Hasarsızlık İndirimi Düştü, Kusursuzsanız Basamak Nasıl Düzeltilir?

Trafik sigortasında hasarsızlık indirimi kusura göre değil, poliçe döneminde sizin poliçenizden yapılan tazminat ödemesine göre düşer. Basamaklar 0'dan 8'e kadar dokuz kademedir ve ilk kez trafiğe çıkan işleten 4. basamaktan başlar. Her maddi hasar ödemesi basamağı bir, her sakatlanma veya destekten yoksun kalma ödemesi iki kademe geriletir. Kusursuz olduğunuz bir kazadan sonra basamağınız düştüyse önce hangi hasar dosyasının işlendiğini öğrenin. Ödenmemiş ya da reddedilmiş dosya basamak hesabına girmez, bu yüzden düşen basamak düzeltilir ve fazla alınan prim iade edilir. Kusur oranı yanlış belirlenmişse itiraz, tahkim ve dava yolları açıktır.

Aşağıda resmî basamak tablosu, basamağı düşüren ödemeler, hatalı kaydın sigorta şirketi ve Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) eliyle düzeltilmesi, tutanaktaki kusur kaydının etkisi, tahkim ve dava seçenekleri, prim farkının iadesi, kaskodaki indirim ve aracı satınca basamağın taşınması anlatılıyor. Prim tutarlarına girilmiyor; tutar şirketten şirkete değişir.

Trafik Sigortasında Hasarsızlık Basamakları ve Oranları Nelerdir?

Basamak sistemi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik'te düzenlenir (RG 14.07.2007, sayı 26582; son değişiklik RG 27.12.2025, sayı 33120). Yönetmeliğin 5. maddesi hasarsızlık indirimini ve hasar artırımını 0-8 arası basamaklara bağlar ve oranları şirketlerin serbestçe belirleyeceğini söyler. Ancak geçici 11. madde azami primi sınırlar: 4. basamak primi baz prim kabul edilir, diğer basamakların primi bu baz prime yönetmelik Ek-2'deki oranlar uygulanarak bulunan tutarı aşamaz. Ek-2 tablosu şöyledir.

Basamak	Ek-2 oranı	Bu basamağa nasıl gelinir?
8	%50 indirim	En az beş sigorta süresi 7. basamakta tazminat ödemesi olmadan kalmak
7	%40 indirim	6. basamakta bir dönem ödemesiz geçirmek
6	%20 indirim	5. basamakta bir dönem ödemesiz geçirmek
5	%5 indirim	4. basamakta bir dönem ödemesiz geçirmek
4	Başlangıç basamağı	İşleten sıfatıyla ilk kez trafiğe çıkmak
3	%45 artırım	4. basamakta bir maddi tazminat ödemesi
2	%90 artırım	Ödemelerle aşağı inmek
1	%135 artırım	Ödemelerle aşağı inmek
0	%200 artırım	Yalnız 1. basamaktayken bir dönemde üç veya daha fazla tazminat ödemesi

Tabloda iki istisna vardır. 2023 değişikliği 4. basamak için %10 artırım öngörmüştü; Danıştay Sekizinci Dairesi 08.03.2024 tarihli, E.2023/6119 sayılı kararıyla bu artırımın ve yeni işletenler için getirilen ibarenin yürütmesini durdurdu. Bu nedenle 4. basamağa Ek-2'deki artırım uygulanmaz. İkinci istisna 8. basamaktır: SEDDK'nın 2019/9 sayılı Genelgesi (2023/8 sayılı Genelgeyle değişik 4/1-c), birbirine referans gösterilebilen en az beş 7. basamak poliçenin toplamda en az 1.800 gün yürürlükte kalmasını ve bu sürede ödeme yapılmamasını arar.

0, 1, 2 ve 3. basamaktaki bütün araçlar, yönetmelik Ek-4 uyarınca Riskli Sigortalılar Havuzu kapsamındadır. Basamağın düşmesi bu yüzden yalnız primi değil, poliçenin hangi düzen içinde yapılacağını da etkiler. Poliçede uygulanan indirim ve artırım sebeplerinin adı, oranı ve tutarı okunaklı biçimde gösterilmek zorundadır (Yönetmelik m.23/1); itirazın ilk dayanağı bu satırdır.

Basamak Neden Düşer, Kusur mu Yoksa Ödeme mi Belirler?

