Trafik Sigortası Genel Şartları Madde Madde, B.2, B.4, Ek-6 ve 2026 Değişikliği

Trafik sigortası genel şartları, resmî adıyla Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Genel Şartları, trafik sigortacısının neyi, ne zaman ve hangi belgeyle ödeyeceğini düzenleyen metindir. En çok aranan maddeler A.5 teminat türleri, A.6 teminat dışı haller, B.2 tazminat ve giderlerin ödenmesi (sekiz iş günü, anlaşmalı servis bedeli, ağır hasar), B.4 rücu hâlleri ve Ek-6 belge listesidir. 12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklik 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi; C.11 gereği bu tarihten sonra yapılan poliçelere uygulanır, teminat limitleri ise kaza tarihine göre belirlenir.

Aşağıda her maddenin ne söylediği kısaca anlatılıyor. Değer kaybı, eşdeğer parça, rücu ve limit gibi ayrıntılı konular sitedeki kendi sayfalarına bırakıldı. Madde metinleri mevzuat.gov.tr'deki güncel konsolide metinden ve Resmî Gazete'deki değişiklik metninden aktarıldı.

ZMSS Genel Şartları Nedir, Hangi Kanuna Dayanır?

Genel şartlar 14 Mayıs 2015 tarihli ve 29355 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı, 1 Haziran 2015'te yürürlüğe girdi (C.12). Dayanağı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunudur (A.1/A); metni SEDDK Başkanı yürütür (C.13). Metin 2016'da iki kez, 2020, 2021 ve 2026'da değiştirildi.

Genel şartlar sözleşmenin parçasıdır, ama kanunun üstünde değildir. Anayasa Mahkemesi 17.07.2020 tarihli, E.2019/40, K.2020/40 sayılı kararıyla KTK m.90'daki genel şartlara yapılan atfı ve m.92/i bendini iptal etti; 2021'de m.90'a eklenen cümle ve fıkra da 29.12.2022 tarihli, E.2021/82, K.2022/167 sayılı kararla iptal edildi. Bu yüzden tazminatın kapsamı ve hesabı KTK'ya, Türk Borçlar Kanununun haksız fiil hükümlerine ve Yargıtay uygulamasına göre belirlenir.

“Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarına göre belirleneceğine dair düzenleme iptal edilmiştir.”

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/13716, K. 2026/1328, T. 10.02.2026

Pratikte genel şartlar başvuru, belge, ödeme süresi, parça ve rücu gibi işleyiş kurallarında belirleyicidir; tazminatın tutarı ise kanun ve içtihatla hesaplanır.

Trafik Sigortası Genel Şartları Madde Madde Ne Düzenler?

A bölümü kapsamı, B bölümü kazadan sonraki işleyişi, C bölümü sözleşmenin genel hükümlerini düzenler. En çok başvurulan maddeler şunlardır.

A.5 Teminat Türleri Neleri Kapsar?

A.5, 1 Temmuz 2026 değişikliğiyle baştan yazıldı ve dört teminat sayar.

• Maddi zararlar (A.5/a). Mallardaki doğrudan azalmadır ve araçtaki değer kaybını içerir. Değer kaybını eksper; aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasarlı kısımları, geçmiş hasarları ile kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el değerleri arasındaki farka bakarak tespit eder. Araç hasarı için başvuran, değer kaybını da istemiş sayılır.
• Sağlık giderleri (A.5/b). Protez dahil tedavi giderleri ile tedavi süresince ve sakatlık oranı belirlendikten sonra tıbben gerekli bakıcı giderleri. KTK m.98 kapsamındaki bedeller SGK'nın sorumluluğundadır.
• Sakatlanma (A.5/c). Geçici iş göremezlik ve sürekli sakatlık; oran ve süre Kurul Raporuyla belirlenir. Resmî belgelerdeki illiyet tespitinin aksini ispat sigortacıya düşer.
• Destekten yoksun kalma (A.5/ç). Ölenin desteğinden yoksun kalanların zararı.

Yargıtay, 2017'deki bir kazada sürekli bakıcı giderini sakatlık teminatından ödeten kararı bozdu; bakıcı gideri sağlık gideri teminatından, sürekli iş göremezlik sakatlık teminatından karşılanmalıdır.

“Sürekli iş göremezlik tazminatı ile sürekli bakıcı gideri farklı tazminat kalemleri olup”

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/13716, K. 2026/1328, T. 10.02.2026

Her teminatın üst sınırı poliçenin yapıldığı tarihe göre değil, kazanın tarihine göre belirlenir (A.1 ve A.3). 2026'da meydana gelen kazalarda araç başına maddi zarar teminatı 400.000 TL, kişi başına sağlık, sakatlık ve ölüm teminatı 3.600.000 TL'dir. Kaza başına tutarlar trafik sigortası teminat limitleri sayfasında, değer kaybının hesabı ve eksper tespitine itiraz araç değer kaybı yazısında anlatılıyor.

