Trafik Kazası İş Kazası Sayılır mı? Servis, Görev Yolu ve Kurye Kazalarında Haklar

Trafik kazası iş kazası sayılır mı? Bu, kazanın 5510 sayılı Kanun'un 13. maddesinde sayılan hâllerden birinde olup olmadığına bağlıdır. İşverenin sağladığı servis veya taşıtla işe gidiş-dönüşte, görevle işyeri dışına gönderilirken yolda, kurye, şoför ya da satış temsilcisi olarak işveren adına trafikte iş yapılırken veya işyerinde bulunulurken yaşanan kaza iş kazasıdır. İşe giderken kendi aracıyla ya da toplu taşımayla yaşanan kaza ise kural olarak iş kazası sayılmaz; Yargıtay bu dosyalarda işverenin yakıt masrafını karşılayıp karşılamadığının araştırılmasını istemiştir. İş kazası sayılması SGK haklarını doğurur; işverenden ve karşı aracın trafik sigortasından tazminat ayrıca istenebilir.

5510 m.13'e Göre Hangi Trafik Kazaları İş Kazasıdır?

İş kazasının tanımı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesindedir. Olayın iş kazası sayılması için sigortalının kanunda sayılan beş durumdan birinde bulunması ve olayın onu hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getirmesi gerekir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi bu sayımın sınırlı olduğunu vurgular: olayın, "5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinde sayılı ve sınırlı olarak belirtilen hal ve durumlardan birinde meydana gelmesi koşuldur" (E. 2024/3453, K. 2024/4676, 30.04.2024).

Bent	Kanundaki hâl	Trafikte karşılığı
13/a	Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada	İşyeri sahasında veya işyerine ait otoparkta araç çarpması
13/b	İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle; bağımsız çalışan için kendi yürüttüğü iş nedeniyle	Kurye teslimatı, şoförün sefer sırasında, satış temsilcisinin müşteri ziyaretinde geçirdiği kaza
13/c	Görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilme nedeniyle asıl işi yapmaksızın geçen zamanlarda	Başka şehirdeki şantiyeye, eğitime veya toplantıya giderken yolda yaşanan kaza
13/d	Emziren kadın sigortalının iş mevzuatına göre çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda	Süt izni süresinde yolda yaşanan kaza
13/e	İşverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş-gelişi sırasında	Personel servisi kazası; işverenin işe gidip gelmek için tahsis ettiği araçla yaşanan kaza

İşçinin de kusurlu olması iş kazası niteliğini kendiliğinden kaldırmaz. İşverenin tahsis ettiği araçla işe giderken arıza nedeniyle emniyet şeridinde duran ve başka bir aracın çarpmasıyla hayatını kaybeden çalışanın dosyasında bölge adliye mahkemesi, çalışan %100 kusurlu kabul edilse bile olayın iş kazası olduğunu belirtmiş; Yargıtay iş kazası tespitini yerinde bulmuş, kararı yalnız hüküm fıkrasının infaza elverişsizliği nedeniyle bozmuştur (10. HD, E. 2023/10010, K. 2023/10945, 08.11.2023).

Kendi Aracıyla veya Toplu Taşımayla İşe Giderken Kaza

İşçinin kendi otomobiliyle, motosikletiyle ya da otobüs ve metro gibi toplu taşıma araçlarıyla evden işe gidip dönerken yaşadığı kaza, 13/e bendindeki “işverence sağlanan taşıt” şartını karşılamaz. Bu nedenle bu tür kazalar kural olarak iş kazası sayılmaz. Yolda geçirilen kalp krizi gibi ani rahatsızlıklar işyerinde kalp krizi iş kazası mı yazısında ayrıca ele alınır.

