URSA Avukatlık

İşveren İflas veya Konkordato İlan Ederse İşçi Alacakları Nasıl Alınır?

İş Hukuku12 dk okumaEklenme:
Kapalı fabrika önünde ücret bordrosu dosyası ve hesap makinesiyle iflas eden işverenin işçi alacakları

İşveren iflas ettiğinde veya konkordato ilan ettiğinde işçi alacakları üç ayrı yoldan aranır. Birincisi iflas masasıdır. İflasın açılmasından önceki bir yıl içinde tahakkuk etmiş ücret, kıdem ve ihbar tazminatı gibi alacaklar İİK m.206 uyarınca birinci sırada yer alır ve sonraki sıradaki alacaklılardan önce ödenir. İkincisi Ücret Garanti Fonudur. İşveren ödeme güçlüğüne düştüyse ödenmeyen en fazla üç aylık ücret İŞKUR üzerinden fondan alınabilir. Üçüncüsü konkordatodur. Alacağın komisere zamanında bildirilmesi gerekir; birinci sıradaki alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir ve konkordatonun bağlayıcılık hükmü uygulanmaz. Hangi yolun öne çıkacağı, işverenin içine düştüğü duruma ve alacağın hangi döneme ait olduğuna göre değişir.

İşveren iflas ederse işçi alacakları hangi sırayla ödenir?

İflas masasındaki malların satışından elde edilen paradan önce iflasın açılmasından ve tasfiyeden doğan masraflar çıkarılır (İİK m.248). Rehinli alacaklıların rehinli mal bedeli üzerinde rüçhan hakkı vardır. Rehinle karşılanamayan veya hiç teminatı bulunmayan alacaklar ise İİK m.206 uyarınca dört sıradan birine yazılır.

SıraHangi alacaklar
Birinci sıraİşçilerin iş ilişkisine dayanan alacakları (kıdem ve ihbar tazminatı dahil), işçiler için kurulan yardım sandığı veya derneklere işverenin borçları, iflasın açılmasından önceki son bir yıl içinde tahakkuk etmiş nafaka alacakları
İkinci sıraVelayet ve vesayet nedeniyle malları borçlunun idaresine bırakılanların alacakları
Üçüncü sıraÖzel kanunlarında imtiyazlı olduğu belirtilen alacaklar
Dördüncü sıraİmtiyazlı olmayan diğer bütün alacaklar

İİK m.207'ye göre her sıranın alacaklıları kendi aralarında eşit haktadır. Bir sıradaki alacaklılar alacaklarını tamamen almadıkça sonraki sıradakiler bir şey alamaz. Masa birinci sıradaki alacaklıların hepsini karşılamaya yetmiyorsa bu sıradaki alacaklılar paylarına göre kısmen ödeme alır, diğer sıralara ödeme yapılmaz. İşçi alacağı birinci sırada olduğu için ticari borçlar, banka kredileri ve imtiyazsız diğer alacaklardan önce gelir.

Hangi işçi alacakları birinci sıraya girer?

İİK m.206'nın birinci sıra düzenlemesi iki gruptur. İlki, işçilerin iş ilişkisine dayanan ve iflasın açılmasından önceki bir yıl içinde tahakkuk etmiş alacaklarıdır; metin bu alacakların içine ihbar ve kıdem tazminatlarını da açıkça dahil eder. İkincisi, iflas nedeniyle iş ilişkisinin sona ermesi üzerine hak edilen ihbar ve kıdem tazminatlarıdır.

İflasta birinci sıra alacaklar, masaya kayıt, takibin durması ve sıra cetveline itiraz

Maddede "iş ilişkisine dayanan alacaklar" denildiği için ücret, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile yıllık izin ücreti gibi kalemlerin de bu kapsamda aranması mümkündür. Hangi kalemin birinci sıraya yazılacağı iflas idaresinin kararına, uyuşmazlık çıkarsa mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır. Kalemlerin ayrı ayrı nasıl doğduğu için kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı sayfalarına bakılabilir.

Bir yıllık sınır, iflasın açılmasından geriye doğru işler. Bu sürenin dışında kalan ücret alacakları imtiyaz tanıyan başka bir kanun yoksa dördüncü sırada kalır. Süre hesabında bazı dönemler hesaba katılmaz:

  • İflasın açılmasından önce mühlet dahil geçirilen konkordato süresi
  • İflasın ertelenmesi süresi
  • Alacak hakkında açılmış davanın devam ettiği süre
  • Terekenin iflas hükümlerine göre tasfiyesinde, ölüm tarihinden tasfiye kararına kadar geçen süre

Bu nedenle işveren iflastan önce konkordato mühleti almışsa veya işçi alacağı için dava açmışsa bir yıllık dönem bu süreler kadar geriye uzar.

