URSA Avukatlık

Yabancılar Hukuku Avukatı

İdare Hukuku8 dk okumaEklenme:
Bavul, bagaj etiketi, deri dosya ve dünya haritası; sınır dışı, ikamet izni ve vatandaşlık süreçleri

Yabancılar hukuku avukatı, sınır dışı kararı, idari gözetim, giriş yasağı, ikamet izninin reddi veya iptali, çalışma izni ve vatandaşlık başvurusu gibi işlemlerde yabancıyı ve yakınlarını idare ile mahkeme önünde temsil eder. Bu alanda süreler birbirinden çok farklıdır: sınır dışı kararına karşı tebliğden itibaren yedi gün, ikamet izninin iptaline karşı yazılı bildirimden itibaren altmış gün, çalışma izni ret ve iptaline karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde başvurulur. Süreler kısa olduğundan tebliğ tarihi ve belgenin türü ilk bakılacak noktadır; hangi sürenin işlediğini, eldeki belgenin hangi işlemi gösterdiği belirler.

Sayfa, belgeye göre bulunulan aşamayı tanımayı, her aşamadaki süre ve yolu kısaca göstermeyi ve ayrıntıyı sitedeki makalelere bırakmayı amaçlar. Tek dosyada birden fazla işlem bulunabilir. Sınır dışı kararı, giriş yasağı ve izin iptali ayrı işlemlerdir ve her birine karşı ayrı süre işler.

Hangi Konularda Avukat Desteği Gündeme Gelir?

  • Sınır dışı etme (deport) kararı ve idare mahkemesine başvuru.
  • Geri gönderme merkezinde idari gözetim ve sulh ceza hâkimliğine başvuru.
  • Giriş yasağı ve kayıtlardaki kısıtlamaların (tahdit) kaldırılması.
  • İkamet izninin reddi, uzatılmaması veya iptali.
  • Çalışma izni başvurusu, ret ve iptal kararları, izinsiz çalıştırma cezası.
  • Türk vatandaşlığı başvurusu ve ret kararı.

Avukatın işi önce belgeyi okumak, tebliğ tarihinden sürenin son gününü hesaplamak ve doğru merciyi belirlemektir. Sonuç idarenin veya mahkemenin takdirine bağlıdır; hiçbir aşamada kesin bir netice öngörülemez.

Belgeye Göre Hangi Aşamada Olunduğu Nasıl Anlaşılır?

BelgeAnlamıSüre ve yol
Sınır dışı etme kararıValilik karar verdiTebliğden 7 gün içinde idare mahkemesi
İdari gözetim kararıGeri gönderme merkezinde tutulmaSulh ceza hâkimine başvuru, inceleme 5 gün
Giriş yasağı bildirimiÜlkeye giriş yasaklandıGöç İdaresine başvuru, dava 60 gün
İkamet izni ret veya iptal yazısıYasal kalış dayanağı tehlikedeYazılı bildirimden 60 gün içinde dava
Çalışma izni ret veya iptal yazısıÇalışma ve ikamet hakkı etkileniyorTebliğden 30 gün içinde Bakanlığa itiraz
İzinsiz çalıştırma para cezasıİdari para cezası kesildiTebliğden 15 gün içinde sulh ceza mahkemesi
Vatandaşlık ret yazısıBaşvuru reddedildiYazılı bildirimden 60 gün içinde dava

İdari yargıda süre, yazılı bildirimin yapıldığı günü izleyen günden başlar; tatil günleri süreye dahildir, son gün tatile rastlarsa süre izleyen çalışma gününün bitimine uzar. Süre kaçırılırsa dava esasa girilmeden reddedilir. Üst makama başvuru işlemeye başlamış süreyi durdurur ancak dava açmanın yerini tutmaz; hesap örnekleri idari yargıda süreler yazısında yer alır.

Sınır dışı, idari gözetim, giriş yasağı, ikamet ve çalışma izni, vatandaşlık kararlarında ilk yol ve süreler

Sınır Dışı Kararına Karşı Yedi Günlük Yol

Sınır dışı etme kararı valilikçe alınır ve gerekçesiyle tebliğ edilir. Yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir. Rızası saklı kalmak kaydıyla yargılama bitene kadar sınır dışı edilmez. Mahkemenin kararı kesindir; sonrasında Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru gündeme gelir ve süre, yolların tüketildiği tarihten itibaren otuz gündür.

Kararın dayandığı bent dilekçenin içeriğini belirler: vize veya ikamet süresinin on günden fazla aşılması, izinsiz çalışma, kamu düzeni gerekçesi gibi. Ayrıca işkence veya kötü muamele riski, ciddi sağlık sorunu ya da insan ticareti mağduru olmak gibi hâllerde sınır dışı kararı alınmaz. Karar belirtirse kişiye ülkeyi terk için on beş günden az olmamak üzere otuz güne kadar süre tanınır; bu süre dava süresinin yerine geçmez. Hayati tehlike veya kötü muamele riski varsa Anayasa Mahkemesi, esas karardan önce tedbire hükmedebilir. Süre ve gerekçelerin ayrıntısı deport kararı yazısındadır.

