URSA Avukatlık

Boşanma Kararı Ne Zaman Kesinleşir, Nüfusa Nasıl Tescil Edilir?

Aile Hukuku11 dk okumaEklenme:
Mavi dosya, adalet terazisi işlemeli kapak ve iki alyans, boşanma kararının kesinleşmesi

Boşanma kararı, gerekçeli kararın her iki tarafa tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulmazsa ya da tebliğden sonra taraflar kanun yolundan feragat ederse kesinleşir (HMK m.345 ve m.349). Duruşmada açıklanan hüküm sonucu, yani kısa karar, henüz kesin değildir. İstinaf veya temyiz yoluna gidilirse kesinleşme, Bölge Adliye Mahkemesi ya da Yargıtay incelemesi bitince gerçekleşir. Kesinleşmeyle evlilik resmen sona erer, mahkeme nüfus müdürlüğüne bildirim yapar; kadının bekleme süresi, tazminat ve nafaka talepleri gibi birçok süre de bu tarihten itibaren işlemeye başlar. Kesinleşme tarihi, ilamın üzerindeki kesinleşme şerhinden öğrenilir.

Boşanma Kararı Ne Zaman Kesinleşir?

Kesinleşme, kararın olağan kanun yollarına kapanmasıdır. Boşanma davasında bu an, kararın kanun yolu süreleri geçince ya da kanun yolu incelemesi bitince oluşur. Duruşmada hâkim hüküm sonucunu açıklar. Gerekçeli karar yazılıp imzalandıktan sonra nüshalar taraflara verilir ve bir nüsha karşı tarafa tebliğ edilir (HMK m.301). Zorunlu nedenlerle yalnız hüküm sonucu açıklanmışsa gerekçeli kararın, açıklama tarihinden başlayarak bir ay içinde yazılması gerekir (HMK m.294/4).

Kararın verilmesinden tebliğe, istinaf süresine ve kesinleşme şerhine uzanan beş adımlı kesinleşme süreci

İstinaf süresi iki haftadır ve ilamın taraflardan her birine usulüne uygun tebliğiyle işlemeye başlar (HMK m.345). Her tarafın süresi kendi tebliğ tarihinden işlediği için, karşı tarafa tebliğ daha geç yapılmışsa kesinleşme de o tarihe göre ertelenir. Aşağıdaki tablo başlıca durumları özetler.

DurumKesinleşme anı
İki taraf da süresinde kanun yoluna başvurmadıSon tebliğ alan tarafın iki haftalık süresi dolunca (HMK m.345)
İki taraf da tebliğden sonra istinaftan feragat ettiFeragat edildiği anda, süre beklenmeden (HMK m.349)
İstinaf esastan reddedildi ve temyiz edilmediBölge Adliye Mahkemesi kararının tebliğinden iki hafta sonra (HMK m.361)
Yargıtay kararı onadıOnama ile; şerhi ilk derece mahkemesi verir (HMK m.302/5)
Yalnız nafaka, tazminat veya velayet istinaf edildiBoşanma hükmü bakımından kısmi kesinleşme gündeme gelir

Anlaşmalı Boşanma Kararı Ne Zaman Kesinleşir?

Anlaşmalı boşanmada hâkim tarafları bizzat dinler, iradelerinin serbestçe açıklandığına ve protokolün uygun olduğuna kanaat getirirse boşanmaya karar verir (TMK m.166/3). Karar duruşmada açıklanır; ancak bu, kararın o gün kesinleştiği anlamına gelmez. Taraflar, ilamın kendilerine tebliğinden önce istinaf hakkından feragat edemez (HMK m.349/1). Bu nedenle sözlü olarak duruşmada verilen feragat beyanı kesinleşmeyi sağlamaz.

Gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra iki taraf da kanun yolundan feragat dilekçesi verirse karar feragatin yapıldığı anda kesinleşir. Feragat edilmezse kesinleşme için iki haftalık süre beklenir. Protokol, duruşma ve istinaftan feragat adımları anlaşmalı boşanma yazısında ayrıntılı anlatılmıştır.

Çekişmeli Boşanma Kararı Ne Zaman Kesinleşir?