İflas açıldığında devam eden icra takibi ve dava ne olur?

İflasın açılması işveren aleyhine haciz yoluyla yapılan takipleri durdurur, iflas kararının kesinleşmesiyle bu takipler düşer (İİK m.193). Tasfiye sürdüğü müddetçe müflise karşı bu takiplerden hiçbiri yapılamaz. Alacağın tahsili için yol artık masaya kayıttır. Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan takipler bunun dışındadır; rehinli alacaklılar iflas masasına karşı takibe devam eder.

İşverenin taraf olduğu hukuk davaları da acele haller dışında durur ve alacaklıların ikinci toplanmasından on gün sonra devam edebilir (İİK m.194). Dava durduğu müddetçe zamanaşımı ve hak düşüren süreler işlemez. İflasın açılması ayrıca müflisin borçlarını muaccel kılar; iflasın açıldığı güne kadar işlemiş faiz anaya eklenir (İİK m.195). Takip ve dava sürelerinin hesabı için icra zamanaşımı sayfası okunabilir.

İflas masasına alacak nasıl ve kaç gün içinde kaydettirilir?

İflas kararı iflas dairesine bildirilir; daire kararı ticaret sicili gazetesinde ve kanunda sayılan diğer yerlerde ilan eder (İİK m.166). Tasfiye adi şekilde yapılacaksa ilanda alacaklılardan alacaklarını ilandan itibaren bir ay içinde kaydettirmeleri ve delillerinin asıl veya onaylı suretlerini vermeleri istenir; çok uzak yerlerde veya yurt dışında oturan alacaklılar için süre uzatılabilir (İİK m.219). Basit tasfiyede ise iflas dairesi yirmi günden az, iki aydan çok olmayacak bir süre belirleyerek alacaklıları ilanla çağırır (İİK m.218).

İşçi açısından kayıt için işe giriş ve çıkış bildirgesi, hizmet dökümü, bordrolar, banka hesap dökümü, iş sözleşmesi ve varsa mahkeme ilamı gibi belgeler hazırlanır. Alacağın hangi dönemlere ait olduğunu gösteren dökümün de eklenmesi, birinci sıradaki bir yıllık dönemin tespitini kolaylaştırır.

Süresinde kaydettirilmeyen alacaklar iflasın kapanmasına kadar kabul edilir (İİK m.236). Ancak geç kalmadan doğan masraflar alacaklıya aittir ve geç başvuran, başvurudan önce kararlaştırılmış paylaşmaya katılamaz. Masada hiç mal bulunmazsa iflas dairesi tasfiyenin tatiline karar verir; alacaklılardan biri otuz gün içinde masrafı peşin vererek işlemlerin sürdürülmesini istemezse iflas kapatılır (İİK m.217).

Sıra cetveline nasıl itiraz edilir?

İflas idaresi, kayıt süresi dolduktan sonra ve idarenin seçilmesinden itibaren en geç iki ay içinde alacaklıların sırasını gösteren cetveli hazırlar; zorunlu hâllerde icra mahkemesi bu süreyi bir defaya mahsus en çok iki ay daha uzatabilir (İİK m.232). Reddedilen alacaklar red gerekçesiyle gösterilir. Alacağı tamamen veya kısmen reddedilen ya da talep ettiği sıraya yazılmayan alacaklıya doğrudan haber verilir (İİK m.233 ve 234).

Cetvelin ilanından itibaren on beş gün içinde iflasa karar verilen yerdeki ticaret mahkemesinde dava açılması gerekir (İİK m.235). Talebin haksız yere reddedildiği veya azaltıldığı ileri sürülüyorsa dava masaya karşı, başkasının kabul edilen alacağına itiraz ediliyorsa o alacaklıya karşı açılır. İtiraz alacağın esas veya miktarına değil yalnızca sıraya ilişkinse yol icra mahkemesine şikâyettir. On beş günlük süre kısa olduğundan ilan tarihinin takip edilmesi önemlidir.

Tasfiye sonunda alacağın tamamı ödenemezse iflas idaresi ödenmeyen kısım için aciz vesikası verir. Müflis yeni mal edinmedikçe bu vesikaya dayanarak yeniden takip yapılamaz (İİK m.251). İflasın açıldıktan sonra altı ay içinde tasfiye edilmesi öngörülür; bu sürede tamamlanmazsa alacaklılar toplanıp basit tasfiyeye karar verebilir veya icra mahkemesi süreyi uzatır (İİK m.256).

Ücret Garanti Fonu nedir, kimler yararlanır?

