Şirket Aracıyla Kaza Yaptım, Kim Öder? Maaştan Kesinti, Rücu ve İş Kazası

Şirket aracıyla kaza yaptığınızda karşı tarafın zararını önce aracın zorunlu trafik sigortası öder; teminatı aşan kısımdan aracın işleteni olan şirket, kendi kusuru olmasa bile sürücüyle birlikte sorumludur. Şirket ödediğini çalışana ancak kazadaki kusuru oranında yansıtabilir ve bu tutarı işçinin rızası olmadan maaştan kesemez; alacağını arabulucuya başvurup gerekirse dava açarak ister. Görev sırasında ya da işverenin verdiği araçla işe gidip gelirken yaşanan kaza iş kazası sayılır. Aracın kendi hasarını kasko karşılar; ehliyetsiz veya alkollü kullanımda kasko ödemez, trafik sigortası ise ödediğini şirketten geri ister.

Aşağıda sırasıyla zarar görene karşı kimin sorumlu olduğu, şirketin çalışana ne zaman ve ne kadar rücu edebileceği, ücretten kesinti sınırı, ehliyetsiz ya da alkollü kullanımın sonuçları, iş kazası niteliği, trafik cezaları ve kiralık filo araçlar ele alınıyor. Aracın şirkete değil bir tanıdığınıza ait olduğu genel durumlar için başkasına ait araçla trafik kazası yazısına bakabilirsiniz; bu yazı işveren ile çalışan arasındaki ilişkiye odaklanır.

Şirket Aracıyla Kazada Kim Sorumludur?

Karayolları Trafik Kanunu (KTK) m.3, işleteni araç sahibi olan veya sicilde kayıtlı görünen kişi olarak tanımlar. Şirket adına tescilli ve şirketin işinde kullanılan araçta işleten şirkettir. KTK m.85/1'e göre aracın işletilmesi bir kişinin ölümüne, yaralanmasına ya da bir şeyin zarara uğramasına yol açarsa işleten doğan zarardan sorumludur; aynı maddenin son fıkrası işletenin, sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu olduğunu söyler. Bu sorumluluk kusura bağlı değildir. Şirket ancak KTK m.86'daki dar şartlarla, yani kendisinin ve çalıştırdığı kişilerin kusuru bulunmadan ve araçta bir bozukluk olmadan kazanın mücbir sebepten ya da zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan doğduğunu ispat ederek kurtulabilir.

Direksiyondaki çalışan ise kendi kusurlu eylemi nedeniyle haksız fiil hükümlerine göre sorumludur. Şirketin ikinci bir sıfatı daha vardır: Türk Borçlar Kanunu (TBK) m.66, adam çalıştıranın, çalışanının kendisine verilen işin yapılması sırasında başkalarına verdiği zarardan sorumlu olduğunu düzenler. KTK m.88 uyarınca birden fazla sorumlu bulunduğunda bunlar zarar görene karşı müteselsilen sorumludur; zarar gören alacağının tamamını dilediğinden isteyebilir.

Sürücünün işvereni ile aracın işleteni farklı olabilir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, belediyeye ait otobüsü hizmet alım sözleşmesiyle şoför sağlayan şirketin çalışanının kullandığı bir kazada, işleten belediye ile sürücünün işvereni şirketin zarar görene karşı birlikte sorumlu tutulmasını onamıştır; aralarındaki sözleşme yalnız iç ilişkide bağlayıcıdır (E. 2024/709, K. 2024/2695, 12.03.2024). Belediye otobüsündeki yolcuların hakları otobüs kazasında tazminat yazısında ayrıca anlatılıyor.

Sorumlu	Sıfatı	Kusur aranır mı	Dayanak
Aracın trafik sigortacısı	Şirketin sorumluluk sigortacısı	Hayır, sigortalının sorumluluğu ölçüsünde ve teminat limitine kadar öder	KTK m.91, 97
Şirket	İşleten ve adam çalıştıran	Hayır, kurtuluş kanıtı çok sınırlıdır	KTK m.85, 86; TBK m.66
Çalışan sürücü	Haksız fiil faili	Evet, kusuru oranında	TBK m.49
Sürücünün ayrı işvereni (varsa)	Adam çalıştıran	Özen kanıtıyla kurtulabilir	TBK m.66

Karşı Tarafın Zararını Hangi Sigorta Öder?