A.6 Teminat Dışında Kalan Hâller Nelerdir?

A.6, sigortacının hiç ödemeyeceği talepleri sayar. Bunların bir kısmı kimseden istenemez (zarar görenin kendi kusur payı gibi), bir kısmı ise sigortadan değil doğrudan sürücü ve işletenden istenir (manevi tazminat gibi).

Üç noktaya dikkat etmek gerekir. (ç) bendi yalnız mal zararlarını dışarıda bırakır; sigortalının yakınlarının bedensel zararı bu bentle teminat dışına çıkmaz. (d) bendine rağmen ödeme yapılmışsa A.6'nın ikinci fıkrası sigortacıya sigortalının terekesine ve mirasçılarına kusur oranında başvurma hakkı tanır. (o) bendinin Kanundaki karşılığı olan KTK m.92/i ise 2020 tarihli Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edildi; yalnız bu bende dayanan bir ret ayrıca incelenmelidir.

Alkol, uyuşturucu, ehliyetsizlik ve olay yerini terk A.6'da yer almaz; bunlar B.4'teki rücu sebepleridir. Kanundaki kapsam dışı hâllerin (KTK m.92) özeti trafik sigortası nedir ve neleri karşılar yazısında yer alıyor.

B.1 Kazadan Sonra Sigortalının Yükümlülükleri

Bu madde poliçe sahibine yöneliktir. Sigortalı, sorumluluğunu gerektiren olayı öğrendiği andan itibaren on gün içinde sigortacısına ihbar etmeli, kendisine yöneltilen talebi derhâl bildirmeli, gerekli belgeleri vermeli ve maddi hasarlı kazada aracı tutanak için güvenli bir yere çekmelidir. İhlal ödenecek tutarı artırırsa, artan kısım ihlaldeki kusur oranında sigortalıdan rücuen istenir.

B.2 Tazminat ve Giderlerin Ödenmesi Ne Diyor?

B.2'ye göre sigortacı üçüncü kişilerle doğrudan anlaşabilir; sigortalı ise sigortacının yazılı izni olmadan tazminatı kabul edemez ve ödeme yapamaz. Sonraki fıkralar ödemenin süresini ve biçimini düzenler.

B.2.1 Sekiz iş günü ve parça kuralı

Sigortacı, Ek-6'daki belgelerin merkezine veya şubesine iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde öder (KTK m.99 ile aynı). Haklı bir itiraz ya da haklı yeni belge talebi varsa süre, yeni belgenin iletilmesiyle başlar. Sigortacı yalnız tazminat hakkını etkileyen belgeleri isteyebilir. 2026 değişikliği, Ek-6'daki cep telefonu numarasının doğrulama usulünü belirleme yetkisini SEDDK'ya verdi.

Parça paragraflarına göre onarılamayan orijinal parça kural olarak orijinaliyle değiştirilir; eşdeğer veya yeniden kullanılabilir parça ancak hak sahibinin onayı ya da orijinal parçanın bulunamaması hâlinde takılır ve ispat yükü sigortacıdadır. Araçta kıymet artışı doğsa bile fark tazminattan indirilemez. Ayrıntısı eşdeğer parça yazısında.

B.2.2 Anlaşmalı servis bedeli ne anlama gelir?

Hak sahibi aracını dilediği serviste onartabilir. Bu durumda sigortacı, araç kaza tarihinde anlaşmalı olduğu serviste onarılsaydı uygulanacak parça, tedarik ve işçilik bedeline göre ödeyebilir. Ancak bu bedel uygulamasını hasar ihbarından itibaren iki iş günü içinde hak sahibine bildirmelidir; bildirmezse bu bedeli ileri süremez. B.2.2'ye dayanılarak yapılan eksik ödemede ilk kontrol edilecek şey bu bildirimin süresidir.

B.2.3 Tam hasar, ağır hasar ve sovtaj

Onarım masrafı aracın kaza tarihindeki değerini aşar ve eksper aracın onarılamayacağını tespit ederse araç tam hasarlı sayılır; hurda tescil belgesi verilmeden ödeme yapılmaz. 2026 metnine göre ağır hasarlı olduğu eksper raporuyla tespit edilen araçta da “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi aranır. Hak sahibi onaylarsa araç hasarlı hâliyle kendisine bırakılıp rayiç değerle hasarlı değer arasındaki fark ödenebilir; sigortacı bildirdiği sovtaj bedeliyle bir ay boyunca bağlıdır. Rayiç değere itiraz pert farkı tazminatı yazısında ele alınıyor.