Ücret Garanti Fonu, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu Ek m.1 ile İşsizlik Sigortası Fonu içinde kurulan ayrı bir fondur. İşverenin konkordato ilan etmesi, aciz vesikası alınması, iflası veya iflasın ertelenmesi nedeniyle ödeme güçlüğüne düştüğü hâllerde işçilerin iş ilişkisinden doğan üç aylık ödenmeyen ücret alacakları bu fondan karşılanır. Fonun gelirleri, işverenlerce işsizlik sigortası primi olarak ödenen tutarın yıllık toplamının yüzde biridir. Uygulama usulleri Ücret Garanti Fonu Yönetmeliğinde düzenlenir.

Ücret Garanti Fonundan kimin yararlandığı, çalışma şartı, ödenen tutar, kapsam dışı alacaklar ve başvuru

Yararlanmanın koşulları şunlardır:

  • İşçinin 4447 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olarak çalışması
  • İşverenin ödeme güçlüğüne düşmesinden önceki son bir yıl içinde aynı işyerinde en az bir gün çalışmış olması (Yönetmelik m.9)
  • İş sözleşmesinin devam edip etmemesinin önem taşımaması; başvuru iş ilişkisi sürse de bitse de yapılabilir (Yönetmelik m.8)

Fon yalnızca ücret alacağını karşılar. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve diğer alacaklar fonun kapsamı dışındadır ve iflas masasında aranır. Fondan yararlanmak, iflas masasına ayrıca kayıt yaptırmaya engel değildir; ancak İŞKUR ödemeyi iflas idaresine bildirdiği için (Yönetmelik m.10) masaya yapılan başvuruda fondan alınan tutarın dikkate alınması gerekir.

Ücret Garanti Fonuna nasıl başvurulur, hangi belgeler istenir?

Başvuru, işçinin İŞKUR il veya ilçe birimine mücbir sebepler dışında şahsen yapılır. Yönetmelik m.8 uyarınca gereken belgeler işverenin içine düştüğü duruma göre değişir:

DurumGerekli belgeler
Aciz vesikasıİcra dairesinden alınan aciz vesikası veya İİK m.105 uyarınca hacze kabil mal bulunmadığına dair haciz tutanağı ve işverence düzenlenen işçi alacak belgesi
İflasMahkemenin iflas kararı veya İİK m.166 uyarınca ilan edildiğini gösteren belge ve iflas dairesi ya da iflas idaresince onaylı işçi alacak belgesi
İflasın ertelenmesiErteleme kararı veya ilan belgesi ve kayyım tarafından onaylanan işçi alacak belgesi
KonkordatoMahkemenin kesin mühlet kararı veya İİK m.288 uyarınca ilanını gösteren belge ve konkordato komiseri tarafından onaylanan işçi alacak belgesi

İşçi alacak belgesi, ücret alacağını aylar itibarıyla gösteren belgedir ve işverenin ödeme güçlüğüne düştüğü tarihten önceki alacaklara ilişkin olmalıdır. İşverene ulaşılamıyorsa ücret alacağını dönem ve miktar olarak gösteren kesinleşmiş mahkeme kararı veya icra müdürlüğünce düzenlenen ödeme emri, işçi alacak belgesi yerine geçer (Yönetmelik m.9). İşyeri kapanıp işveren bulunamadığında bu hüküm özellikle önem taşır. Ücret ödenmediği için izlenecek genel yol maaş ödenmezse ne yapılır sayfasında ayrıca ele alınmıştır.

Ücret Garanti Fonu ne kadar öder, ne zaman yatar?

Fondan ödenecek tutarın hesabında şu kurallar geçerlidir:

  • Ödenen alacak, ödeme güçlüğüne düşmeden önceki ödenmeyen en fazla üç aylık temel ücrettir.
  • Temel ücret, 5510 sayılı Kanun m.80 uyarınca prime esas tutulan kazanç üzerinden hesaplanan net ücrettir.
  • Günlük ücret alacağı, 5510 sayılı Kanun m.82 uyarınca belirlenen günlük kazanç üst sınırını aşamaz.
  • Prim bildirimi yapılmış hafta tatili, ulusal bayram, genel tatil ve ücretli izin karşılığı ücret alacakları ile fazla mesai ücretinden, talep edilen aya ilişkin miktar fon kapsamında değerlendirilir.
  • Ücretin döviz cinsinden belirlendiği hâllerde alacağın doğduğu dönemin son gününe ait Merkez Bankası efektif döviz satış kuru esas alınır.