Zarar gören, şirket aracının zorunlu trafik sigortacısına yazılı başvuru yapar; sigortacı on beş gün içinde cevap vermezse dava veya Sigorta Tahkim Komisyonu yolu açılır (KTK m.97). Teminat limitleri kaza tarihine göre uygulanır: 2026'da gerçekleşen kazalarda maddi zararda araç başına 400.000 TL, sakatlık ve ölümde kişi başına 3.600.000 TL. Limiti aşan kısım ve manevi tazminat şirketten ve sürücüden istenir; şirketin İhtiyari Mali Mesuliyet (İMM) poliçesi varsa bu aşan kısım önce oradan karşılanabilir.

Şirket aracının kendi hasarı trafik sigortasının kapsamında değildir. Bu hasar ancak kasko varsa kaskodan ödenir. Ayrıca KTK m.92/a, işletenin eylemlerinden sorumlu olduğu kişilere, yani sürücü çalışanına karşı yöneltebileceği talepleri trafik sigortası kapsamı dışında bırakır. Başka bir deyişle şirket, kendi aracındaki hasar için kendi trafik sigortasına başvuramaz.

Kaskonun ödediği hasar için sigortacı, ödediği tutar kadar şirketin haklarına halef olur (TTK m.1472). Kusur karşı araçtaysa kasko sigortacısı ödediğini karşı aracın trafik sigortacısından ister. Kusur çalışandaysa çalışana yönelik bir talep gündeme gelebileceğinden, poliçenin özel şartlarında sürücülere rücu edilmeyeceğine ilişkin bir hüküm olup olmadığı incelenmelidir.

Şirket Ödediğini Çalışandan Geri İsteyebilir mi?

İsteyebilir, ancak sınırsız değildir. TBK m.66'nın son fıkrası, adam çalıştıranın ödediği tazminat için çalışana ancak onun bizzat sorumlu olduğu ölçüde rücu edebileceğini söyler. İş sözleşmesi bakımından da TBK m.400, işçinin işverene kusuruyla verdiği her türlü zarardan sorumlu olduğunu düzenler; kusur yoksa sorumluluk da yoktur. Aynı madde sorumluluğun belirlenmesinde şu ölçütlerin gözetilmesini ister:

• İşin tehlikeli olup olmadığı (uzun yol şoförlüğü, gece dağıtımı gibi),
• İşin uzmanlık ve eğitim gerektirip gerektirmediği (ağır vasıta, iş makinesi),
• İşçinin işverence bilinen veya bilinmesi gereken yetenek ve nitelikleri (yeni ehliyet sahibi bir çalışana ağır araç verilmesi gibi).

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, trafik kazasındaki kusurun işçi ile işveren arasındaki iç ilişkiyi göstermediğini vurgular. Şoförünün aracı alkollü bir üçüncü kişiye kullandırması sonucu ölümlü kazada hak sahiplerine ödeme yapan işverenin rücu davasında Daire, "Rücuen tazminat davasında iç ilişkide tarafların kusur oranları belirlenerek sonuca gidilmesi gerekir" demiş ve yalnız trafik kusurunu belirleyen rapora dayanan ret kararını bozmuştur (E. 2022/14705, K. 2022/15027, 23.11.2022). Aynı kararda işverenin işe almada özensizliği, verdiği talimat ve eğitimdeki eksiklik gibi davranışlarının işçinin sorumluluğunu hafifleteceği belirtilmiştir.