Çekişmeli boşanmada karar çoğunlukla taraflardan en az biri tarafından istinaf edilir. İstinaf dilekçesi kararı veren aile mahkemesine verilir ve karşı tarafa tebliğ edilir; karşı taraf tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap dilekçesi verebilir (HMK m.347). İstinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf, kendi başvuru süresini geçirmiş olsa bile cevap dilekçesiyle istinaf yoluna başvurabilir (HMK m.348/1). Bu yüzden bir tarafın istinafı, öteki tarafın da kararı tartışmaya açmasına yol açabilir.

Bölge Adliye Mahkemesi incelemeyi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı yapar, kamu düzenine aykırılığı ise kendiliğinden gözetir (HMK m.355). İstinaf başvurusu esastan reddedilirse bu karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna gidilebilir (HMK m.361). Boşanma hükmü parasal bir değer taşımadığından temyizde miktar sınırı aranmaz; tazminat gibi parasal kalemlerde ise HMK m.362'deki parasal sınırlar devreye girer. Maddeye 16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla eklenen üçüncü fıkra da istinafta yeniden esas hakkında verilen kararlarda temyiz imkânını parasal ölçütlere bağlamıştır. Yargıtay onama kararı verirse hüküm kesinleşir; dosya ilk derece mahkemesine döner ve şerh orada verilir. Bozma kararı verilirse dosya yeniden görülür ve kesinleşme daha da ileri bir tarihe kalır.

Çekişmeli dosyada toplam süre kanunda belirlenmemiştir; dosya yoğunluğuna ve kanun yollarının kullanılmasına göre değişir. Davanın aşamaları ve istinaf süreci çekişmeli boşanma davası yazısında yer alır. Dava reddedilirse ret kararının kesinleşme tarihi de önem taşır; TMK m.166/4'teki bir yıllık süre bu tarihten başlar.

Süreler Nasıl Hesaplanır, Adli Tatil ve Tatil Günleri Etkiler mi?

Gün olarak belirlenen sürelerde tebliğ günü hesaba katılmaz; hafta olarak belirlenen sürelerde ise süre, başladığı güne karşılık gelen günün tatil saatinde biter (HMK m.92). Örneğin bir Salı günü yapılan tebliğin iki haftalık süresi, iki hafta sonraki Salı günü sona erer. Sürenin son günü resmî tatile rastlarsa süre, tatili izleyen ilk iş gününün çalışma saati sonunda biter (HMK m.93).

Adli tatil her yıl 20 Temmuz'da başlar ve 31 Ağustos'ta sona erer (HMK m.102). Adli tatile tabi dava ve işlerde sürenin bitimi tatile rastlarsa süre, tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılır (HMK m.104). Tatilde görülecek işlere ilişkin HMK m.103 listesinde nafaka, soybağı, velayet ve vesayet davaları sayılır; boşanma davasının kendisi bu listede açıkça yer almaz. Kararın hangi bölümünün hangi kurala tabi olduğu şüpheliyse, tebliğ evrakındaki kanun yolu bilgisine ve mahkeme yazı işlerine başvurulmalıdır. Süresini elinde olmayan sebeplerle kaçıran kişi, engelin kalkmasından itibaren iki hafta içinde eski hâle getirme talep edebilir (HMK m.95 ve m.96).

Yalnız Nafaka veya Tazminat İstinaf Edilirse Boşanma Kesinleşir mi?

Boşanma kararı tek bir hükümde boşanmayı ve fer'ilerini, yani velayet, nafaka ve tazminat gibi sonuçlarını birlikte içerir. İstinaf sebeplerle sınırlı incelendiğinden, taraflar boşanmanın kendisine itiraz etmeyip yalnız fer'ileri kanun yoluna taşırsa boşanma hükmü kesinleşebilir; fer'ilere ilişkin dosya ise kanun yolunda sürer.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 09.06.2026 tarihli kararı (E. 2026/4258, K. 2026/6401) bu ayrımı gösterir. Dosyada ilk derece mahkemesinin boşanma hükmü istinaf edilmeden kesinleşmiş, boşanmanın fer'ileri ile ziynet alacağı kanun yolunda kalmıştı. Davacı kadın evliliği sürdürmek amacıyla davadan feragat dilekçesi vermişti; Daire, boşanma hükmü kesinleştiği için evliliğin devam ettiğinden söz edilemeyeceğini ve feragat dilekçesinden fer'iler yönünden de feragat edildiğinin anlaşılmadığını belirterek Bölge Adliye Mahkemesi ek kararını onadı. Kısmi kesinleşmenin şerhe nasıl yansıtılacağı kesinleşme şerhi yazısında ele alınmıştır.

