, Karayolları Trafik Yönetmeliği (KTY) m.150 uyarınca çocuk bağlama sistemi kullanılması gerektiğini, bu kurala uyulmamasının zararın artmasına katkı sağladığını belirtti ve %20 indirim yapılmamasını bozma sebebi saydı (4. HD, E. 2026/1956, K. 2026/5380). Sürücü dâhil iki kişilik motosiklette dört kişiyle ve kasksız taşınan 3 yaşındaki çocuk için hakem heyeti bu durumların çocuğun sorumluluğunda olmadığını söyleyerek indirimi reddetmişti. Daire kask kullanılmaması ve kapasite aşımı nedeniyle %20 müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğine hükmetti; müterafik kusurun bir def'i olmadığını, savunma olmasa da resen gözetileceğini de belirtti (4. HD, E. 2026/2483, K. 2026/5383, T. 06.05.2026).

KTY m.150'ye göre otomobilde boyu 150 cm'den kısa ve kilosu 36 kg'ın altındaki çocuk ağırlığına uygun çocuk bağlama sistemiyle taşınır; boyu 135 cm'yi aşan çocuk ön koltukta oturmamak şartıyla emniyet kemeri kullanabilir. KTK m.78'in son fıkrası, 15 yaşını doldurmamış çocuğun bu sistemler olmadan seyahatine izin veren sürücüye 5.000 TL idari para cezası öngörür; ayrıntılar emniyet kemeri ve çocuk koltuğu cezası sayfasında. İndirim oranının genel ölçütleri müterafik kusur yazısında ele alınıyor.

Okul Servisinde veya Yaya Olarak Yaralanan Çocuk

Okul taşıtlarında öğrenciler inip binerken DUR ışıklı işaretinin yakılması, araç içi düzeni sağlamak ve iniş-binişlere yardım etmek için rehber öğretmen veya kişi bulundurulması ve öğrencilerin yetişebileceği camların sabit olması zorunludur (KTY m.147); ayrıntılar Okul Servis Araçları Yönetmeliği'ndedir. Servis bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında çalıştırılıyorsa işleten ile teşebbüs sahibi zarardan müştereken ve müteselsilen sorumludur (KTK m.85/1). Servisin zorunlu trafik sigortasının yanında öğrenci servisleri için zorunlu olan koltuk sigortası da devreye girer; işleyişi zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası sayfasında anlatılıyor.

Servis kazalarında kusur, çocuğun araçtan indikten sonraki davranışına göre de paylaştırılabilir. Servisten inip aracın peşinden koşan 9 yaşındaki çocuğun hayatını kaybettiği kazada mahkeme çocuğa %75, sürücüye %25 kusur vermişti; ailenin temyiz kudreti bulunmayan küçüğe kusur atfedilemeyeceği ve aracın açılır pencerelerinin yönetmeliğe aykırı olduğu yönündeki itirazları Yargıtay'da kabul görmedi (4. HD, E. 2021/22926, K. 2023/13767, T. 19.12.2023).

Yaya çocuk bakımından sürücüler, işaretle belirlenmiş okul geçitlerine yaklaşırken yavaşlamak, geçen ya da geçmek üzere olan yayalara ilk geçiş hakkını vermek ve varsa okul geçidi görevlisinin işaret ve talimatına uymak zorundadır (KTY m.146). Kusurun yaya ile sürücü arasında nasıl paylaştırıldığı ve kaza yerinde toplanacak deliller yayaya çarpma sayfasında anlatılıyor.

Zamanaşımı Çocuk 18 Yaşına Gelene Kadar Durur mu?

Karşı sürücüye ve sigorta şirketine yönelik taleplerde durmaz. TBK m.153/1 zamanaşımının yalnız "velayet süresince, çocukların ana ve babalarından olan alacakları için" işlemeyeceğini düzenler. Vesayet altındaki çocukta durma, vasiden veya vesayet işlemleri sebebiyle Devletten olan alacaklarla sınırlıdır (m.153/2). Bunların dışında KTK m.109 uygulanır: zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıl; kaza suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun bir süre öngörüyorsa o süre geçerlidir.

Durma kuralının sonucu, sürücünün anne ya da baba olduğu kazalarda ortaya çıkar: çocuğun sürücü ebeveynden olan alacağı için zamanaşımı velayet sürdükçe işlemez. Öteki taraflar için sürenin takibi veliye düşer; çocuğun 18 yaşına girmesini beklemek hak kaybına yol açabilir. Sürenin başlangıcı ve tedavi süren dosyalar trafik kazası zamanaşımı yazısında ayrıntılı.