Ancak Yargıtay bu ayrımı mekanik uygulamaz. Akaryakıt istasyonunda vardiyadan çıkıp kendi aracıyla evine dönerken kaza geçiren işçinin davası ilk derece mahkemesinde reddedilmiş, Yargıtay 10. Hukuk Dairesi ise kararı eksik inceleme gerekçesiyle bozmuştur. Dairenin istediği araştırma şunlardır (E. 2024/3453, K. 2024/4676):

• Çalışanların işyerine gidiş-gelişinin fiilen nasıl sağlandığı; gerekirse diğer çalışanların dinlenmesi,
• İşyerinin yakınında mesai saatlerine uygun toplu taşıma durağı olup olmadığı; gerekirse keşif yapılması,
• Kazanın yaşandığı araçla gidiş-gelişte yakıt masraflarının işverence karşılanıp karşılanmadığı.

Yerleşim yerinden uzak işyeri, işverenin yakıt ödemesi ve fiilî servis düzeni sonucu değiştirebilir. Öte yandan servis aracından inildikten sonra işyerine yürürken yaşanan kaza da 13/e kapsamında değerlendirilebilir: Park temizlik işçisinin belediye şirketinin servisinden indikten sonra görev yeri olan parka gitmek için yolun karşısına geçerken otomobil çarpması olayını iş kazası sayan karar Yargıtay'ca onanmıştır (10. HD, E. 2024/12722, K. 2025/1695, 10.02.2025).

Görev Sırasında Trafik Kazası, Şirket Aracı, Kurye ve Şoför

İşin kendisi trafikte yapılıyorsa kaza 13/b bendi kapsamına girer; görevle başka bir yere gidiliyorsa 13/c bendi devreye girer. Uygulamada sık görülen durumlar şunlardır:

• Şirket aracıyla görev: Müşteri ziyareti, tahsilat veya evrak teslimi için yolda geçen süre işveren adına yürütülen iştir. Araç işe gidip gelmek için de tahsis edilmişse ev-iş yolu 13/e kapsamındadır. Karşı tarafın zararını kimin ödediği ve şirketin çalışana dönüp dönemeyeceği şirket aracıyla kaza yazısında anlatılıyor.
• Kurye ve motokurye: Teslimat sırasında yaşanan kaza 13/b kapsamındadır. Kendi adına ve hesabına çalışan (4/b) kuryede iş kazası, yürüttüğü kendi işi nedeniyle olur; ancak bu kuryelerin SGK haklarında prim borcu şartı aranır (aşağıda). Kurye kazalarına özgü tazminat kalemleri için kurye kazası tazminat talepleri yazısına bakılabilir.
• Satış temsilcisi ve saha personeli: Müşteri ziyaretleri kendi araçla yapılsa da işveren adına yürütülen iştir. Yargıtay'ın incelediği bir dosyada mağaza yöneticisinin iş görüşmesinden dönerken geçirdiği kaza SGK tarafından iş kazası kabul edilmiştir (10. HD, E. 2023/6432, K. 2024/4960, 07.05.2024).
• Şoför: Sefer, yükleme veya dağıtım sırasındaki kaza iş kazasıdır. Aynı kararda Yargıtay, trafik-iş kazalarında ILO'nun 153 sayılı Sözleşmesine atıfla sürücünün kural olarak mola vermeden dört saatten fazla araç kullanmasına izin verilemeyeceğini ve fazla mesai dâhil toplam sürüş süresinin günde dokuz, haftada kırk sekiz saati aşamayacağını hatırlatmıştır; bu sürelere uyulmaması işverenin kusurunda değerlendirilir. Karayolu mevzuatındaki sürüş ve dinlenme süreleri için ticari araç şoförü cezaları yazısına bakılabilir.