Basamağı düşüren olay, sizin trafik sigortası poliçenizden üçüncü kişiye tazminat ödenmesidir. Yönetmeliğin geçici 11. maddesinin sekizinci fıkrası, sigorta süresi içindeki her maddi tazminat ödemesi için bir alt basamak, sakatlanma ya da destekten yoksun kalma tazminatı olarak yapılan ödemelerin her biri için iki alt basamak öngörür. 2019/9 sayılı Genelge'nin 4/1-ç bendi, aynı kazada hem maddi hem bedensel ödeme yapılırsa toplam düşüşün iki basamak olacağını ekler. Sonuç olarak:

• Kusur oranınız %25 de olsa sigortacınız karşı tarafa ödeme yaptıysa basamak bir kademe iner; ödemenin küçüklüğü sonucu değiştirmez.
• Hasar dosyası açılması tek başına yetmez. İptal edilen veya reddedilen ve ödeme yapılmayan dosyalar basamak tespitinde dikkate alınmaz (Genelge 4/1-g).
• Poliçe döneminde hiç ödeme yoksa bir üst basamağa çıkılır (Yönetmelik m.5/3).
• Trafik cezaları basamağı düşürmez. Yönetmeliğin 4/7 maddesi ceza puanlarının ve ehliyete el konulmasının prim tespitinde kullanılabileceğini söyler, ancak basamak yalnız tazminat ödemesiyle iner.

Karşı tarafın zararını sigortaya bildirmeden kendiniz karşılamak basamağı korur gibi görünebilir. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B.2 maddesi ise sigortalının, sigortacının yazılı izni olmadan tazminat talebini kabul etmesini ve zarar görene ödeme yapmasını yasaklar. Bu yolu sigortacıyla yazılı mutabakat olmadan seçmeyin.

Kusursuz Sürücü Adına Ödeme Yapılabilir mi?

Ayrım, zararın türüne göre yapılır. İki aracın karıştığı kazada yalnız eşya zararı varsa, karşı aracın sahibi tazminat alabilmek için sizin ya da sürücünüzün kusurunu veya aracınızdaki bir bozukluğu ispat etmek zorundadır (KTK m.89/2). Kusursuzsanız bu zarar için sigortacınızın ödeme borcu doğmaz. Yaralanma ve ölümde ise işletenin sorumluluğu kusura bağlı değildir; işleten ancak kazanın mücbir sebepten, zarar görenin ya da üçüncü kişinin ağır kusurundan doğduğunu ve kendi tarafında kusur ve araç bozukluğu bulunmadığını ispat ederse sorumluluktan kurtulur (KTK m.85 ve 86). Kusursuz olduğunuz bir kazada yaya veya yolcuya yapılan ödeme bu yüzden hukuka uygun olabilir ve basamağı iki kademe düşürebilir.

Kusursuz Olduğunuz Hâlde Basamak Düştüyse Ne Yapmalısınız?

İlk iş, düşüşün hangi kayda dayandığını bulmaktır. Sigorta şirketi indirim ve artırım oranını sizin ibraz ettiğiniz belgelere ve TRAMER'den aldığı hasar durum belgesine göre belirler; poliçeye bu belgenin tarih ve sayısını yazmak ve belgeleri en az üç yıl saklamak zorundadır (Yönetmelik m.6/3 ve 6/4). Poliçenizdeki bu bilgiyi ve hasar dosya numarasını yazılı olarak isteyin. Sonra durumunuzu aşağıdaki tablodan eşleştirin.

Durum	Ne yapılır?	Dayanak
Hasar dosyası açılmış, ödeme yapılmadan reddedilmiş veya iptal edilmiş	Basamağın düzeltilmesi ve prim iadesi istenir	Genelge 2019/9, 4/1-g
Başka araca, başka poliçeye ya da karşı tarafın sigortasından ödenen hasar sizin kaydınıza işlenmiş	Şirkete ve SBM'ye düzeltme başvurusu yapılır	Genelge 2019/9, Diğer hükümler maddesi (2024/30 ile değişik m.6/7)
Kusur oranı size yanlış verilmiş ve sigortacınız karşı tarafa ödemiş	Kusur değerlendirmesine itiraz, sonuç alınamazsa tahkim veya dava	Kaza tespit tutanaklarına ilişkin 2017/18 sayılı Genelge m.4, 5684 sayılı Kanun m.30
Yaya veya yolcuya, kusur aranmayan sorumluluk nedeniyle ödeme yapılmış	Düşüş çoğu zaman hukuka uygundur; ödemenin dayanağı ve tutarı incelenir	KTK m.85 ve 86, Yönetmelik geçici m.11/8

2019/9 sayılı Genelge'nin "Diğer hükümler" maddesi SBM'ye açık bir görev yükler: referans poliçe ya da basamak genelgeye aykırı belirlenmişse, başvuru üzerine veya kendiliğinden SBM tarafından ya da SBM koordinasyonunda ilgili sigorta şirketince gerekli düzeltmeler yapılır. Başvurunuzu hem poliçeyi düzenleyen şirkete hem de hasarı işleyen şirkete yöneltmek, kaydın kaynağında düzeltilmesini sağlar.