Tazminat Parası Çocuğun Adına Nasıl Korunur?

Hükmedilen tazminat çocuğun malıdır. Velayet sürdükçe ana ve baba çocuğun mallarını yönetir ve kural olarak hesap ve güvence vermez (TMK m.352). Sermaye biçimindeki ödemeler ve tazminatlar ise ancak olağan ihtiyaçların gerektirdiği ölçüde ve kısmen çocuğun bakımı için kullanılabilir (TMK m.356/1). Bakım, yetiştirme ve eğitim için zorunluluk varsa hâkim, belirlediği miktarlarda çocuğun diğer mallarına başvurma yetkisi tanıyabilir (m.356/2).

Kanunda "bloke" kavramı geçmez; koruma araçları hâkime verilmiştir. Ana ve baba yönetimde yeterli özeni göstermezse hâkim talimat verebilir, malların tevdi edilmesine veya güvence gösterilmesine karar verebilir (TMK m.360); tehlike başka şekilde önlenemiyorsa yönetimi bir kayyıma devreder (m.361). Velayet sona erince mallar hesabıyla birlikte ergin çocuğa devredilir ve ana ile baba bu iadede vekil gibi sorumludur (m.362, m.363).

Vesayet makamının izni velayette aranmaz. TMK m.342/3, kısıtlıların temsiline ilişkin hükümleri velayetteki temsile uygularken vesayet makamının iznine bağlı hususları açıkça dışarıda bırakır. Çocuk anne ve babanın ölümü gibi bir sebeple vasi altındaysa durum farklıdır; vasinin dava açması ve sulh olması vesayet makamının iznine bağlıdır (TMK m.462/8).

Çocuk Trafik Kazası Tazminatı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Trafik kazasında yaralanan çocuk tazminat alabilir mi?

Alabilir. Çocuğun geliri olmaması maddi tazminata engel değildir; kalıcı sakatlıkta kazanç kaybı çalışma hayatına gireceği varsayılan yaştan hesaplanır ve Yargıtay'ın onadığı bir dosyada hesap 18 yaşından başlatılmıştır. Bakıcı gideri ve manevi tazminat da istenebilir; tedavi giderlerini SGK karşılar.

ÇÖZGER raporu ile tazminat alınır mı?

ÇÖZGER sistemi yüzde vermez ve raporda engel oranı yazılmaz. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi çocuğun sürekli sakatlık oranının Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik cetvellerine göre belirlenmesini istemektedir; bir kararında 18 yaşına kadar çocuk raporundaki, sonrası için yetişkin yönetmeliğindeki oranı esas almıştır.

Çocuğa geçici iş göremezlik tazminatı ödenir mi?

Yargıtay'ın 2025 ve 2026 kararlarında ödenmez; çalışma yaşında olmayan çocuğun mahrum kaldığı bir kazanç bulunmadığı kabul edilir. İyileşme dönemindeki bakım ihtiyacı ise geçici bakıcı gideri olarak istenebilir.

Çocuk adına davayı kim açar?

Velayet sahibi anne ve baba açar; evlilik sürüyorsa velayeti birlikte kullanırlar, boşanmada velayet kendisine bırakılan taraf temsil eder. Kazaya karışan sürücü ebeveynin kendisiyse menfaat çatışması nedeniyle temsil kayyımı atanması gerekir (TMK m.426/2).

Anne ve baba manevi tazminat isteyebilir mi?

Çocuk ağır bedensel zarara uğramışsa isteyebilir (TBK m.56/2). Bu talep zorunlu trafik sigortasından karşılanmaz; sürücüye ve araç işletenine yöneltilir.

Çocuk koltuğu kullanılmaması tazminatı düşürür mü?

Düşürebilir. Yargıtay, annesinin kucağında taşınan 2 yaşındaki çocuk için çocuk bağlama sistemi kullanılmamasını zararın artmasına katkı saymış ve %20 müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğine hükmetmiştir.

Zamanaşımı çocuk 18 yaşına gelene kadar durur mu?

Hayır. TBK m.153/1'deki durma yalnız çocuğun ana ve babasından olan alacakları içindir. Karşı sürücü ve sigorta şirketine karşı KTK m.109'daki iki ve on yıllık süreler ile varsa daha uzun ceza zamanaşımı işler.

Tazminat parası bankada bloke edilir mi?

Kanunda bloke kavramı yoktur. Tazminat çocuğun malıdır, veli yönetir ve ancak olağan ihtiyaçlar ölçüsünde kısmen bakım için kullanabilir (TMK m.356). Hâkim gerektiğinde paranın tevdi edilmesine veya güvence gösterilmesine karar verebilir (TMK m.360).