İdari Gözetim ve Sulh Ceza Hâkimliği

Kaçma ve kaybolma riski gibi sebeplerle kişi valilikçe idari gözetime alınabilir. Gözetim süresi altı ayı geçemez; yabancının iş birliği yapmaması gibi nedenlerle işlemler tamamlanamazsa en fazla altı ay daha uzatılır. Gözetimin sürmesinin gerekli olup olmadığı her ay değerlendirilir.

Karara karşı sulh ceza hâkimine başvurulur. Başvuru gözetimi durdurmaz, hâkim beş gün içinde karar verir ve karar kesindir. Kanun, gözetim yerine belirli adreste ikamet, düzenli bildirim, teminat ve elektronik izleme gibi yükümlülükleri de sayar. Gözetimin kaldırılması sınır dışı kararını ortadan kaldırmaz; her iki başvurunun dilekçe biçimi deport kararına itiraz dilekçesi yazısında örneklenir.

Giriş Yasağı ve Tahdit Kaydı

Sınır dışı edilen yabancının girişi yasaklanabilir. Yasak en fazla beş yıl sürer; ciddi tehdit hâlinde Genel Müdürlük süreyi en fazla on yıl daha artırabilir. Verilen süre içinde kendiliğinden çıkanlar hakkında yasak kararı alınmayabilir.

Kanunda giriş yasağı için ayrı dava süresi yoktur, bu yüzden yazılı bildirimden itibaren altmış günlük genel süre işler. Yasak sınır dışı kararıyla aynı evrakta bildirilmişse kısa olan yedi günlük süre esas alınmalıdır. Göç İdaresi yasağı kaldırabilir veya belirli süreli giriş izni verebilir; bu yetki idarenin takdirindedir ve başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. Tahdit kodu kanunda geçmeyen, kayıt sisteminde tutulan bir işarettir; resmî bir kod listesi yoktur ve kaydın dayandığı işlem öğrenilmeden yol belirlenemez. Ayrıntı için tahdit kodu kaldırma yazısına bakılabilir.

İkamet İzninde Ret, Uzatmama ve İptal Süreleri

Vizenin veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da doksan günden fazla kalacak yabancının ikamet izni alması gerekir. Uzatma başvurusu, izin süresinin dolmasına altmış gün kaldığı andan itibaren ve süre dolmadan yapılır. Aile ikamet izni her defasında en fazla üç yıl, kısa dönem izin ise kural olarak en fazla iki yıl verilir. Altı izin türü vardır; başvuru usulü ikamet izni türleri ve başvuru yazısında anlatılır.

Ret, uzatmama veya iptal kararına karşı altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılır. İptal sebepleri izin türüne göre değişir; oturma izni iptali ve yabancı öğrenci ikamet izni yazıları bu sebepleri sıralar. İptal veya uzatma reddi yasal kalış dayanağını kaldırdığı için sınır dışı kararını gündeme getirir; uzatma başvurusu reddedilenlerin on gün içinde çıkış yapmaması da sınır dışı sebebidir. Bu karara karşı yedi günlük süre ayrıca işler. İzin davası işlemi kendiliğinden durdurmadığından yürütmenin durdurulması ayrıca istenir.

Çalışma İzni ve İzinsiz Çalıştırma

Çalışma izni için yurt içinde doğrudan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına başvurulur; usulüne uygun ve eksiksiz başvurular otuz gün içinde değerlendirilir. Uzatma başvurusu da izin süresinin dolmasına altmış gün kala başlar. İkamet izni sahibi olmak çalışma hakkı vermez. İşveren, çalışmanın başlamasını, sona ermesini ve iptali gerektiren hâlleri on beş gün içinde bildirmekle yükümlüdür. Koşullar yabancı çalışma izni yazısındadır.

Ret veya iptal kararına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde Bakanlığa itiraz edilir; itiraz reddedilirse idari yargıya gidilir. İptal sebepleri arasında çalışmanın sona ermesi, sahte belge ve izne aykırı çalışma sayılır; ayrıntı çalışma izni iptali yazısındadır. İzinsiz çalıştırılan yabancı için işverene ve yabancıya ayrı idari para cezası verilir, yabancı sınır dışı için bildirilir. Para cezasına karşı tebliğden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulur; ayrıntı kaçak yabancı işçi cezası yazısındadır.

Dava Açmak Kalış ve Giriş Haklarını Korur mu?