Kesinleşme Şerhi ve Nüfusa Tescil Nasıl Olur?

Hükmün kesinleştiği, ilamın altına veya arkasına yazılıp tarih ve mahkeme mührü konularak, başkan veya hâkim tarafından imzalanmak suretiyle gösterilir (HMK m.302/4). Kanun yollarından geçmiş kararlarda bile kesinleşme kaydını ve kesinleşmeye bağlı bildirimleri ilk derece mahkemesi yapar (HMK m.302/5). Bakiye karar ve ilam harcının ödenmemiş olması hükmün kesinleştirilmesine engel değildir (HMK m.302/2).

Nüfus kaydındaki değişiklik için taraflardan ayrı bir dava açması gerekmez. Mahkeme yazı işleri müdürleri, aile kütükleri üzerinde tescil gerektiren karar ve işlemleri, kesinleştirme işleminden itibaren on gün içinde nüfus müdürlüğüne bildirmekle görevlidir (Nüfus Hizmetleri Kanunu m.55). Aile kütüğünde evlenme ve boşanma gibi kişisel durumda meydana gelen değişiklikler ile medenî hâl bilgisi yer alır (m.7). Boşanma kararlarında tarafların kimlik bilgileri, kadının evlenmeden önceki soyadı ve evlilik içinde doğan çocukların bilgileri bulunmak zorundadır (m.27). Bu bilgilerde eksiklik varsa tescil gecikebilir.

Bildirimden sonra e-Devlet nüfus kayıt örneğinde medenî hâlin güncellenip güncellenmediği kontrol edilir. Güncellenmemişse şerhli ilamla birlikte yazı işleri müdürlüğüne ve nüfus müdürlüğüne başvurulur.

Boşanma Kararı Kesinleşmeden Neler Yapılamaz?

Kişiler hukuku ve aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m.350/2 ve m.367/2). Bu kural boşanmanın en önemli sonuçlarını erteler.

  • Nüfus kaydı değişmez. Boşanma kesinleşmeden aile kütüğüne işlenmez ve taraflar kayıtlarda evli görünmeye devam eder.
  • Yeniden evlenilemez. Önceki evliliğin sona erdiğini gösteren belge, kesinleşmiş kararla ortaya konur (TMK m.130 ve m.136).
  • Boşanma ile birlikte hükmedilen nafaka ve tazminat icraya konulamaz. Dava sürerken tedbir nafakası ödenmeye devam eder; kesinleşmeden sonrası için yoksulluk veya iştirak nafakası hükümde ayrıca belirlenir.
  • Kadının bekleme süresi başlamaz. Süre evliliğin sona ermesiyle, yani kesinleşmeyle işlemeye başlar.
  • Karşılıklı yasal mirasçılık sürer. TMK m.181, birbirinin yasal mirasçısı olamama sonucunu boşanan eşler için öngörür; hüküm kesinleşmeden eşlerden biri ölürse evlilik ölümle sona erer.

Dava devam ederken ölen eşin mirasçılarından birinin davaya devam etmesi ve diğer eşin kusurunun ispatlanması hâlinde de birinci fıkradaki sonuç uygulanır (TMK m.181/2). Bu nedenle kesinleşme tarihi, miras hukuku bakımından da önem taşır.

Boşanma Kararı Kesinleşmeden Evlenilir mi?

Hayır. Yeniden evlenmek isteyen kişi, önceki evliliğinin sona erdiğini ispat etmek zorundadır (TMK m.130); evlenme başvurusunda da önceki evliliğin sona ermiş olduğuna ilişkin belge verilir (TMK m.136). Boşanma kararı kesinleşmeden evlilik sona ermediğinden bu belge düzenlenemez. Karar kesinleşmiş olsa bile nüfus kaydına henüz işlenmemişse evlenme başvurusunda sorun yaşanabilir; bu nedenle önce kaydın güncellenmesi sağlanır.