İş Kazası Sayılması, İşverenin Tazminat Ödeyeceği Anlamına Gelmez

İki ayrı soru vardır. Birincisi olayın iş kazası olup olmadığıdır; buna göre SGK'nın sağladığı haklar doğar ve bu haklar işverenin kusuruna bağlı değildir. İkincisi işverenin işçiye tazminat ödeyip ödemeyeceğidir; burada işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine aykırı davranıp davranmadığı, yani kusuru ve bu kusurla zarar arasındaki illiyet bağı aranır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, işverenin verdiği motosikletle işten eve dönerken yanından geçen aracın rüzgârı ve yağışın etkisiyle direksiyon hâkimiyetini kaybedip bariyere çarpan ve %30,2 oranında malul kalan çalışanın davasında, bilirkişi raporunda %100 kusurlu bulunan işçinin ağır kusurunun illiyet bağını kestiğini kabul etmiş ve işvereni sorumlu tutmayan direnme kararını onamıştır. Kurulun ifadesiyle: "Zarar görenin müterafik kusuru illiyet bağını kesecek yoğunlukta ise zarar veren sorumluluktan kurtulacak ve tazminat ödemeyecektir." (HGK, E. 2021/297, K. 2022/1760, 15.12.2022; oy çokluğu). Kusur bu yoğunlukta değilse yalnızca tazminattan indirim yapılır; konu iş kazası tazminatı yazısında ayrıca ele alınmıştır.

Aynı sonuç kazaya üçüncü kişinin ağır kusuru yol açtığında da ortaya çıkabilir. Mağaza yöneticisinin kazasında Yargıtay, kazanın karşı sürücünün ağır kusurlu eylemiyle gerçekleştiğini, işverenin araç kullanma ve iş güvenliği eğitimi vermesinin kazayı engellemede etkisi bulunmadığını belirterek işveren aleyhine verilen kararı bozmuştur (10. HD, E. 2023/6432, K. 2024/4960). İşverene ait motosikletle yemek dağıtımı yaparken park hâlindeki araçların arasından şeride giren otomobilin çarptığı işçinin davasında da karşı sürücü tam kusurlu, işveren kusursuz bulunmuş ve ret kararı onanmıştır (10. HD, E. 2024/4280, K. 2025/4924, 25.03.2025). Bu durumda tazminat karşı sürücüden, işletenden ve karşı aracın trafik sigortasından istenir.

Hem İş Kazası Hem Trafik Kazası Olursa Kimden Ne İstenir?

Kaynak	Ne istenir	Şart	Dayanak
SGK	Geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, ölümde hak sahiplerine gelir; tedavi giderleri	Olayın iş kazası sayılması; kusur aranmaz	5510 m.16, 18, 19, 20; KTK m.98
İşveren	Maddi tazminat (iş göremezlik, bakıcı gideri vb.) ve manevi tazminat	İşverenin kusuru ve illiyet bağı	TBK m.417; TBK m.55-56
Karşı aracın trafik sigortası	Bedensel zararın teminat limiti içindeki kısmı	Sigortalı aracın kusuru; önce yazılı başvuru	KTK m.91, 92, 97
Karşı aracın sürücüsü ve işleteni	Limiti aşan zarar ve manevi tazminat	İşletenin sorumluluğu kusura bağlı değildir; kurtulma sebepleri sınırlıdır	KTK m.85, 86

SGK'dan alınacak haklar

İş kazasında geçici iş göremezlik ödeneği, Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurulundan istirahat raporu alınması şartıyla her gün için ödenir; hastalık hâlindeki önceki bir yılda 90 gün prim şartı iş kazası için öngörülmemiştir. Ödenek yatarak tedavide günlük kazancın yarısı, ayakta tedavide üçte ikisidir (5510 m.18). Ödeneğin hesabı için rapor parası hesaplama aracı kullanılabilir.

Meslekte kazanma gücü en az %10 azalan sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanır. Sürekli tam iş göremezlikte gelir, aylık kazancın %70'idir; kısmi iş göremezlikte bu tutarın iş göremezlik derecesi oranındaki kısmı ödenir; başkasının sürekli bakımına muhtaç sigortalıda oran %100 uygulanır (5510 m.19). Ölüm hâlinde hak sahiplerine aylık kazancın %70'i üzerinden gelir bağlanır (5510 m.20). Oranın nasıl belirlendiği iş kazası maluliyet oranı tespiti yazısında anlatılmıştır.