Belediyenin çöp kamyonuyla kaza yapan işçiden hasar ve değer kaybının istendiği başka bir dosyada Daire, işçiyi %100 kusurlu bulan trafik bilirkişisi raporunu yetersiz saymış ve iç ilişki için iş sağlığı ve güvenliği alanında bilirkişiden rapor alınmasını istemiştir (E. 2022/7225, K. 2022/8374, 28.06.2022). Bu nedenle şirketin araç bakımı, mola ve sürüş süreleri, araç tahsisi ve eğitim gibi yükümlülükleri, çalışanın payını belirlerken incelenir.

Rücu davasında süre ve yol

İşverenin işçiden tazminat istemi iş ilişkisinden doğduğu için iş mahkemesinde görülür ve dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 sayılı Kanun m.3/1). Üçüncü kişiye ödenen tazminatın rücuunda TBK m.73 uygulanır: rücu istemi, tazminatın tamamının ödendiği ve birlikte sorumlu kişinin öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde ödemeden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar.

Kaza Masrafı Çalışanın Maaşından Kesilir mi?

İşveren, işçiden olan alacağını ücret borcuyla işçinin rızası olmadıkça takas edemez (TBK m.407). Tek istisna, işçinin kasten sebep olduğu ve yargı kararıyla sabit bir zarardır; bu durumda bile takas ücretin haczedilebilir kısmıyla sınırlıdır. Taksirle yapılan, yani dikkatsizlikten doğan bir trafik kazası bu istisnaya girmez. İş Kanunu m.35 de aylık ücretin dörtte birinden fazlasının haczedilemeyeceğini düzenler.

İş Kanunu m.38'deki ücret kesme cezası ise başka bir kurumdur. Bu ceza yalnız toplu sözleşme veya iş sözleşmesinde gösterilen sebeplerle verilebilir, ayda iki gündeliği aşamaz ve kesilen para işverene kalmaz; Bakanlık adına açılan banka hesabına yatırılır. Dolayısıyla araç hasarını karşılamak için "ceza kesintisi" adıyla yapılan kesinti, işverenin zararını gidermez ve hasar bedelini maaştan almanın yolu değildir.

Uygulama	Hukuki durum
Rıza alınmadan hasar bedelinin maaştan düşülmesi	Takas yasağına aykırı (TBK m.407); kesilen tutar ücret alacağı olarak istenebilir
İşçinin yazılı onayıyla taksitle ödeme	Rıza varsa mümkün; tutarın kusur oranını aşmaması gerekir
Ücret kesme cezası adıyla kesinti	Ayda iki gündelik sınırı; para işverene değil Bakanlık hesabına (İş K. m.38)
İşverenin dava yoluyla talebi	Arabuluculuk sonrası iş mahkemesinde, kusur ve TBK m.400 ölçütleriyle

Kaza nedeniyle işten çıkarılır mısınız?

İş Kanunu m.25/II-ı, işçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden işverenin malı olan ya da eli altında bulunan makine ve eşyayı otuz günlük ücretiyle ödeyemeyecek derecede hasara uğratmasını derhâl fesih sebebi sayar. İşveren bu hakkı olayı öğrendiği günden itibaren altı iş günü, her hâlde olaydan itibaren bir yıl içinde kullanmalıdır (m.26). Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, arıza ikazına rağmen zimmetindeki şirket aracını kullanmaya devam eden ve aracın pert olmasına yol açan işçinin sözleşmesinin, işverenin doğruluk ve bağlılığa aykırılık bendine (m.25/II-e) dayandırdığı feshini haklı bulmuştur (E. 2025/6993, K. 2025/8087, 20.10.2025). Kusursuz ya da hafif kusurlu bir kaza ise kendiliğinden haklı fesih sebebi değildir.

Ehliyetsiz veya Alkollü Çalışanın Kazasında Ne Olur?

Zarar gören açısından bir şey değişmez. KTK m.95/1 gereği sigorta sözleşmesinden doğan ve tazminatı kaldıran savunmalar zarar görene karşı ileri sürülemez; trafik sigortacısı önce öder. Ardından KTK m.95/2 ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.4 uyarınca ödediğini sigortalıdan geri ister. Genel Şartların 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren değişikliği, bu tarihten sonra düzenlenen poliçeler için sigortalıyı araçta işleten sayılan kişi olarak tanımlar; şirket aracında bu kişi şirkettir.