Evlenme sırasında eşlerden birinin evli bulunması mutlak butlan sebebidir (TMK m.145/1). Bu dava Cumhuriyet savcısı tarafından re'sen açılır ve ilgisi olan herkes de açabilir (TMK m.146). Önceki evlilik mutlak butlan kararı verilmeden önce sona ermişse ve ikinci evlilikte diğer eş iyiniyetliyse butlana karar verilemeyeceğine dair bir istisna da vardır (TMK m.147/3). Evlenme yasakları ve başvuru belgeleri evlenme engelleri yazısında sıralanmıştır.

Kadın Boşandıktan Sonra Ne Zaman Evlenebilir?

Evlilik sona ermişse kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün geçmedikçe evlenemez; doğumla süre biter (TMK m.132/1-2). Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması ya da evliliği sona eren eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemesi hâlinde mahkeme bu süreyi kaldırır (TMK m.132/3). Nüfus Hizmetleri Kanunu m.26 da kadının bekleme süresinin, mahkeme kararının kesinleştiği tarihten itibaren hüküm ifade ettiğini belirtir. Bu nedenle sürenin başlangıcı karar tarihi değil, kesinleşme tarihidir. Erkek için kanunda böyle bir bekleme süresi öngörülmemiştir.

Bekleme süresinin kaldırılması için başvuru kesinleşmiş karardan sonra yapılır. Gerekli belgeler ve dilekçe örneği iddet müddeti yazısında bulunur.

Kesinleşmeden Sonra Hangi Süreler İşlemeye Başlar?

Kesinleşme tarihi, bir dizi hak düşürücü veya zamanaşımı süresinin de başlangıcıdır. Kesinleşme tarihi, ölen sigortalının çocuğuna bağlanan yetim aylığının boşanma sonrası yeniden bağlanması bakımından da önem taşır. Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.178). Boşanma davasında istenmeyen maddi ve manevi tazminat ile nafaka talepleri bu süreye tabidir; ayrıntılar boşanmada tazminat yazısında yer alır.

Dava süresince ödenen tedbir nafakası geçici bir önlem olduğundan boşanma hükmü kesinleşince dayanağını yitirir; kesinleşmeden sonra ödenecek nafaka türü hükümle belirlenmiş olur. Mal rejimi ise boşanma sebebiyle sona erdirildiğinde dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225/2); tasfiyenin karara bağlanabilmesi için boşanma hükmünün kesinleşmesi aranır. Süreler ve talep kalemleri boşanmada mal paylaşımı yazısında ele alınmıştır.

Soyadı ve Kimlik Bilgileri Ne Zaman Değişir?

Boşanma hâlinde kadın, evlenmeden önceki soyadını yeniden alır; evlenmeden önce dul idiyse hâkimden bekârlık soyadını taşımasına izin verilmesini isteyebilir (TMK m.173/1). Kadının, boşandığı kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğu ve bunun kocaya zarar vermeyeceği ispatlanırsa hâkim, istemi üzerine bu soyadını taşımasına izin verir; koca şartların değişmesi hâlinde iznin kaldırılmasını isteyebilir (m.173/2-3). Eşinin soyadını kullanmasına izin verilmiş kadın, yazılı talepte bulunmak kaydıyla evlenmeden önceki soyadını kullanmak isterse nüfus müdürlüğünce gerekli işlem yapılır (Nüfus Hizmetleri Kanunu ek madde 3). Bu kuralların dışında soyadını başka bir soyadla değiştirmek ancak haklı sebebe dayanılarak isim değiştirme davasıyla mümkündür.

Soyadı nüfus kaydında değiştikten sonra kimlik, pasaport, banka ve tapu gibi kayıtlardaki bilgilerin güncellenmesi için ilgili kurumlara başvurulur. Kurumların hangi belgeleri istediği değişebileceğinden, başvurudan önce güncel nüfus kayıt örneği ve şerhli ilam hazır bulundurulur.

Yurt Dışında Verilen Boşanma Kararı Nasıl Tescil Edilir?

