Trafik kazası sonrası psikolojik tazminat, kazadan sonra ortaya çıkan travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), depresyon veya anksiyete gibi psikolojik sorunlar için istenen maddi ve manevi tazminattır. Ruhsal rahatsızlık kalıcıysa, kurulunda psikiyatri uzmanı bulunan sağlık kurulunun belirlediği engel oranı üzerinden sürekli iş göremezlik tazminatı hesaplanır ve bu kalemi zorunlu trafik sigortası da öder. Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik, TSSB için tedaviyle işlevselliği tam düzelende %0, kısmen düzelende %40, düzelmeyende %60 oran öngörür. Manevi tazminat ise oran şartı olmadan sürücü ve işletenden istenir; trafik sigortası bunu karşılamaz.
Bu yazıda ruhsal bozukluklara ilişkin oranların yönetmelik ekindeki yeri, raporun taşıması gereken bilgiler, kazadan önceki ruhsal durumun etkisi, psikoterapi giderleri ve kazada yaralanmayan yakınların durumu Yargıtay'ın 2026 kararlarıyla ele alınıyor.
Kaza Sonrası Psikolojik Sorunlar İçin Hangi Tazminatlar İstenir?
Türk Borçlar Kanunu bedensel zararları tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar olarak sayar (TBK m.54). Yargıtay, kazadan sonra ortaya çıkan travma sonrası stres bozukluğunu bu çerçevede sürekli iş göremezlik (maluliyet) sorunu olarak inceler; aşağıda anılan TSSB kararlarının hepsi trafik sigortacısına karşı açılmış sürekli iş göremezlik tazminatı davalarıdır. Ruhsal sonuçlar için istenebilecek kalemler şunlardır:
- Sürekli iş göremezlik tazminatı: Rahatsızlık kalıcıysa ve rapor bir engel oranı belirlemişse, kişinin net geliri, yaşı, oranı ve kusur durumu üzerinden hesaplanır.
- Geçici iş göremezlik tazminatı: Tedavi sürecinde çalışılamayan dönemin kazanç kaybıdır; süre kurul raporuyla belirlenir. Ayrıntısı geçici iş göremezlik tazminatı yazısındadır.
- Tedavi giderleri: SGK'nın karşılamadığı ve kazayla bağlantısı belgelenen psikiyatri, psikoterapi ve ilaç giderleri.
- Manevi tazminat: Bedensel bütünlüğü zedelenen kişiye hâkimin takdir edeceği para (TBK m.56/1); oran şartı yoktur.
Rapor tedaviyle işlevselliğin tam düzeldiğini tespit ederse oran %0 olur ve sürekli iş göremezlik tazminatı doğmaz. Bu sonuç, tedavi döneminin kazanç kaybını, belgelenmiş tedavi giderlerini ve manevi tazminatı ortadan kaldırmaz; bu kalemler ayrı ayrı değerlendirilir.
Travma Sonrası Stres Bozukluğunda Engel Oranı Kaç?
20.02.2019 ve sonrasındaki kazalarda oran, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik'in Ek-2 kılavuzundaki "Geçici Fonksiyon Kaybına Neden Olan Ruhsal Hastalıklar" bölümünden belirlenir (Resmî Gazete 20.02.2019, sayı 30692, s.129-130). Kılavuz bu bölüm için iki kural koyar: oranlar belirtilere göre değil işlevsellik düzeyine göre verilir ve bu gruptaki hastalıklar bir yıl sonra kontrol gerektirir; kesin karar bu değerlendirmeden sonra verilir. Kazadan sonra en sık görülen tanılar için oranlar şöyledir:
| Rahatsızlık | Tedaviyle işlevselliği tam düzelen | Kısmen düzelen | Düzelmeyen | Ek-2'deki yeri (RG sayfası) |
|---|---|---|---|---|
| Travma sonrası stres bozukluğu | %0 | %40 | %60 | IV-c (s.130) |
| Anksiyete bozuklukları (panik bozukluk, yaygın anksiyete bozukluğu, agorafobi) ve somatoform bozukluklar | %0 | %20 | %40 | IV-a (s.130) |
| Yineleyen depresif bozukluk | %0 | %20 | %40 | III-b (s.129) |
| Yineleyen depresif bozukluk, ağır nöbet (psikotik belirtili olan veya olmayan) | %0 | %40 | %70 | III-c (s.129) |
| Beyin hasarı veya beyin işlev bozukluğuna bağlı (organik) duygu, anksiyete ve disosiyatif bozukluklar, hafif bilişsel bozukluk | %0 | %25 | %40 | I-b (s.129) |
| Beyin sarsılması sonrası postkontüzyonel sendrom, organik kişilik bozukluğu | %0 | %25 | %40 | II (s.129) |
Kılavuza göre remisyonda olan yineleyen depresif bozukluğa engel oranı verilmez (s.129). Ruhsal rahatsızlık kırık veya sinir hasarı gibi fiziksel bir kayıpla birlikteyse oranlar toplanmaz, Balthazard formülüyle birleştirilir (Yönetmelik m.10/4); fiziksel yaralanmaların oranları trafik kazası maluliyet oranı tablosunda yer alıyor. Ek-2'de adı geçmeyen bir rahatsızlıkta oran, vücut sistemleri üzerinden işlev kaybına göre belirlenir (m.10/5).