Kendi adına ve hesabına çalışan (4/b) sigortalıya iş kazasında geçici iş göremezlik ödeneği yalnızca yatarak tedavi süresince ve bu tedavinin gereği olarak alınan istirahat süresinde, genel sağlık sigortası dâhil prim ve prime ilişkin borçların ödenmiş olması şartıyla verilir; sürekli iş göremezlik geliri için de aynı borçsuzluk şartı aranır (5510 m.18, 19). Trafik kazasında sağlık hizmet bedelleri, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın SGK tarafından karşılanır (KTK m.98).

İşverenden tazminat

İşverenin sorumluluğu, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi alma yükümlülüğüne dayanır (TBK m.417). Trafikte yapılan işlerde bu yükümlülük araç bakımı, işe uygun araç tahsisi, eğitim, risk değerlendirmesi ve çalışma-dinlenme süreleri gibi konularda gündeme gelir; kusur oranını bilirkişi heyeti belirler. Tazminatın hesap yöntemi iş kazası tazminat hesaplama sayfasında yer alır.

Karşı aracın trafik sigortası

Kazaya karışan karşı araç kusurluysa, zarar gören onun zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortacısına doğrudan başvurabilir. Dava veya tahkimden önce sigortacıya yazılı başvuru yapılması gerekir; sigortacı 15 gün içinde cevap vermezse ya da cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir veya Sigorta Tahkim Komisyonuna gidilebilir (KTK m.97). Sigortacı yalnız teminat limiti içinde sorumludur; 2026'daki kazalarda kişi başı sağlık, sakatlık ve ölüm teminatı 3.600.000 TL'dir. Limitin poliçe tarihine göre değil kaza tarihine göre belirlendiği trafik sigortası teminat limitleri yazısında ayrıntılı anlatılmıştır.

Manevi tazminat ve zarar görenin kendi kusuruna denk gelen kısım trafik sigortasının kapsamı dışındadır (KTK m.92/f, g). Bu nedenle kendi de kusurlu olan işçi, karşı sigortadan yalnızca karşı aracın kusuruna düşen kısmı alabilir; manevi tazminat karşı sürücü ve işletenden istenir. Trafik tarafındaki hesap için trafik kazası tazminat hesaplama aracına bakılabilir.

Aynı zarar iki kez alınamaz, mahsup kuralları

Üç kaynaktan da ödeme alınabilmesi, aynı zararın üç kez tazmin edileceği anlamına gelmez. Bedensel zarar bir kez hesaplanır ve ödemeler bu zarardan şu kurallarla düşülür:

• SGK ödemeleri: SGK'nın bağladığı gelirin ve yaptığı ödemelerin yalnızca rücuya tabi kısmı tazminattan indirilir. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacı taşımayan ödemeler zarar veya tazminattan indirilemez (TBK m.55/1).
• Sigortacının işveren yerine yaptığı ödeme: Ödeme işverenin sorumlu olduğu zararın ifasına yönelikse düşülür. Yargıtay, servis aracında yolcu olarak yaralanan işçinin dosyasında ödemenin hangi poliçeye dayandığının araştırılmasını, düşülecekse denkleştirme metoduyla hesaplanmasını istemiş; ferdi kaza sigortası ödemesinin ifaya yönelik olmadığını, bu yüzden tazminattan indirilmemesi gerektiğini belirtmiştir (10. HD, E. 2023/4782, K. 2024/8936, 24.09.2024).
• Ödenmemiş limit: Sigortacının ödemediği teminat tutarı tazminattan düşülemez; sigortacı limitle sorumlu tutulur. İşverene ait araçta yolcu olarak ölen işçinin dosyasında, ödeme yapılmadığı hâlde sigorta limitinin mahsup edilmesi bozma sebebi sayılmıştır (10. HD, E. 2023/76, K. 2023/2099, 07.03.2023).

