
Trafik kazasında ölen yaya kusurluysa sonuç, kusurun tam mı kısmi mi olduğuna göre değişir. Yaya kısmen kusurluysa yakınlarının tazminat hakkı ortadan kalkmaz, tutar yayanın kusuru oranında azalır (TBK m.52, KTK m.86/2). Yaya tam kusurluysa ve sürücüde kusur ile araçta bozukluk yoksa aracın işleteni sorumluluktan kurtulur (KTK m.86/1); bu durumda işletenden ve trafik sigortacısından tazminat çıkmaz. Sürücünün cezası da yalnız kendi kusuruna göre belirlenir (TCK m.22/4); kusuru yoksa soruşturma takipsizlikle ya da beraatle sonuçlanabilir. Bu yazı yalnız yayanın kusurunun sonuçlarını anlatır; her türden ölenin kusuru için trafik kazasında ölen kişi kusurluysa ne olur sayfasına bakılabilir.
Ölümlü Bir Trafik Kazasında Yaya Kusurlu İse Ne Olur
Yayanın kusuru üç ayrı alanda sonuç doğurur: tazminatın tutarı, sorumlu kişilerin kurtulup kurtulmadığı ve sürücünün ceza sorumluluğu. Aşağıdaki tablo ayrımı özetler, ayrıntılar sonraki başlıklarda yer alıyor.

| Durum | Tazminat | Sürücünün cezası |
|---|---|---|
| Yaya kısmen kusurlu, sürücü de kusurlu | Tazminat yayanın kusur oranında azalır | Sürücü kendi kusuruna göre cezalandırılır |
| Yaya tam kusurlu, sürücüde kusur yok | İşleten ve sigortacıdan tazminat çıkmaz | Takipsizlik ya da beraat ihtimali |
| Yaya ağır kusurlu ama sürücüde küçük de olsa kusur var | İşleten tamamen kurtulamaz, tazminat azalır | Cezada sürücünün payı gözetilir |
Ölen Yayanın Kusuru Nasıl Belirlenir
Kusuru tutanak ya da kural ihlali kodu değil, bilirkişi veya Adli Tıp Kurumu raporu ve nihayetinde hâkim belirler. Kazaya karışanların kusuru; Karayolları Trafik Kanunu ve Yönetmelikteki kurallar, olay yerinde tespit edilen iz ve deliller, tarafların ve tanıkların beyanları birlikte değerlendirilerek saptanır (Yönetmelik m.157/b). Yaya kazasında kusur oranı için resmî bir yüzde tablosu yoktur; her dosyada somut olaya bakılır. Dönüş sırasında yayaya yol vermemenin tutanaktaki kodu 53/2-a trafik cezası yazısında açıklanıyor. Kusur oranlarının tazminata nasıl yansıdığı ölümlü kazada yüzde 25, 50, 75 kusurlu olmak yazısında, asli ve tali kusur ayrımı asli ve tali kusur maddeleri yazısında anlatılıyor.

Yayaların Uyması Gereken Kurallar
Yaya kusuru, KTK m.68'deki kuralların ihlalinden doğar. Kazalarda en sık tartışılan kurallar şunlardır.
- Yaya yolunu kullanmak: Taşıt yolunun yanında yaya yolu, banket veya alan varsa yaya orada yürümek zorundadır (m.68/a).
- Yaya geçidi dışında geçmemek: Karşıya geçecek yayanın taşıt yolunu yaya ve okul geçidi ile kavşak giriş ve çıkışları dışında herhangi bir yerden geçmesi yasaktır (m.68/b). Yüz metre kadar mesafede geçit veya kavşak yoksa yaya, trafiğe engel olmamak ve yolu kontrol ederek kendi güvenliğini sağlamak şartıyla en kısa doğrultuda geçebilir.
- Kırmızıda geçmemek: Geçitte yaya ışığı varsa ona uyulur; yoksa ve geçit taşıt ışığıyla ya da görevliyle yönetiliyorsa yaya, geçeceği doğrultu açıldıktan sonra yola girer (m.68/b-1, b-2).
- Trafiği tehlikeye düşürmemek: Yaya yolunda, geçitte veya taşıt yolunda trafiği engelleyecek ya da tehlikeye düşürecek davranış yasaktır (m.68/c).
- Otoyola girmemek: Kanunun tanımına göre erişme kontrollü karayoluna (otoyol) yaya giremez (KTK m.3). Otoyolda yürürken ölen yayanın kusuru bu nedenle çoğunlukla ağır sayılır, ancak sürücünün hızı, dikkati ve yayayı görme imkânı yine de ayrıca incelenir.