Rücunun muhatabı çalışan değil şirkettir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, ehliyetsiz sürücünün kullandığı araçla ilgili rücu davasında bu hakkın sigorta sözleşmesinden doğduğunu ve "dava konusu talebin muhatabı sözleşmenin karşı tarafı yani sigorta ettirendir" diyerek sözleşmenin tarafı olmayan sürücüye karşı yolu kapatmıştır (E. 2022/1129, K. 2023/1234, 13.12.2023). Rücu, sürücünün kazadaki kusuru oranıyla sınırlıdır; alkolde ise kazanın alkolün etkisiyle meydana geldiğinin ayrıca gösterilmesi gerekir. Ayrıntılar sigorta şirketinin rücu hakkı yazısındadır.

Şirket rücu nedeniyle ödediği tutarı daha sonra çalışandan TBK m.400 çerçevesinde isteyebilir. Burada da şirketin kendi payı sorulur: ehliyeti olmadığını bildiği ya da kontrol etmediği bir çalışana araç teslim eden şirketin kusuru, çalışandan istenebilecek tutarı azaltır. Bunun yanında idari yaptırımlar ayrıca uygulanır:

• Ehliyetsiz kullanım, KTK m.36/3 (7574 sayılı Kanunla değişik) uyarınca sürücüye 40.000 TL idari para cezası gerektirir; aracın sürülmesine izin veren işletene de tescil plakası üzerinden ayrıca 40.000 TL ceza verilir. Ayrıntılar ehliyetsiz kullanımın cezası yazısındadır.
• Alkollü kullanımda sınır hususi otomobilde 0,50 promildir; hususi otomobil dışındaki araçlarda, örneğin şirketin kamyonet veya minibüslerinde alt sınır 0,21 promil olarak uygulanır (KTK m.48). İlk ihlalde 25.000 TL idari para cezası ve altı ay süreyle ehliyetin geri alınması öngörülür. Ayrıntı için alkollü araç kullanma cezası yazısına bakılabilir.
• Kasko, gerekli sürücü belgesine sahip olmayan kişinin ya da yönetmelikteki seviyenin üzerinde alkollü kişinin kullanımı sırasındaki hasarı teminat dışında bırakır (Kasko Genel Şartları A.5.4 ve A.5.5). Bu durumda şirket aracının kendi hasarı da kusur oranında çalışana yansıtılabilir.

Şirket Aracıyla Kaza İş Kazası Sayılır mı?

5510 sayılı Kanun m.13, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle (b bendi), görevli olarak işyeri dışına gönderilme nedeniyle asıl iş yapılmaksızın geçen zamanlarda (c bendi) ve işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişte (e bendi) meydana gelen olayları iş kazası sayar. Müşteri ziyaretine, tahsilata ya da teslimata giderken şirket aracıyla yaşanan kaza ve işverenin tahsis ettiği araçla ev ile iş arasındaki yolculuk bu kapsamdadır. İşveren kazayı kolluğa derhâl, Sosyal Güvenlik Kurumuna en geç üç iş günü içinde bildirmelidir; işyeri dışındaki kazada süre öğrenme tarihinden başlar.

İş kazası sayılması iki ayrı sonuç doğurur. SGK'nın geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri ve ölümde hak sahiplerine bağlanan gelir işverenin kusuruna bağlı değildir. İşverenden tazminat istenmesi ise onun iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini ihlal edip etmediğine bağlıdır (TBK m.417). Kazada karşı aracın kusuru varsa onun trafik sigortasına ve işletenine ayrıca başvurulur. Hangi trafik kazalarının bu kapsama girdiği ve Yargıtay'ın ölçütleri trafik kazası iş kazası sayılır mı yazısında ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Çalışan kazada hayatını kaybetmişse ailesinin talepleri ölümlü iş kazası tazminatı çerçevesinde değerlendirilir. Bu talepler için arabulucuya başvurmak dava şartı değildir (7036 sayılı Kanun m.3/3). Sürücü çalışanın kendi kusuruna denk gelen zarar ise kullandığı aracın trafik sigortasından istenemez (KTK m.92/g).