İdari yargıda dava açmak, kural olarak işlemin uygulanmasını durdurmaz; sınır dışı kararı bunun istisnasıdır. İkamet izni iptali, giriş yasağı ve kayıt davalarında mahkemeden yürütmenin durdurulması istenir. Bunun için işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararın doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması birlikte aranır. Eşle ve çocukla birlikte yaşama, süren tedavi veya süreli iş sözleşmesi gibi olgular belgelerle gösterilir. Karara tebliğden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir. İptal kararı verilirse idare gereğini en geç otuz gün içinde yerine getirir.

Vatandaşlık Başvurusu ve Ret Hâlinde Yol

Genel yolda başvuru tarihinden geriye doğru kesintisiz beş yıl ikamet, geçim kaynağı, yeterli Türkçe ve millî güvenlik bakımından engel bulunmaması gibi şartlar aranır. Başvuru valiliğe yapılır, kararı İçişleri Bakanlığı verir. Evlilik yolunda en az üç yıllık ve devam eden evlilik gerekir; beş yıl ikamet şartı aranmaz. Şartlar Türk vatandaşlığı başvurusu ve evlilik yoluyla vatandaşlık yazılarında anlatılır.

Kanun ve yönetmelikte kararın verileceği gün sayısı yazılı değildir. Ret kararına karşı yazılı bildirimden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılır. Başvuru için avukat zorunlu değildir, ancak vekâletname özel olmalıdır.

Avukat Hangi Aşamada Ne Yapar?

  1. Belgenin okunması: işlemin türü, tebliğ tarihi ve sürenin son günü belirlenir.
  2. Merciin seçilmesi: idare mahkemesi, sulh ceza hâkimi, Bakanlık veya Göç İdaresinden hangisinin muhatap olduğu saptanır.
  3. Dilekçenin kurulması: kararın dayandığı bent, aile, sağlık ve çalışma belgeleri ile gerekirse yürütmenin durdurulması istemi yazılır.
  4. Yargılamanın izlenmesi: savunma, duruşma ve kanun yolu süreleri takip edilir.
  5. Kesin kararlar sonrası: temel hak ihlali iddiası varsa Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru değerlendirilir.

Sınır Dışı ve İzin Süreçleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Sınır dışı kararına itiraz süresi kaç gündür?

Sınır dışı etme kararına karşı kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulur ve başvuru kararı veren makama da bildirilir. Mahkemenin bu konudaki kararı kesindir. Eski kaynaklarda yazan on beş günlük süre güncel metinde yer almaz.

Belgenin okunması, merciin seçilmesi, dilekçenin kurulması, yargılamanın izlenmesi ve kesin karar sonrası bireysel başvuru adımları

Dava açılınca sınır dışı işlemi durur mu?

Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde ve yargılama sürerken sınır dışı işlemi yapılmaz. Bu güvence yalnızca sınır dışı kararı için geçerlidir; ikamet izni iptali veya giriş yasağı davalarında dava açmak işlemi kendiliğinden durdurmaz.

İdari gözetim kararına nereye ve kaç günde itiraz edilir?

Kişi, yasal temsilcisi veya avukatı sulh ceza hâkimine başvurabilir. Hâkim incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır ve kararı kesindir. Başvuru idari gözetimi kendiliğinden durdurmaz; gözetimin kaldırılması da sınır dışı kararını ortadan kaldırmaz.

Giriş yasağı en fazla kaç yıl sürer?

Giriş yasağı en fazla beş yıldır. Kamu düzeni veya kamu güvenliği bakımından ciddi tehdit varsa Genel Müdürlük süreyi en fazla on yıl daha artırabilir. Kanunda ayrı dava süresi bulunmadığından yasağa karşı yazılı bildirimden itibaren altmış gün içinde dava açılır.

İkamet izni reddedilirse dava süresi kaç gündür?

Ret, uzatmama ve iptal kararlarına karşı yazılı bildirimin yapıldığı günü izleyen günden başlayarak altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılır. Dava açmak işlemi kendiliğinden durdurmadığından kalış hakkı bakımından ayrıca yürütmenin durdurulması istenir.

Çalışma izni ret veya iptaline nasıl itiraz edilir?

Karara karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına itiraz edilir. İtiraz reddedilirse idari yargı yoluna gidilir; kanun ayrı bir dava süresi göstermediği için genel altmış günlük süre gözetilir.

Türk vatandaşıyla evli yabancı sınır dışı edilebilir mi?

Kanundaki sınır dışı edilemeyecekler listesinde evlilik veya çocuk sahibi olmak yer almaz; yani evlilik tek başına kesin bir engel sayılmaz. Buna karşılık aile birliği ve kararın ölçülülüğü idare mahkemesinde ileri sürülebilen savunmalar arasındadır.

Yazar hakkında

Kurucu avukat · Bursa Barosu, sicil 5648

Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.

İlgili makaleler