B.2.4 ve B.2.5 Dava giderleri ve avans

Dava açılırsa sigortacı davaya katılır ve karşı taraf lehine hükmedilen yargılama giderleri ile vekâlet ücretini öder; tazminat sigorta bedelini aşarsa bu giderleri oranlı karşılar. İnceleme hasar ihbarından itibaren üç ay içinde bitmezse sigortacı, tespit edilecek hasar miktarının en az yüzde ellisini avans olarak öder.

B.4 Rücu Hâlleri Kısaca

B.4'ün ilk cümlesi zarar göreni korur: tazminatı kaldıran ya da azaltan hâller zarar görene karşı ileri sürülemez (KTK m.95 ile aynı). Ödeme yapan sigortacı, tazminatı kaldırabileceği veya azaltabileceği oranda sigortalısına rücu eder. Rücu sebepleri “başlıca” denilerek sayılır.

(f) bendi 2026'da değişti. 2015 metni bu sebebi yalnız “bedeni hasara neden olan trafik kazalarında” tanıyordu; yeni metin bütün trafik kazalarını kapsar. İstisnalar can güvenliği nedeniyle uzaklaşma ve bedensel zararlı kazada sağlık kuruluşuna gitmedir. Yeni bent, C.11 gereği 1 Temmuz 2026'dan sonra yapılan poliçelerde uygulanır. Maddenin son cümlesi aynı kaldı: sigortacı rücu sebeplerine dayanarak ödemeyi geciktiremez ve bunlara ilişkin belgeyi hak sahibinden isteyemez.

Rücu sebebi zarar görenin tazminatını azaltmaz. İtiraz Hakem Heyeti, ehliyetsiz motosiklet sürücüsünün başvurusunda ehliyetsizliğin müterafik kusur sebebi değil, yalnız rücu sebebi olduğunu kabul etti; Yargıtay 4. Hukuk Dairesi kararı onadı (E. 2023/4412, K. 2025/1585, T. 03.02.2025). Alkolde illiyet ve rücu talebine itiraz sigorta şirketinin rücu hakkı yazısında anlatılıyor.

C Bölümünde Başvuru, Zamanaşımı ve Sigortalı Değişikliği

C.7 Başvuru ve yetkili mahkeme. Zarar gören, dava veya tahkimden önce Ek-6 belgeleriyle sigortacıya yazılı başvurur. Sigortacı on beş gün içinde yazılı cevap vermezse ya da cevap talebi karşılamazsa sigortacının merkez veya şubesinin, acentenin, kaza yerinin ya da zarar görenin yerleşim yerinin mahkemesinde dava açılabilir; Sigorta Tahkim Komisyonu'na da gidilebilir. Trafik sigortacısına karşı dava arabuluculuk dava şartına tabi değildir (Yargıtay 4. HD, E. 2023/12689, K. 2024/4378).

C.8 Zamanaşımı. Talepler, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yılda, her hâlde kazadan itibaren on yılda zamanaşımına uğrar; fiil için ceza kanunu daha uzun süre öngörüyorsa o süre uygulanır. Sorumluya karşı kesilen zamanaşımı sigortacıya karşı da kesilir.

C.4 Sigortalının değişmesi. Sigortalı değişince sözleşme değişim tarihinde kendiliğinden sona erer ve prim gün esasına göre iade edilir. 2015 metnindeki, eski sözleşmenin on beş gün boyunca yeni işleten için de geçerli olacağını söyleyen cümle 2026'da yürürlükten kaldırıldı. Aracını satıp yenisini alan işletenin basamağının ne olacağı hasarsızlık indirimi yazısında anlatılıyor.

1 Temmuz 2026 Değişikliği Neleri Değiştirdi?

Değişiklik, SEDDK'nın 33278 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan “Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Genel Şartlar” metniyle yapıldı. Dokuz maddelik metnin içerik değiştiren yedi maddesi şunlardır.

Ek-1'in kaldırılmasıyla kilometre ve parça katsayılarına dayanan değer kaybı formülü genel şartlardan çıktı. Ek-2, Ek-3 ve Ek-7 ise mahkeme uygulamasında zaten bağlayıcı görülmüyordu; Yargıtay, bu cetvellerin ve onlarla getirilen %1,8 teknik faizin 2020 iptal kararı nedeniyle uygulanamayacağını kabul eden hakem heyeti kararını onamıştı (4. HD, E. 2023/10115, K. 2025/4862, T. 24.03.2025).