1. Poliçenin indirim ve artırım satırını, hasar durum belgesinin tarih ve sayısını ve hasar dosya numarasını not edin.
2. Dosyada ödeme yapılıp yapılmadığını, yapıldıysa hangi poliçeden ve hangi kusur oranıyla yapıldığını yazılı olarak sorun.
3. Kusursuzluğunuzu gösteren belgeleri ekleyin: tutanak, kamera kaydı, fotoğraf, varsa ceza dosyasındaki bilirkişi raporu veya karar.
4. Talebinizi açık yazın: basamağın düzeltilmesi, düzeltilmiş basamağa göre poliçenin yeniden hesaplanması ve fark primin iadesi.
5. Başvurunun tarihli kopyasını saklayın; tahkim ve dava aşamasında ön başvurunun ispatı bu belgeyle yapılır.

Kaza Tespit Tutanağındaki Kusur Kaydı Basamağı Nasıl Etkiler?

Tutanak basamağı doğrudan düşürmez; düşüşe yol açan, tutanağa dayanarak belirlenen kusur oranı ve bu orana göre yapılan ödemedir. Taraflarca doldurulan tutanakta işaretlenen kutucuklar ve kolluk tutanağına yazılan kural ihlali kodları sigorta şirketlerinin kusur değerlendirmesinin temelini oluşturur. Oran size bildirildikten sonra işleyen beş iş günlük itiraz süresi ve SBM komisyonu süreci kaza tespit tutanağına itiraz yazısında ayrıntılı anlatıldığı için burada tekrar edilmiyor. Basamak açısından önemli olan nokta, itirazın ödeme yapılmadan önce sonuçlanmasıdır; ödeme yapıldıktan sonra kaydı düzeltmek daha uzun bir yol ister.

Yargıtay, tutanağı ya da kusuru tek başına dava konusu yapmanın sonuç vermediğini iki yeni kararında gösterdi. Kolluk tutanağının iptalini ve sürücünün kusursuz olduğunun tespitini isteyen, gerekçesinde hasarsızlık indiriminden yararlanamadığını da ileri süren davacının davası dava şartı yokluğundan usulden reddedilmiş, karar onanmıştır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2024/13965, K. 2026/1731, T. 17.02.2026). Şirketlerin %50-%50 olarak belirlediği kusurun bilirkişiyle yeniden tespitini isteyen ve hasarsızlık indirimi kaybını hukuki yarar olarak gösteren davacının davası da reddedilmiş; Daire, gerekçesinde "davacının salt tespit davası açmasında hukuki yararının bulunmaması" ifadesini kullanmıştır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/6064, K. 2025/15877, T. 27.11.2025).

Bu kararlardan çıkan sonuç şudur: kusur tartışması somut bir talebin içinde yapılmalıdır. Bu talep, sigortacınızdan basamağın düzeltilmesi ve prim farkının iadesi, size yöneltilen bir rücu talebine karşı savunma ya da kendi aracınızın zararı için karşı tarafa açılan tazminat davası olabilir. Mahkeme kusuru bu davalarda bilirkişi incelemesiyle yeniden belirler.

Sigorta Şirketi Düzeltmezse Tahkim mi, Dava mı?

Basamak ve prim uyuşmazlığı sigorta sözleşmesinden doğar. Bu nedenle 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30. maddesi kapsamında Sigorta Tahkim Komisyonu yolu açıktır. Trafik sigortası zorunlu sigorta olduğundan şirketin tahkim sistemine üye olması aranmaz (m.30/1). Komisyona gitmeden önce şirkete yazılı başvuru yapılmış ve talep kısmen ya da tamamen reddedilmiş olmalıdır; şirketin on beş iş günü içinde yazılı cevap vermemesi de başvuru için yeterlidir (m.30/13).