Ücret alacağı, işçinin başvuru tarihini izleyen ayın sonuna kadar ödenir. Ödemeler fon kaynaklarıyla sınırlıdır ve başvuru sırasına göre yapılır. Şüpheli durumlarda, örneğin alacağın işverence ödendiği bilgisi alındığında veya talep edilen aylık miktar önceki dönem ücretlerine göre önemli ölçüde fazla bildirildiğinde, başvuru denetim elemanlarının incelemesinden sonra sonuçlandırılır. Ödemeye esas karar veya belge kesinleşmiş mahkeme kararıyla feshedilir ya da iptal edilirse yapılan ödeme yasal faiziyle işverenden tahsil edilir; işçi veya işverenin kasıt ya da kusuruyla yersiz ödeme yapıldığı belirlenirse yasal faizle ilgililerden istenir. Aciz vesikası hükmündeki haciz tutanağına dayanarak aynı işverenle ilgili fondan bir kez yararlanılabilir.

Fon ödemesi işsizlik ödeneğinin yerini tutmaz. İşten ayrılan işçinin işsizlik ödeneği için ayrı koşulları vardır; ayrıntı için işsizlik maaşı sayfasına bakılabilir.

İşveren konkordato ilan ederse işçi alacakları ne olur?

Konkordato talebi üzerine mahkeme belgeler eksiksizse geçici mühlet verir; geçici mühlet üç aydır ve en fazla iki ay uzatılabilir, toplam süre beş ayı geçemez (İİK m.287). Konkordatonun başarıya ulaşması mümkün görülürse bir yıllık kesin mühlet verilir ve güçlük arz eden özel durumlarda altı aya kadar uzatılabilir (İİK m.289).

Kesin mühlet sırasında borçlu aleyhine hiçbir takip yapılamaz ve başlamış takipler durur. Bunun istisnası işçilerin lehinedir: İİK m.206'nın birinci sırasındaki imtiyazlı alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir (İİK m.294). Kesin mühlet kararı ilan edilir. Hizmet sözleşmelerinin feshine ilişkin özel hükümler saklı tutulduğundan işçinin işten çıkarılması veya haklı nedenle ayrılması ayrıca iş hukuku kurallarına göre değerlendirilir (İİK m.296).

Alacakların konkordatoda dikkate alınması için komiserin yaptığı ilan üzerine ilan tarihinden itibaren on beş gün içinde alacağın bildirilmesi gerekir. İlanda, alacağını bildirmeyen ve bilançoda kayıtlı olmayan alacaklıların proje müzakerelerine kabul edilmeyeceği de yazılır (İİK m.299). Komiser alacakların varit olup olmadığını borçlunun defter ve belgeleri üzerinden inceler (İİK m.300).

Konkordato tasdik edilirse tasdik kararıyla bağlayıcı hâle gelir. Alacağı itiraza uğrayan alacaklı, tasdik kararının ilanından itibaren bir ay içinde dava açabilir (İİK m.308/b). Bağlayıcılığı düzenleyen ikinci fıkra, İİK m.206'nın birinci sırasındaki imtiyazlı alacaklar için uygulanmaz (İİK m.308/c). Kanun metni, bağlayıcılık hükmünün bu alacaklara uygulanmayacağını açıkça belirtir. Konkordato tasdik edilmezse mahkeme talebi reddeder; borçlu iflasa tabiyse ve iflas sebebi varsa iflasa kendiliğinden karar verir (İİK m.308). Bu durumda alacak, yukarıdaki iflas sırasında aranır.

Ücret Garanti Fonu konkordatoda da işler. Kesin mühlet kararı ve komiserin onayladığı işçi alacak belgesiyle başvurulabilir. Yönetmelik m.9'a göre konkordato projesi mahkemece tasdik edilirse fon kapsamında ödeme yapılmaz; mühlet kararı tasdik veya iflas dışında bir nedenle kalkarsa yapılan ödemeler işverenden geri alınır. Konkordato iflasla sonuçlanırsa aynı kişiye kesin mühlet kararı ile iflas kararına dayanarak toplamda en fazla doksan günlük ödeme yapılır.

İflas, konkordato ve fon arasındaki fark nedir?