Tablo yalnız 20.02.2019 ve sonrasındaki kazalar içindir. Yargıtay, oranın kaza tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre belirlenmesini ister ve 01.06.2015-20.02.2019 arasındaki kazalar için Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik'i, sonrası için Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik'i esas alır (4. HD, E. 2025/16632, K. 2026/4714, T. 22.04.2026). Aşağıda anılan %30 ve %46 oranlı raporlar 2016 ve 2017 tarihli kazalara ait olduğundan eski yönetmeliğe göre düzenlenmiştir; bu oranlar yukarıdaki tabloyla doğrudan karşılaştırılamaz.
Psikiyatri Heyet Raporu Hangi Bilgileri İçermeli?
Birden fazla uzmanlık dalını ilgilendiren durumlarda sağlık kurulu, kurul başkanı ve aralarında ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanının da bulunduğu en az yedi daimi üyeden oluşur (Yönetmelik m.6/1-e). Tedavi ve rehabilitasyon devam ederken rapor süreli verilir; süreç tamamlandıktan sonra sürekli veya süreli rapor düzenlenir (m.9/3).
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, travma sonrası stres bozukluğuna dayanan raporda şu noktaların açıkça yer almasını ister (E. 2026/2295, K. 2026/3701, T. 06.04.2026):
- Kişinin fiziksel bulgularının yanında psikiyatrik tedavisine ilişkin tüm tedavi evrakının dosyaya getirilmesi,
- kişinin bizzat muayene edilmesi ve kurulda psikiyatri uzmanının bulunması,
- rahatsızlığın sürekli iş göremezlik doğurup doğurmadığı veya mevcut oranı artırıp artırmadığı,
- kazayla illiyet bağının bulunup bulunmadığı,
- rahatsızlığın ömür boyu sürüp sürmeyeceği, sürekli değilse ne kadar devam edeceği.
Aynı kararda %20 oran veren rapor, kişinin belli bir tarihe kadar tedavi kaydı bulunduğu hâlde bu tarihten sonra tedaviye ve ilaç kullanımına ilişkin kayıt olmadığı için hükme elverişli görülmemiştir; Daire, maluliyetin oluşup oluşmadığı ve sürekli olup olmadığı konusunda tereddüt doğduğunu belirterek kararı bozmuştur. Benzer biçimde iki ayrı raporun %30 oran vermesi de, raporlar tedaviyle iyileşme ihtimalini, oranın bakiye ömür boyunca sürüp sürmeyeceğini ve illiyet bağını açıklamadığı için yeterli bulunmamıştır (4. HD, E. 2025/16632, K. 2026/4714). Beyin işlev bozukluğuna bağlı organik kişilik bozukluğu için %20 oran veren bir raporda da, tedavi gördüğüne ilişkin belge bulunmadığından, raporu düzenleyen hastane dışındaki bir üniversite adli tıp anabilim dalından yeni rapor alınması istenmiştir (4. HD, E. 2026/1707, K. 2026/3741, T. 06.04.2026).
Gerekçesi tam olan rapor ise sonuca esas alınır. Eski yönetmeliğe tabi 2017 tarihli bir kazada rapor, travma sonrası stres bozukluğu ile kaza arasında illiyet bağı bulunduğunu, rahatsızlığın sürekli olduğunu, işlevsellikte belirgin bozulmaya yol açtığını, tedaviye rağmen düzelmediğini ve ömür boyu sürmesinin beklendiğini açıklamış; bu rapora dayanan karar onanmıştır (4. HD, E. 2026/1406, K. 2026/3640, T. 02.04.2026). Bozma kararı raporun belli bir kurumdan alınmasını istemişse başka bir kurumun raporuyla karar verilemez; Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Dairesi'nden rapor istenmişken üniversite raporuna dayanılması ikinci kez bozma sebebi olmuştur (4. HD, E. 2026/1708, K. 2026/5543, T. 07.05.2026). Raporun nereden alınacağı ve itiraz yolu trafik kazası adli tıp raporu yazısında anlatılıyor.