SGK'nın rücu hakkı

SGK yaptığı ödemeleri iki yönden geri ister. Kaza işverenin kastı veya iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu meydana gelmişse, ödemeler ile bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri, sigortalının işverenden isteyebileceği tutarla sınırlı olarak işverene ödettirilir (5510 m.21/1). Kaza üçüncü bir kişinin kusuruyla meydana gelmişse, ödemeler ile ilk peşin sermaye değerinin yarısı zarara sebep olan üçüncü kişilere ve kusuru varsa onları çalıştıranlara rücu edilir (5510 m.21/4). Trafik sigortacısının bu kapsamdaki sorumluluğu kendi sigortalısının kusuru oranında devam eder (KTK m.92).

Servis Kazasında İşverenin Sorumluluğu

İşverence sağlanan servis aracıyla işe gidiş-dönüşte yaşanan kaza 13/e bendine göre iş kazasıdır. Servis aracı işverene aitse işveren, işçinin işvereni olmasının yanında aracın işleteni olarak da sorumludur. KTK'ya göre işleten ve aracın bağlı olduğu teşebbüs sahibi, sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur; sorumluluktan ancak kendisinin ve sürücünün kusuru, araçta kazayı etkileyen bir bozukluk bulunmadan kazanın mücbir sebepten, zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse kurtulur (KTK m.85, 86).

Servis hizmeti başka bir taşıma şirketinden alınıyorsa yolcu işçi bu şirkete ve servis aracının trafik sigortasına da başvurabilir. Araç işçinin kendisine verilmiş ve kazayı kendisi yapmışsa, Hukuk Genel Kurulu kararında olduğu gibi işçinin ağır kusuru işverenin sorumluluğunu kaldırabilir; SGK hakları bundan etkilenmez.

İşveren Kazayı 3 İşgünü İçinde SGK'ya Bildirmeli

İşçinin geçirdiği iş kazasını işveren, o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal ve SGK'ya en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde bildirmek zorundadır. Trafik kazası gibi işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelen kazalarda üç işgünlük süre, kazanın öğrenildiği tarihten başlar (5510 m.13). Kaza süresinde bildirilmezse, bildirim tarihine kadar geçen süre için ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği SGK tarafından işverenden tahsil edilir (5510 m.21/2).

Kendi adına ve hesabına çalışan (4/b) sigortalı ise kazayı kendisi, rahatsızlığının bildirime engel olmadığı günden sonra üç işgünü içinde ve bir ayı geçmemek şartıyla bildirir. Bildirim yapılmamışsa veya SGK olayı iş kazası saymamışsa, iş mahkemesinde iş kazasının tespiti davası açılabilir (7036 m.5/1-b). Kaza sonrası düzenlenecek belgeler için iş kazası tutanağı yazısına bakılabilir.

Görevli Mahkeme, Arabuluculuk ve Zamanaşımı

Talep	Nerede	Arabuluculuk	Zamanaşımı
İşverene karşı maddi ve manevi tazminat	İş mahkemesi (7036 m.5/1-a)	Dava şartı değil (7036 m.3/3)	10 yıl (TBK m.146); başlangıç malullük oranının kesin belirlendiği tarih (HGK)
Karşı aracın trafik sigortası	Asliye ticaret mahkemesi veya Sigorta Tahkim Komisyonu; önce yazılı başvuru	Dava şartı değil (Yargıtay 4. HD)	2 yıl / her hâlde 10 yıl; suç için daha uzun ceza zamanaşımı varsa o süre (KTK m.109)

İş kazasının tespiti ve SGK işlemlerine itiraz davaları da SGK'nın taraf olduğu uyuşmazlık olarak iş mahkemesinde görülür (7036 m.5/1-b) ve bunlarda da arabuluculuk aranmaz (7036 m.3/3). Yalnız karşı sürücüye ve işletene karşı açılan tazminat davası asliye hukuk mahkemesinde görülür; bu taleplerde de KTK m.109'daki süreler uygulanır.