Sürücünün Yayaya Karşı Yükümlülükleri
Yayanın ihlali sürücüyü kusurdan otomatik kurtarmaz. Sürücünün yayaya yol verme kuralını kavşak giriş ve çıkışlarında ihlalinin cezası KTK 74/a trafik cezası yazısında ele alınıyor. KTK m.74'e göre sürücüler, görevli veya ışıklı işaret bulunmayan ama işaret ya da levhayla belirlenmiş yaya geçidine, okul geçidine ve kavşak giriş-çıkışlarına yaklaşırken yavaşlamak ve buradan geçen ya da geçmek üzere bulunan yayalara durarak ilk geçiş hakkını vermek zorundadır. Hız ve dikkat kuralları da sürücüyü bağlar. Yaya geçit dışından geçmiş olsa bile sürücünün hız sınırını ya da görüş şartlarına uygun hızı aşıp aşmadığı bilirkişi incelemesinde ayrıca tartılır. Yayanın kural dışı hareketi sürücüyü ani bir manevraya zorlamış ve bütün tedbirlere rağmen kaza olmuşsa sürücü asli kusurlu sayılmaz (Yönetmelik m.157/a). Konunun sürücü yönü yayaya çarpma sayfasında ayrıntılı anlatılmıştır.
Ölen Yaya Kusurlu İse Tazminat Alabilir mi
Alabilir; yayanın kusuru tazminat hakkını ancak azaltır, çoğu dosyada ortadan kaldırmaz. Yakınlarının istediği destekten yoksun kalma tazminatı ve cenaze giderleri aracın işletenine ve zorunlu trafik sigortacısına yöneltilir; kalemler için ölümlü trafik kazası tazminatı sayfasına bakılabilir. Yayanın kusuru ise iki hükümle devreye girer.
İşletenin Kusursuz Sorumluluğu ve Kurtuluş
Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne sebep olursa işleten, kendisinde kusur olmasa da zarardan sorumludur (KTK m.85/1). Sürücünün kusurundan da kendi kusuru gibi sorumludur. İşleten ancak şu koşullarla kurtulur: kendisinin ve eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusuru bulunmamalı, araçtaki bir bozukluk kazayı etkilememiş olmalı ve kaza mücbir sebepten ya da zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri gelmelidir (KTK m.86/1). Bu koşulların hepsinin ispatı işletene düşer. Yaya ağır kusurlu olsa da sürücüde hız fazlalığı gibi bir kusur kanıtlanırsa işleten kurtulamaz; yalnız tazminat indirilir. Sürücüde kusur ve araçta bozukluk yoksa ve kazayı yayanın ağır kusuru doğurmuşsa ise işleten, dolayısıyla sigortacı ödemeden kurtulur.
Kısmi Kusurda Tazminat Yayanın Kusuru Oranında İndirilir
Sorumluluktan kurtulamayan işleten, kazanın oluşunda zarar görenin kusuru bulunduğunu ispat ederse hâkim tazminatı durum ve şartlara göre indirebilir (KTK m.86/2). Genel hüküm de aynı yöndedir: zarar gören zararın doğmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir (TBK m.52). Buna müterafik kusur denir; kavram müterafik kusur yazısında anlatılıyor. Pratikte kusur raporundaki yaya oranı tazminata yansıtılır. Örneğin yayaya yüzde 30 kusur verilmişse hesaplanan zararın yüzde 70'i istenebilir. Destekten yoksun kalan yakınlar zararı kendi adlarına isteseler de ölenin kusur payı onların tazminatından düşülür.
Sigorta tarafında ayrıca bir sınır vardır: hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen talepler (m.92/g) ve destek şahsının kusuruna denk gelen destek tazminatı talepleri (m.92/j) zorunlu sigorta kapsamı dışındadır. Yani yayanın kusur payı sigortadan da istenemez; bu pay kusursuz hesaplanan zarardan zaten düşülür. Sigortacıya yazılı başvuru dava şartıdır (KTK m.97). Poliçe limiti 2026 kazalarında kişi başı ölüm için 3.600.000 TL'dir (kaza tarihine göre uygulanır).
Yaya Yüzde 100 Kusurluysa Yakınların Durumu
Yaya yüzde 100 kusurluysa ve sürücüde kusur ile araçta bozukluk yoksa işleten kurtulacağı için yakınlar işletenden ve aracın trafik sigortacısından destek tazminatı alamaz. Karşı tarafta küçük bir kusur ya da araç bozukluğu saptanırsa dosya yüzde yüz kusurlu sayılmaz ve tazminat kusursuz kalan kısım için istenir. Bu nedenle kusur raporuna itiraz, tam kusurlu çıkan yaya dosyalarında en önemli adımdır. Yakınlar kusur raporuna kendi bilirkişi görüşleri ve kamera kayıtlarıyla itiraz edip yeni rapor isteyebilir. Haklar ve başvuru yolları trafik kazasında ölen kişinin ailesinin hakları yazısında sıralanıyor.
Manevi Tazminat
Ölenin yakınları uygun miktarda manevi tazminat isteyebilir (TBK m.56/2). Zorunlu trafik sigortası manevi tazminatı karşılamaz (KTK m.92/f); talep sürücü ve işletene yöneltilir. Hâkim miktarı belirlerken kusurun ağırlığını gözetir (TBK m.51); yayanın kusuru bu takdirde dikkate alınabilir. Sürücüde hiç kusur bulunmayan dosyada ise manevi tazminat isteyebilecekleri bir sorumlu kalmayabilir. Ayrıntı trafik kazasında manevi tazminat sayfasında.