Yeni Ek-6, “Araç Hasarları ve Değer Kaybı” başlığında kaza tespit tutanağı, ruhsat, varsa fotoğraflar, banka bilgisi, varsa eksper raporu ve doğrulanmış cep telefonu numarasını sayar. Sakatlanmada Kurul Raporu, epikriz, gelir belgesi ve sağlık verisi için açık rıza beyanı, ölümde veraset ilamı ve gelir belgeleri istenir. Kontrol listesi trafik kazası tazminat belgeleri sayfasında.

Tazminat alacağının devredilemeyeceği kuralı ise genel şartlarda değil, 5684 sayılı Sigortacılık Kanununun 2020'de eklenen Ek 6. maddesindedir; 2026 değişikliğiyle gelmedi. Kanuna göre tazminat yalnız hak sahibine veya avukatına ödenir. Konu sigorta tazminatı temlik yasağı yazısında ele alınıyor.

Eski Poliçe mi Yeni Poliçe mi, Hangi Metin Uygulanır?

C.11'in ikinci fıkrasına göre genel şart değişikliği, yürürlüğe girdiği tarihten sonra akdedilen sözleşmelere uygulanır. Bakılacak sözleşme, zarar veren kusurlu aracın trafik sigortası poliçesidir. Limit ise A.1 ve A.3 gereği kaza tarihine göre belirlenir. Yani metin için poliçe tarihine, tutar için kaza tarihine bakılır.

30 Haziran 2026'da yapılmış bir yıllık poliçe 2027 ortasına kadar geçerli olduğundan, o güne kadarki kazalarda eski metin uygulanmaya devam eder. Bu yüzden başvurudan önce karşı aracın poliçe başlangıç tarihi öğrenilmelidir. Tazminatın hesabında ise poliçe tarihi fark yaratmaz; mahkeme ve tahkim zararı kanun ve içtihada göre hesaplar.

Trafik Sigortası Genel Şartları Hakkında Sık Sorulan Sorular

Trafik sigortası genel şartlarının güncel metni nereden okunur?

Güncel konsolide metin mevzuat.gov.tr'de tebliğler arasında, değişiklik notlarıyla birlikte yayımlanır. 2026 değişikliği ve yeni Ek-6, 12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete'dedir.

Genel şartların B.2.2 maddesi hükmü gereği ödeme ne demek?

Aracı dilediği serviste onartan hak sahibine sigortacı, kendi anlaşmalı servisinde uygulanacak bedel üzerinden ödeme yapabilir. Bunun için bedel uygulamasını hasar ihbarından itibaren iki iş günü içinde bildirmiş olmalıdır; bildirmediyse bu bedeli ileri süremez.

ZMSS genel şartları B.4/f maddesi neyi düzenler?

Zorunlu hâller dışında olay yerini terk etmeyi ya da tutanak ve alkol raporu gibi belgelerin düzenlenmesine aykırı davranmayı rücu sebebi sayar. 1 Temmuz 2026'dan sonra yapılan poliçelerde yalnız maddi hasarlı kazalar da bu kapsamdadır.

Trafik sigortası genel şartları Ek-6'da hangi belgeler istenir?

Araç hasarı ve değer kaybında kaza tespit tutanağı, ruhsat, varsa fotoğraflar, banka bilgisi, eksper raporu ve doğrulanmış cep telefonu numarası istenir. Sakatlanmada Kurul Raporu ve tedavi belgeleri, ölümde veraset ilamı ve gelir belgeleri eklenir.

2026 genel şart değişikliği eski poliçelere uygulanır mı?

Hayır. C.11 gereği değişiklik, 1 Temmuz 2026'dan sonra yapılan poliçelere uygulanır. Daha önce yapılmış poliçenin kapsadığı kazada eski metin geçerlidir; teminat limiti ise her iki durumda da kaza tarihine göre belirlenir.

Teminat dışı hâller ile rücu hâlleri arasındaki fark nedir?

A.6'daki teminat dışı taleplerde sigortacı hiç ödemez. B.4'teki rücu hâllerinde, örneğin alkol veya ehliyetsizlikte, sigortacı önce zarar görene öder, sonra ödediğini kendi sigortalısından ister. Zarar görenin hakkı rücudan etkilenmez.

Genel şartlarda değer kaybı formülü hâlâ var mı?

Yok. Formülü ve katsayı tablolarını içeren Ek-1, 1 Temmuz 2026'da yürürlükten kaldırıldı. Yeni A.5/a, değer kaybını eksperin kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el değerleri ile aracın özelliklerine bakarak tespit edeceğini söyler.