Aracı özel amaçla kullanan işleten tüketicidir; 6502 sayılı Kanun'un 3. maddesi sigortayı tüketici işlemleri arasında sayar. Bu durumda tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi de seçilebilir; hakem heyetinin görev alanı dışındaki davalarda önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6502 sayılı Kanun m.73/A). Yollardan biri seçildiğinde diğerinin kapanabileceğini unutmayın: mahkemeye veya tüketici hakem heyetine taşınmış uyuşmazlık için Komisyona başvurulamaz (5684 sayılı Kanun m.30/14). Hangi yolun uygun olduğu fark tutarına, delillere ve karşı tarafla ayrıca bir tazminat uyuşmazlığı bulunup bulunmadığına göre değişir; tüketici yolu ile tahkim arasındaki pratik farklar kasko neyi ödemez yazısındaki tabloda da özetlenmiştir.

Süreyi gözetin. Sigorta sözleşmesinden doğan istemler alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren iki yılda zamanaşımına uğrar (TTK m.1420/1). Fark primin ödendiği yenileme tarihi bu açıdan önemlidir.

Haksız Ödenen Prim Farkı Nasıl Geri Alınır?

Fark, hatalı basamağa göre ödediğiniz prim ile doğru basamağa göre ödemeniz gereken prim arasındaki tutardır. 2019/9 sayılı Genelge bu durumu açıkça düzenler: basamak belirlenip poliçe düzenlendikten sonra geçmiş döneme ait hasar dosyası iptal edilir ya da reddedilirse, mevcut poliçede gerekli basamak düzeltmesi ve prim iadesi yapılır (4/1-g). Yani yeni poliçenizi hatalı basamakla yaptırdıysanız iptal veya ret kararının ardından aynı poliçe üzerinden iade isteyebilirsiniz.

Düzeltme bir sonraki yenilemeyi de etkiler. Basamak her yıl bir önceki dönemin sonucuna göre hesaplandığından, düzeltilmeyen tek bir kayıt sonraki poliçelerin hepsini aşağı çeker. Başvuruda yalnız bu yılki farkı değil, düzeltmenin sonraki poliçelere yansıtılmasını da isteyin. Şirket fark tutarını hesaplamazsa hesap, tahkim veya dava aşamasında bilirkişiye yaptırılır; yazıda tutar örneği verilmemesinin nedeni de primlerin şirketten şirkete ve araçtan araca değişmesidir.

Kaskoda Hasarsızlık İndirimi Trafik Sigortasından Nasıl Ayrılır?

Kaskodaki hasarsızlık indirimi yönetmelikle değil sözleşmeyle belirlenir. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları'nın C.11 maddesi, sigortalıya özel şartlarla sağlanan hasarsızlık indirimi ve diğer menfaatlerin tabi olduğu şartlara poliçede yer verilmesini ister; genel şartlara ekli poliçe şablonu da yapılan indirim veya zamlı prim uygulamasının ve nedenlerinin poliçede gösterilmesini öngörür. Kaskoda kaç kademe olduğu, kademelerin oranı ve hangi hasarın indirimi bozacağı bu nedenle sizin poliçenizdeki özel şartlardan okunur.

İki sistem birbirinden bağımsızdır. Kaskonuzdan ödeme almak trafik sigortası basamağınızı etkilemez; trafik sigortanızdan yapılan ödemenin kasko indirimine etkisi ise yalnız kasko poliçenizdeki şartlara göre belirlenir. Kusur karşı taraftayken kaskonuzun ödeyip karşı tarafın sigortacısına rücu ettiği hasarın kasko indirimine etkisi de poliçe şartlarına bağlıdır; bu konu rücu nedir yazısında ele alınmıştır. Karşı tarafın kusurlu olduğu kazada kasko yerine doğrudan karşı tarafın trafik sigortasına başvurmak, kasko indirimini koruma açısından ayrıca değerlendirilmelidir.

Araç Satılınca Basamak Yeni Araca Taşınır mı?

Basamak aracı değil işleteni takip eder (Yönetmelik m.5/4; Genelge 4/1-a). Aracınızı sattığınızda poliçe devir tarihinde kendiliğinden sona erer ve kalan süre için prim gün esasına göre iade edilir (Yönetmelik m.11/1). Yeni aldığınız araçta eski poliçeniz "referans poliçe" gösterilerek basamak taşınır. 2025/20 sayılı Genelgeyle 01.01.2026'dan itibaren uygulanan kurallar şunlardır:

• Poliçe yalnız aynı araç grubuna ait poliçe için referans gösterilebilir; otomobilin basamağı kamyonete taşınmaz.
• Sona erme tarihinden itibaren on yıldan fazla süre geçmiş poliçe referans gösterilemez.
• Her poliçe bir defa referans gösterilebilir.
• Yürürlükteki poliçe, vadesinin bitmesine on dört gün kalmasından itibaren aynı araç için yapılan yenileme teklifleri dışında referans gösterilemez.
• Önce yeni aracı alıp poliçesini referanssız yaptırdıysanız, eski aracın poliçesi genelgeye göre sonlandırıldığında bu poliçe yeni aracın bir sonraki yenilemesinde referans gösterilir; iki aracın poliçelerine gelen bütün hasarlar basamak hesabında ayrıca dikkate alınır.
• Referans gösterilen poliçeye ait hasar, yeni poliçe düzenlendikten sonra bildirilirse bir sonraki yenilemede basamak bu hasar dikkate alınarak belirlenir.