YolKapsamBaşvuru yeri
İflas masasıBirinci sırada ücret, kıdem ve ihbar tazminatı dahil iş ilişkisine dayanan alacaklarİflas dairesi ve iflas idaresi, kayıt süresi ilanda belirtilir
KonkordatoAlacağın komisere bildirilmesi; birinci sıradaki alacaklar için haciz yoluyla takip imkânıKonkordato komiseri, ilandan itibaren on beş gün
Ücret Garanti FonuÖdenmeyen en fazla üç aylık net temel ücretİŞKUR il veya ilçe birimi

Üç yol birbirini dışlamaz. Fon hızlı fakat sınırlı bir ödeme sağlar. Kıdem ve ihbar tazminatı, ücretin fon kapsamına girmeyen bölümü ve diğer alacaklar için iflas masasına veya konkordato sürecine kayıt gerekir. İşyeri devrinde veya alt işveren ilişkisinde başka bir işverenin sorumluluğu da gündeme gelebileceğinden işyeri devrinde işçinin hakları ile taşeron işçi hakları sayfaları ayrıca incelenmelidir. İflas dolayısıyla malvarlığının tasfiyesi sonucu işyerinin başkasına devrinde 4857 sayılı Kanunun devir hükümleri uygulanmaz.

İşyeri kapandı ve işveren bulunamıyorsa ne yapılır?

İflas veya konkordato kararı yoksa ve işveren ortadan kaybolmuşsa önce alacağın belgelendirilmesi gerekir. Ücret ve tazminat alacağı için işçilik alacağı davası veya icra takibi yoluna gidilir. Borçlunun haczedilebilir malı çıkmazsa icra dairesinden alınan aciz vesikası ya da İİK m.105 uyarınca hacze kabil mal bulunmadığına ilişkin haciz tutanağı, Yönetmelik m.8 uyarınca Ücret Garanti Fonu başvurusunun dayanağı olabilir. Başvuruda işverence düzenlenen işçi alacak belgesi gerekir; işverene ulaşılamıyorsa ödeme emri veya kesinleşmiş mahkeme kararı bu belgenin yerine geçer. Dava sürecine ilişkin pratik bilgi için kıdem tazminatı dava dilekçesi sayfası kullanılabilir. İş sözleşmesi sona eren işçinin diğer hakları için işten çıkarılan işçinin hakları sayfası da incelenebilir.

İşveren İflas Ederse İşçi Alacakları Hakkında Sık Sorulan Sorular

İşveren iflas ederse kıdem tazminatımı alabilir miyim?

Kıdem ve ihbar tazminatı, iflasın açılmasından önceki bir yıl içinde tahakkuk etmişse İİK m.206 uyarınca birinci sırada iflas masasından aranır. İflas nedeniyle iş ilişkisinin sona ermesi üzerine hak edilen tazminatlar da birinci sıradadır. Masa yetmezse birinci sıradaki alacaklılar paylarına göre ödeme alır. Ücret Garanti Fonu ise yalnızca ücret alacağını karşılar, kıdem tazminatını kapsamaz.

Ücret Garanti Fonundan kaç aylık ücret ödenir?

Fon, işverenin ödeme güçlüğüne düşmesinden önceki ödenmeyen en fazla üç aylık temel ücreti karşılar. Temel ücret, prime esas kazanç üzerinden hesaplanan net ücrettir ve günlük kazanç üst sınırını aşamaz. Ödeme, başvuru tarihini izleyen ayın sonuna kadar yapılır; ödemeler fon kaynaklarıyla sınırlıdır ve başvuru sırasına göre gerçekleştirilir.

Ücret Garanti Fonu başvurusu nereye yapılır?

Başvuru, işçinin İŞKUR il veya ilçe birimine mücbir sebepler dışında şahsen yapılır. İflasta mahkeme kararı veya ilan belgesi ile iflas idaresince onaylı işçi alacak belgesi, konkordatoda kesin mühlet kararı ve komiser onaylı belge, aciz vesikasında ise aciz vesikası veya haciz tutanağı ve işveren tarafından düzenlenen işçi alacak belgesi istenir.

Konkordato ilan eden işverenden alacağımı nasıl alırım?

Komiserin yaptığı ilandan itibaren on beş gün içinde alacak komisere bildirilir. Kesin mühlet sırasında takipler durur, ancak İİK m.206 birinci sıradaki işçi alacakları için haciz yoluyla takip yapılabilir. Bu alacaklar için konkordatonun bağlayıcılık hükmü uygulanmaz. Ücret için ayrıca Ücret Garanti Fonuna başvurulabilir.

İşveren iflas edince devam eden işçilik alacağı davası düşer mi?

Dava kendiliğinden düşmez. İflasın açılmasıyla işverenin taraf olduğu hukuk davaları acele haller dışında durur ve alacaklıların ikinci toplanmasından on gün sonra devam edebilir. Dava durduğu müddetçe zamanaşımı ve hak düşüren süreler işlemez. Haciz yoluyla yürütülen icra takipleri ise durur ve iflas kararının kesinleşmesiyle düşer.

Yazar hakkında

Kurucu avukat · Bursa Barosu, sicil 5648

Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.

İlgili makaleler