Yabancı ülke adli veya idari makamlarınca verilen boşanma kararları; verildiği devlet kanunlarına göre yetkili makam tarafından verilmiş ve usulen kesinleşmiş olması ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması şartlarıyla nüfus kütüğüne tescil edilir (Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A). Tarafların birlikte ya da taraflardan birinin ölmüş veya yabancı olması hâlinde Türk vatandaşı olan eşin tek başına başvurması yeterlidir. Eşi yurt dışında yaşayan tarafın Türkiye'de açacağı boşanma davasındaki tebligat ve yetki sorunları yurt dışındaki eşten boşanma yazısında ele alınır. Bu şartlar yerine getirilmediği için tescil reddedilen kararların Türkiye'de tanınması 5718 sayılı Kanun uyarınca yapılır; süreç tanıma ve tenfiz davası yazısında anlatılmıştır.

Boşanma Kararının Kesinleşmesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Boşanma kararı kaç günde kesinleşir?

Kanun sabit bir gün sayısı belirlemez. Gerekçeli karar her iki tarafa tebliğ edildikten sonra istinaf süresi iki haftadır (HMK m.345); iki taraf da bu süre içinde başvurmazsa karar kesinleşir. Tebliğden sonra iki taraf da kanun yolundan feragat ederse süre beklenmez (HMK m.349). İstinaf veya temyiz yoluna gidilirse kesinleşme, o incelemenin bitmesine bağlıdır.

Anlaşmalı boşanma kararı duruşmada hemen kesinleşir mi?

Hayır. Duruşmada açıklanan hüküm sonucu henüz kesin değildir; taraflar ilamın kendilerine tebliğinden önce istinaf hakkından feragat edemez (HMK m.349/1). Gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra iki taraf da feragat dilekçesi verirse karar o anda, vermezse iki haftalık sürenin dolmasıyla kesinleşir.

Boşanma kararı kesinleşmeden evlenilir mi?

Hayır. Evlilik boşanma kararının kesinleşmesiyle sona erer; yeniden evlenmek isteyen kişi önceki evliliğinin sona erdiğini belgelemek zorundadır (TMK m.130 ve m.136). Evlenme sırasında önceki evlilik sürüyorsa yeni evlilik mutlak butlanla batıldır (TMK m.145/1).

Karşı taraf istinaf ederse kararın tamamı mı kesinleşmez?

Süresinde yapılan istinaf, başvurunun kapsamındaki hükümlerin kesinleşmesini engeller. Yalnızca nafaka, tazminat veya velayet istinaf edilmişse boşanma hükmü bakımından kısmi kesinleşme gündeme gelebilir; ancak istinaf dilekçesi tebliğ edilen taraf cevap dilekçesiyle kendi istinafını da yapabileceğinden (HMK m.348/1) bu değerlendirme dosyadaki başvurulara göre yapılır.

Kesinleşme şerhi alındıktan sonra nüfus kaydı ayrıca güncellenmeli mi?

Mahkeme yazı işleri müdürlüğü, aile kütüğüne tescil gerektiren kararları kesinleştirme işleminden itibaren on gün içinde nüfus müdürlüğüne bildirmekle görevlidir (Nüfus Hizmetleri Kanunu m.55). Kayıt bu bildirimle güncellenir; bildirimden sonra kayıt örneğinde medeni hâl değişmemişse yazı işleri müdürlüğüne ve nüfus müdürlüğüne başvurulur.

Boşanma kesinleşmeden eşlerden biri ölürse ne olur?

Boşanma hükmü kesinleşmeden ölüm gerçekleşirse evlilik ölümle sona erer ve boşanma davasının akıbeti ayrıca değerlendirilir. TMK m.181 yalnızca boşanan eşlerin birbirinin yasal mirasçısı olamayacağını düzenler; dava sürerken ölen eşin mirasçılarından biri davaya devam eder ve diğer eşin kusurunu ispat ederse de aynı sonuç uygulanır (m.181/2).

Boşanma kararının kesinleşme tarihi nereden öğrenilir?

Tarih, ilamın altına veya arkasına yazılan ve mahkeme mührü ile hâkim veya başkanın imzasını taşıyan kesinleşme şerhinde yer alır (HMK m.302/4). Kanun yoluna gidilmiş olsa bile şerhi ve kesinleşmeye bağlı bildirimleri ilk derece mahkemesi yapar (HMK m.302/5).

Yazar hakkında

Kurucu avukat · Bursa Barosu, sicil 5648

Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Sigorta hukuku, trafik kazası, iş kazası tazminatı, bedeni hasar dosyaları ve nitelikli hesaplama alanlarında çalışıyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.

İlgili makaleler