Birden fazla aracınız varsa her araç için ayrı sözleşme yapılır ve basamak her araç için ayrı belirlenir (Yönetmelik m.5/5). Araç devredildikten sonra, eski poliçenin yürürlükte olduğu dönemde meydana gelen hasarlar eski işletenin basamağında dikkate alınmaz; yeni işletenin basamağı bu ödemelere göre belirlenir (Genelge 4/2). Satıştan sonra eski aracınızla ilgili bir hasarın kaydınıza işlendiğini görürseniz düzeltme başvurusunu bu hükme dayandırabilirsiniz.

Hasarsızlık İndirimi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Hasarsızlık indirimi kaç basamaktır?

Trafik sigortasında 0'dan 8'e kadar dokuz basamak vardır. Yönetmelik Ek-2'ye göre 5, 6, 7 ve 8. basamaklarda %5, %20, %40 ve %50 indirim, 3, 2, 1 ve 0. basamaklarda %45, %90, %135 ve %200 artırım uygulanır. Yeni işletenler başlangıçta 4. basamağa yerleştirilir.

Hasarsızlık indirimi hakkı nasıl kaybedilir?

Poliçe döneminde sizin poliçenizden üçüncü kişiye tazminat ödenirse kaybedilir. Maddi hasar için yapılan her ödeme bir kademe, bedensel zarar için yapılan her ödeme iki kademe kayba yol açar. Ödeme yapılmayan, reddedilen ya da iptal edilen hasar dosyası basamağı etkilemez.

Kusursuz olduğum kazada basamağım neden düştü?

Ya hasar kaydı yanlış işlenmiştir ya da sigortacınız kusur oranına veya kusur aranmayan bir sorumluluğa dayanarak ödeme yapmıştır. Önce poliçenizdeki hasar durum belgesinin tarih ve sayısını ve hasar dosyasını şirketten yazılı isteyin. Ödenmemiş dosya için düzeltme ve prim iadesi, hatalı kusur oranı için itiraz ve tahkim yolu kullanılır.

Trafik cezası hasarsızlık basamağını düşürür mü?

Düşürmez. Basamak yalnız tazminat ödemesiyle iner. Yönetmelik ise ceza puanlarının ve ehliyete el konulma süresinin prim tespitinde kullanılabileceğini düzenler; bu nedenle cezalar basamağı değil, şirketin uygulayacağı primi etkileyebilir.

Aracımı satınca hasarsızlık indirimi aktarılır mı?

Aktarılır, çünkü indirim aracı değil işleteni takip eder. Yeni aracın poliçesinde eski poliçe referans gösterilir. Referans için iki aracın aynı araç grubunda olması, eski poliçenin bitişinden itibaren on yıl geçmemiş olması ve poliçenin daha önce referans gösterilmemiş olması gerekir.

Kaskodan ödeme almak trafik sigortası basamağını etkiler mi?

Etkilemez. Kasko ve trafik sigortası ayrı sistemlerdir. Kaskodaki hasarsızlık indirimi poliçenin özel şartlarına göre işler ve hangi hasarın indirimi bozacağı poliçede yazılıdır.

Haksız düşen basamak yüzünden ödediğim fazla prim iade edilir mi?

Edilir. Poliçe düzenlendikten sonra geçmiş döneme ait hasar dosyası iptal edilir veya reddedilirse mevcut poliçede basamak düzeltilir ve prim iade edilir. Şirket yanaşmazsa Sigorta Tahkim Komisyonu, tüketici hakem heyeti veya mahkeme yoluna gidilebilir; sigorta sözleşmesinden doğan istemler iki yıllık zamanaşımına tabidir.

Basamağı düzeltmek için kusur tespit davası açmak gerekir mi?

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2025 ve 2026 tarihli iki kararında, tek başına kusur tespiti ve tutanak iptali isteyen davaların hukuki yarar ya da dava şartı yokluğundan reddini onadı. Kusur; prim farkının iadesi, rücu talebine karşı savunma veya tazminat davası gibi somut bir talebin içinde tartışılmalıdır.