Şirket Aracının Trafik Cezasını Kim Öder?

Sürücü durdurularak ceza yazıldıysa tutanak sürücü adına düzenlenir ve cezanın muhatabı çalışandır. Radar, park ihlali gibi sürücüsü tespit edilemeyen hâllerde KTK m.116 uyarınca tutanak tescil plakasına göre düzenlenir ve tebligat trafik kaydında araç sahibi görünen şirkete yapılır. Plakaya yazılan cezada ceza puanı sürücü belgesine işlenmez; yalnız para cezası şirkete tebliğ edilir. Güncel ceza tutarları için trafik cezaları sayfasına bakılabilir. Otoyol ve köprülerden ödemesiz geçiş nedeniyle plakaya gelen borç ise HGS ihlalli geçiş cezası yazısında ayrıca ele alınmıştır.

Şirketin ödediği plaka cezasını çalışana yansıtması da yukarıdaki kurala tabidir: rıza olmadan maaştan düşülemez. İhlalin çalışanın kusurlu davranışından doğduğunu ileri süren işveren, bu tutarı TBK m.400 çerçevesinde ayrıca isteyebilir. Cezaya itiraz, tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır (Kabahatler Kanunu m.27); tebliğden itibaren bir ay içinde ödemede %25 indirim uygulanır ve ödeme itiraz hakkını etkilemez (m.17/6).

Kiralık veya Filo Araçta Durum Değişir mi?

Şirketler araçlarını çoğu zaman uzun süreli kiralamayla filo şirketlerinden temin eder. KTK m.3 uzun süreli kiralamada kiracıyı işleten sayar; bu nedenle aracın fiilî hâkimiyeti kiracıya geçmişse zarar görene karşı işleten sıfatı kural olarak kiracı şirkettedir. Trafik sigortası poliçesi ise çoğunlukla filo şirketi adına düzenlenir. Hukuk Genel Kurulu, yukarıdaki kararında sigorta ettirenin işleten sıfatını taşıyıp taşımamasının sigorta ettiren ile kiracı arasındaki iç ilişkiyi ilgilendirdiğini belirtmiştir. Sigortacı rücuda filo şirketine gider; filo şirketi de kira sözleşmesine dayanarak bu tutarı kiracı şirkete yansıtır.

Plakaya yazılan trafik cezalarında 7574 sayılı Kanunla KTK m.116'ya eklenen fıkra uygulanır: aracın ihlal tarihinde kiralandığı Kimlik Bildirme Kanunu ek 3. madde kapsamındaki verilerden tespit edilebiliyor ve tebligata elverişli bir adres bulunuyorsa ceza kiracı adına düzenlenir. Kısa süreli kiralamadaki ayrımlar için kiralık araçla kaza sorumluluğu yazısına bakabilirsiniz.

Kazadan Sonra Çalışan ve Şirket Ne Yapmalı?

1. Tutanak ve ölçüm. Maddi hasarlı kazada taraflar anlaşırsa kaza tespit tutanağını kendileri düzenler; yaralanma varsa kolluk çağrılır. Alkol ölçümünü reddetmemek, hem kasko hem rücu bakımından aleyhe sonuçları önler.
2. İşverene yazılı bildirim. Kazayı aynı gün e-posta veya mesajla bildirin. Trafik sigortası Genel Şartları B.1 sigortalıya kazayı öğrendiği andan itibaren on gün içinde sigortacıya ihbar etme yükümlülüğü yükler; bu yükümlülük ihlal edilir ve ödenecek tutar artarsa artan kısım için şirkete rücu edilebilir.
3. Görevi belgeleyin. Kazanın hangi iş için yapılan yolculukta olduğunu gösteren görev yazısı, rota kaydı veya müşteri randevusu, iş kazası niteliğinin ispatını kolaylaştırır.
4. Kesinti ve taahhütnameye dikkat. Kaza sonrasında önünüze konulan borç kabulü veya maaştan kesinti onayı metnini, kusur oranı belli olmadan imzalamayın. İmzalanan rıza, takas yasağının dayandığı korumayı ortadan kaldırabilir.
5. Araç hasarını ve değer kaybını ayrı takip edin. Kusur karşı araçtaysa şirket aracının onarım bedeli ve araç değer kaybı karşı aracın trafik sigortasından araç sahibi şirket tarafından istenir; çalışanın bu konuda bir ödeme yükümlülüğü yoktur.