Kazadan Önceki Ruhsal Durum İlliyet Bağını Nasıl Etkiler?
Kaza nedeniyle düzenlenen raporda, kişide var olan kronik hastalıklara ilişkin işlev kayıpları belirtilmez (Yönetmelik m.9/3). Kazadan önce tanı almış bir ruhsal rahatsızlık bu nedenle kendiliğinden kazaya bağlanmaz; kurulun kazadan sonra ortaya çıkan veya ağırlaşan tabloyu önceki durumdan ayırması gerekir. Yargıtay da yeni rapor istediği bir dosyada kurulun kazanın oluş biçimini ve yaralanmanın derecesini dikkate almasını aramıştır (4. HD, E. 2022/8263, K. 2024/1839; aktaran E. 2026/1708, K. 2026/5543).
İlliyet tartışmasında en çok işe yarayan deliller kazadan sonraki ilk psikiyatri başvurusu, tanının konduğu tarih, düzenli kontrol ve reçete kayıtları ile kazadan önceki dönemde benzer bir başvuru olup olmadığını gösteren kayıtlardır. Önceki bir tedavinin başvuruda belirtilmemesi, kayıt sonradan ortaya çıktığında raporun illiyet yönünden tartışmalı hâle gelmesine yol açar. Trafik sigortası genel şartlarına göre ilgili kurumların düzenlediği belgelerde illiyet bağına ilişkin tespit yer alıyorsa, bu tespitin aksini ispat sigorta şirketine düşer (Genel Şartlar A.5/c).
Maddi ve Manevi Tazminat Arasındaki Fark Nedir?
Ruhsal zarar iki ayrı talep doğurur ve bunlar birbirinin yerine geçmez. Farklar şöyle özetlenebilir:
| Sürekli iş göremezlik (maddi) | Manevi tazminat | |
|---|---|---|
| Dayanak | TBK m.54 (3. bent) | TBK m.56/1 |
| Engel oranı | Gerekir; oran %0 ise doğmaz | Gerekmez |
| Belirleme | Net gelir, yaş, bakiye ömür, oran ve kusur üzerinden aktüer hesabı | Olayın özelliklerine göre hâkimin takdiri |
| Trafik sigortası | Sakatlanma teminatından, kaza tarihindeki limit içinde (A.5/c) | Kapsam dışı (KTK m.92/f, A.6/f) |
| Kimden istenir | Trafik sigortacısı, sürücü ve işleten | Sürücü ve işleten |
2026'da meydana gelen kazalarda trafik sigortasının sakatlık teminatı kişi başı 3.600.000 TL'dir; limit poliçe tarihine göre değil kaza tarihine göre uygulanır. Sürekli iş göremezlik tazminatının hesap yöntemi trafik kazası tazminat hesaplama sayfasında, manevi tazminatın miktarını etkileyen ölçütler manevi tazminat yazısında yer alıyor. Maddi tazminat talepleri, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar (KTK m.109/1); manevi tazminat için aynı süreler TBK m.72'den gelir. Fiil daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa o süre uygulanır; sürelerin ne zaman başladığı trafik kazası zamanaşımı yazısında anlatılıyor.
Psikoterapi ve İlaç Giderleri Kimden İstenir?
Trafik kazası nedeniyle resmî ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarının sunduğu sağlık hizmetlerinin bedeli, kişinin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın SGK tarafından karşılanır (KTK m.98). Hastanelerde verilen psikiyatri muayenesi ve tedavisi de bir sağlık hizmeti olduğundan bu kapsamdadır.
SGK'nın karşılamadığı ve kazayla bağlantısı belgelenen terapi ve ilaç giderleri sorumlu sürücü ve işletenden ya da trafik sigortasının sağlık giderleri teminatından istenir. Talep için tedaviyi öneren hekimin raporu, seans tarihleri, fatura ve reçeteler birlikte saklanmalıdır. Hangi giderlerin SGK kapsamında kaldığı trafik kazası tedavi giderleri yazısında ayrıntılı olarak anlatılıyor.
Kazada Yaralanmayan Kişi Psikolojik Zarar İçin Tazminat İsteyebilir mi?