İşverene karşı dava için zamanaşımı on yıldır ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, sürenin sürekli iş göremezlik oranının kesin olarak belirlendiği tarihten başladığını, oran sonradan değişmemiş olsa bile bu tarihin esas alınacağını kabul etmiştir (HGK, E. 2018/467, K. 2025/810, 10.12.2025; oy çokluğu). Karar oy çokluğuyla verildiğinden, kaza tarihinden itibaren on yılı beklemeden harekete geçmek daha güvenlidir.

Trafik sigortacısına karşı açılan davanın zorunlu arabuluculuğa tabi olmadığı Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin kanun yararına bozma kararıyla belirlenmiştir (E. 2023/12689, K. 2024/4378, 08.05.2024). Tahkim yolunun işleyişi Sigorta Tahkim Komisyonu yazısında anlatılmıştır. Uygulamada işveren aracının trafik sigortacısının işverenle birlikte iş mahkemesinde davalı gösterildiği dosyalar da vardır; sigortacı burada da teminat limitiyle sınırlı sorumludur ve manevi tazminat teminat dışıdır (10. HD, E. 2023/76, K. 2023/2099).

Trafik Kazasının İş Kazası Sayılması Hakkında Sık Sorulan Sorular

Servis aracıyla işe giderken yaşanan kaza iş kazası mıdır?

Evet. Sigortalıların işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş-gelişi sırasında meydana gelen kaza iş kazasıdır (5510 m.13/e). Yargıtay, servisten indikten sonra görev yerine giderken yolun karşısına geçen işçiye araç çarpmasını da iş kazası sayan kararı onamıştır.

Kendi arabamla işe giderken kaza yaptım, iş kazası sayılır mı?

Kural olarak sayılmaz; çünkü kanun işverence sağlanan taşıtı arar. Ancak Yargıtay, işverenin yakıt masrafını karşılayıp karşılamadığının ve işyerine toplu taşıma imkânı bulunup bulunmadığının araştırılmadan verilen ret kararını bozmuştur. Sonuç dosyadaki fiilî duruma göre değişir.

Görevli olarak başka şehre giderken kaza geçirirsem ne olur?

Bir işverene bağlı çalışan sigortalının görevli olarak işyeri dışına gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda meydana gelen kaza iş kazasıdır (5510 m.13/c). Yolda geçen süre de bu kapsamdadır.

Kazada ben tam kusurluysam SGK'dan hak alabilir miyim?

Evet. SGK'nın geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri kusura bağlı değildir. Ancak işverenden tazminat istemek için işverenin kusuru gerekir; Hukuk Genel Kurulu, işçinin ağır kusurunun illiyet bağını kestiği dosyada işvereni sorumlu tutmamıştır.

Hem işverenden hem karşı aracın sigortasından tazminat alabilir miyim?

İki kaynağa da başvurabilirsiniz, ancak aynı zarar iki kez ödenmez. Bedensel zarar bir kez hesaplanır; SGK'nın rücuya tabi ödemeleri ve zararın ifasına yönelik sigorta ödemeleri düşülür. Ferdi kaza sigortası ödemesi ifaya yönelik olmadığından indirilmez.

İş kazası sayılan trafik kazasında arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Hayır. İş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile tespit, itiraz ve rücu davalarında arabuluculuk dava şartı değildir (7036 m.3/3). Trafik sigortacısına karşı dava da Yargıtay 4. Hukuk Dairesine göre zorunlu arabuluculuğa tabi değildir.

İşveren trafik kazasını SGK'ya bildirmezse ne olur?

İşveren kazayı kolluğa derhal, SGK'ya üç işgünü içinde bildirmek zorundadır; işyeri dışındaki kazada süre öğrenme tarihinden başlar. Bildirim yapılmazsa bildirim tarihine kadarki geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir; işçi iş mahkemesinde iş kazası tespiti davası açabilir.