Şirket Aracıyla Kaza Hakkında Sık Sorulan Sorular

Şirket aracıyla kaza yaptım, karşı tarafın hasarını kim öder?

Önce şirket aracının zorunlu trafik sigortası öder. 2026'daki kazalarda maddi zarar için araç başına 400.000 TL'lik teminatı aşan kısımdan şirket işleten sıfatıyla, siz de kusurunuz oranında birlikte sorumlusunuz. Şirket ödediğini size ancak kusur payınız kadar yansıtabilir.

Şirket aracının hasarı çalışandan istenebilir mi?

Kazada kusurunuz varsa istenebilir, ancak yalnız kusurunuz oranında ve işin tehlikesi, aracın niteliği, size verilen eğitim gibi ölçütler gözetilerek (TBK m.400). Hasar kaskodan karşılanmışsa şirketin bu kalem için ayrıca uğradığı bir zarar kalmayabilir; kasko muafiyeti veya kasko dışı kalan hasar ise ayrıca tartışılır.

Şirket aracı kaza masrafı maaştan kesilir mi?

Rızanız olmadan kesilemez. TBK m.407 işverenin, işçiden olan alacağını ücretle takas etmesini işçinin rızasına bağlar; tek istisna kasten verilen ve yargı kararıyla sabit zarardır. Rızasız kesilen tutar ücret alacağı olarak geri istenebilir.

Şirket aracı trafik cezası personelden kesilir mi?

Sürücüye kesilen ceza zaten çalışanın adınadır. Plakaya yazılıp şirkete tebliğ edilen cezayı şirket öder; bunu çalışanın maaşından ancak onun rızasıyla düşebilir. Rıza yoksa ihlalin çalışanın kusurundan doğduğunu ileri sürerek ayrıca talepte bulunması gerekir.

Şirket aracıyla yapılan kaza iş kazası mıdır?

Görev nedeniyle yapılan yolculukta, görevle başka bir yere giderken veya işverenin sağladığı servis ya da tahsisli araçla işyerine gidiş gelişte olan kaza 5510 sayılı Kanun m.13 uyarınca iş kazasıdır. İşveren kazayı en geç üç iş günü içinde SGK'ya bildirmelidir; işyeri dışındaki kazada süre öğrenme tarihinden başlar.

Ehliyetsiz çalışan şirket aracıyla kaza yaparsa sigorta öder mi?

Zarar görene öder, sonra ödediğini poliçenin tarafı olan şirketten, sürücünün kusuru oranında geri ister. Sigortacı sözleşmenin tarafı olmayan sürücüye doğrudan rücu davası açamaz. Şirket ise bu tutarı kendi payı düşüldükten sonra çalışandan isteyebilir; ayrıca sürücüye ve izin veren işletene ayrı ayrı 40.000 TL idari para cezası uygulanır.

Şirket aracıyla yapılan kazada değer kaybını kim öder?

Karşı tarafın aracındaki değer kaybını şirket aracının trafik sigortası teminat limiti içinde öder. Şirket aracı zarar görmüş ve kusur karşı taraftaysa, değer kaybını araç sahibi şirket karşı aracın trafik sigortasından ister. Kusur çalışandaysa şirket kendi aracındaki değer kaybını kusur oranında çalışandan talep edebilir.