Kanun, ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde zarar görenin ya da ölenin yakınlarına da manevi tazminat ödenebileceğini düzenler (TBK m.56/2). Bu hakkın şartı kazazedenin ölmesi veya ağır bedensel zarara uğramasıdır; yakının kazayı görmüş olması aranmaz, görmüş olması da tek başına hak doğurmaz. Kazazede hafif yaralanmışsa yakınlar bu hükme dayanamaz. Yaya olarak yaralanıp %27 oranında malul kalan bir kişinin dosyasında bölge adliye mahkemesi kazazedenin yanında anne, baba ve kardeşi lehine de manevi tazminata hükmetmiş, bu tutarlar Yargıtay aşamasında değişmemiştir (4. HD, E. 2025/12359, K. 2025/15620, T. 24.11.2025). Yakınların manevi tazminatı da trafik sigortasının kapsamı dışındadır ve sürücü ile işletenden istenir. Ölümlü kazalarda yakınların talepleri ölümlü trafik kazası tazminatı yazısında ele alınıyor.
Kazaya karışan araçta bulunan ya da olayı yakından yaşayan kişide, fiziksel bir yaralanma olmasa da sonradan travma sonrası stres bozukluğu tanısı konabilir. Bu kişinin kendi ruh sağlığına ilişkin talebi, yukarıda anlatılan şartların aynısına bağlıdır: tanının psikiyatri uzmanının bulunduğu kurulca konması, tedavi kayıtlarıyla desteklenmesi ve kazayla illiyet bağının raporda açıklanması gerekir. Fiziksel yaralanma bulunmayan dosyada illiyet bağının ispatı büyük ölçüde kazadan sonraki ilk psikiyatri başvurusuna ve düzenli tedavi kayıtlarına dayanır; kayıtların kaza tarihine yakın başlaması bu nedenle önemlidir.
Trafik Kazası Sonrası Psikolojik Tazminat Hakkında Sık Sorulan Sorular
Trafik kazası sonrası psikolojik sorunlar için tazminat alınır mı?
Alınır. Kazayla bağlantısı kurulan ve kalıcı olan ruhsal rahatsızlık, engel oranı üzerinden sürekli iş göremezlik tazminatı doğurur; tedavi döneminde çalışılamayan süre ve SGK dışında kalan tedavi giderleri de istenebilir. Bunlardan ayrı olarak sürücü ve araç işleteninden manevi tazminat talep edilebilir.
Travma sonrası stres bozukluğu engel oranı yüzde kaç?
20.02.2019 ve sonrasındaki kazalarda Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik Ek-2'ye göre tedaviyle işlevselliği tam düzelen TSSB'de %0, kısmen düzelende %40, düzelmeyende %60'tır (RG 30692, s.130). Oran belirtilere göre değil işlevsellik düzeyine göre verilir.
Psikiyatri heyet raporu nereden alınır?
Sigorta başvurusu için Sağlık Bakanlığınca yetkilendirilmiş hastanelerin sağlık kurullarından veya üniversite hastanelerinin adli tıp anabilim dallarından alınır. Kurulda ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanının bulunması gerekir. Adli Tıp Kurumu'na bireysel başvuru yapılamaz; kurum dosyayı mahkeme veya hakem heyeti aracılığıyla inceler.
Psikolojik maluliyet raporu ne zaman alınmalı?
Yönetmelik ekine göre bu gruptaki rahatsızlıklar bir yıl sonra kontrol gerektirir ve kesin karar bu değerlendirmeden sonra verilir. Tedavi sürerken alınan rapor süreli olur. Rapor beklenirken zamanaşımı sürelerinin de ayrıca takip edilmesi gerekir.
Trafik sigortası psikolojik zarar için manevi tazminat öder mi?
Ödemez. Manevi tazminat talepleri zorunlu trafik sigortasının kapsamı dışındadır (KTK m.92/f, Genel Şartlar A.6/f). Sigorta, limit içinde ruhsal rahatsızlıktan doğan sürekli ve geçici iş göremezliği ile SGK'nın karşılamadığı tedavi giderlerini öder; manevi tazminat sürücü ve işletenden istenir.
Kazaya tanık olan yakın psikolojik tazminat isteyebilir mi?
Kazada ölen veya ağır bedensel zarara uğrayan kişinin yakınları kendi manevi tazminatlarını isteyebilir (TBK m.56/2); bunun için kazayı görmüş olmaları şart değildir. Kazazede hafif yaralanmışsa bu hüküm uygulanmaz. Yakının kendi ruh sağlığının bozulduğu iddiası ise ayrıca tıbbi olarak ispatlanmalıdır.
Kazadan önce psikiyatri tedavisi görmüş olmak tazminatı engeller mi?
Engellemez, ancak raporda yalnız kazaya bağlı işlev kaybı gösterilir; kazadan önce var olan kronik hastalığa ait kayıp yazılmaz (Yönetmelik m.9/3). Önceki kayıtların baştan dosyaya konması, kurulun kaza öncesi ve sonrası durumu karşılaştırmasını sağlar.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.