Yaya Kusurluysa Sürücü Ceza Alır mı
Yaya ölmüşse sürücü hakkında kural olarak taksirle öldürme soruşturması açılır; ceza iki yıldan altı yıla kadar hapistir (TCK m.85/1). Taksirle işlenen suçta ceza failin kusuruna göre belirlenir (TCK m.22/4) ve birden fazla kişinin taksirle hareket ettiği olayda herkes kendi kusurundan sorumlu olur, her failin cezası ayrı ayrı belirlenir (m.22/5). Sonuç şöyledir.
- Yaya tam kusurluysa: Sürücünün kusuru saptanmazsa taksirle öldürme suçunun unsurları oluşmaz. Soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına karar verilebilir; dava açılmışsa beraat ihtimali doğar.
- Yaya kısmen kusurluysa: Sürücü yine yargılanır, ancak cezası yalnız kendi kusuruna göre belirlenir. Yayanın payı sürücünün cezasını azaltabilir, sürücüyü sorumluluktan kurtarmaz.
Ölen yaya hakkında ceza yargılaması yürümez; sanığın ölümü hâlinde kamu davası düşer (TCK m.64/1). Sürücü hakkındaki dava süreci trafik kazası ceza davası sayfasında anlatılıyor. Ceza dosyasındaki kusur tespiti, tazminat davasında hâkimi bağlamaz; hukuk mahkemesi ayrı inceleme yaptırabilir.
Çocuk Yaya Kusurluysa Ne Olur
Çocuklar da yaya kurallarına tabidir; ancak tazminattaki indirimin ölçüsünü hâkim TBK m.52 kapsamında somut olaya göre belirler ve çocuğun yaşı, kazadaki davranışının ölçüsü bu değerlendirmede gözetilir. Okul geçidi KTK m.74'te yaya geçidiyle birlikte sayıldığı için sürücünün yavaşlama ve durma yükümlülüğü orada da aynıdır. Bu yükümlülüğün ihlalinde yazılan ceza KTK 74/b trafik cezası yazısında anlatılıyor. Çocuk yayanın kusurunun hangi ölçüde sayılacağı dosyadaki bilirkişi raporuna bağlıdır; bu konuda genel bir oran söylemek doğru olmaz.
Ölen Yaya Kusurlu İse Hakkında Sık Sorulan Sorular
Ölümlü bir trafik kazasında yaya kusurlu ise ne olur?
Kısmi kusurda yakınların tazminatı yayanın kusur oranında azalır ve sürücü kendi kusuruna göre cezalandırılır. Yaya tam kusurluysa ve sürücüde kusur ile araçta bozukluk yoksa işleten kurtulur, tazminat çıkmaz ve sürücü hakkında takipsizlik ya da beraat kararı verilebilir.
Yaya kusurlu ise tazminat alabilir mi?
Kısmen kusurluysa alabilir; tutar kusur oranı kadar düşer (TBK m.52, KTK m.86/2). Yaya yüzde 100 kusurluysa ve sürücüde kusur yoksa aracın işleteni ve sigortacısı sorumlu olmaz. Sürücüde küçük bir kusur bile saptanırsa tazminat kusursuz kalan kısım için istenir.
Yaya geçidi dışında geçen yayaya çarpılırsa sürücü kusurlu sayılır mı?
Her zaman değil, ama yayanın hatası sürücüyü otomatik aklamaz. Sürücünün hızı, dikkati ve kazayı önleme imkânı bilirkişi tarafından ayrıca incelenir. Kusur iki taraf arasında paylaştırılabilir.
Kırmızı ışıkta geçen yaya ölürse yakınları tazminat alabilir mi?
Kırmızıda geçmek yayanın ağır kusuru sayılabilir ve tazminat büyük ölçüde azalabilir. Sürücüde de kusur varsa, örneğin hızlı geldiyse, işleten tamamen kurtulamaz ve kalan kısım için tazminat istenir.
Otoyolda yürürken ölen yayanın yakınları tazminat alabilir mi?
Otoyola yaya giremediği için yayanın kusuru çoğunlukla ağırdır. Buna rağmen sürücünün hız ve dikkat kusuru, otoyolun aydınlatması ve olay yerindeki durum incelenir; sürücüde kusur çıkarsa tazminat yayanın payı düşülerek istenir.
Yayanın kusuru manevi tazminatı etkiler mi?
Etkileyebilir. Hâkim manevi tazminat miktarını belirlerken kusurun ağırlığını göz önüne alır (TBK m.51). Maddi tazminattaki gibi matematiksel bir indirim formülü yoktur.
Kusur raporuna itiraz edilebilir mi?
Evet. Ceza veya hukuk dosyasında rapor tebliğ edildikten sonra kamera kaydı, tanık beyanı ya da raporlar arasındaki çelişki gibi somut gerekçelerle itiraz edilir ve yeni bilirkişi veya Adli Tıp Kurumu incelemesi istenebilir.
Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.
