Arkadan çarpma kusur oranı kural olarak arkadan çarpan sürücü aleyhine yüzde 100'dür; Karayolları Trafik Kanunu m. 84/d arkadan çarpmayı asli kusur sayar ve her sürücü öndeki aracı güvenli mesafeden izlemek zorundadır. Yine de arkadan çarpan her zaman kusurlu değildir. Öndeki araç sebepsiz yere ani fren yaptıysa, geri manevraya geçtiyse, sinyal vermeden önüne kırdıysa ya da arızalanıp gerekli tedbiri almadan yolda durduysa kusur paylaşılır, hatta tamamen öndeki sürücüye geçebilir. Maddi hasarlı kazada oranı sigorta şirketleri SBM kaza senaryolarıyla, yaralanmalı kazada ise bilirkişi raporuna dayanarak mahkeme belirler.
Aşağıda kuralın hangi maddelere dayandığını, takip mesafesinin nasıl hesaplandığını, kusurun hangi davranışlarda öndeki araca kaydığını, 2026 ceza tutarlarını ve oranın sigorta ödemesine etkisini ele alıyoruz. KTK m. 84'te sayılan diğer asli kusur hâllerinin tamamı için asli ve tali kusur maddeleri yazısına bakabilirsiniz.
Arkadan Çarpma Neden Asli Kusur Sayılır?
KTK m. 84, sürücülerin trafik kazalarında asli kusurlu sayılacağı on iki hâli sayar ve (d) bendinde arkadan çarpmayı açıkça anar. Aynı liste Karayolları Trafik Yönetmeliği m. 157/a-4'te tekrarlanır. Liste kazanın oluş biçimini tarif eder; arkadaki sürücünün hangi kuralı çiğnediğini ise kanunun başka maddeleri gösterir.
- KTK m. 56/1-c: Sürücüler önlerinde giden araçları yönetmelikte belirtilen güvenli ve yeterli bir mesafeden izlemek zorundadır. Kolluk tutanaklarında arkadan çarpan sürücü için genellikle bu kod yazılır; SBM senaryoları da arkadan çarpmada bu maddeye dayanır.
- KTK m. 52/1-c: Diğer bir aracı izleyen sürücü, hızını yük, görüş, yol, hava ve trafik durumuna uydurarak güvenli bir mesafe bırakmak zorundadır. Yağmurlu, karlı veya sisli havada mesafenin buna göre uzaması gerekir.
- Yönetmelik m. 107: Güvenli mesafenin ölçüsünü verir. Mesafe, kilometre cinsinden saatteki hızın en az yarısı kadar metredir; takip eden aracın 2 saniyede katedeceği yol uzunluğu kadar da olabilir. Tehlikeli madde taşıyan araçlar yerleşim yeri dışında en az 50 metre bırakır.
Bu yüzden arkadan çarpmanın kendisi, kural olarak arkadaki sürücünün mesafeyi ya da hızını ayarlamadığının göstergesi kabul edilir. Öndeki araç hangi sebeple durursa dursun, arkadaki sürücünün onu durabileceği bir mesafeden izlemesi beklenir.
Takip Mesafesi Kaç Metre Olmalı?
Yönetmelik m. 107'deki iki ölçüye göre bazı hızlarda bırakılması gereken mesafe aşağıdaki gibidir. Tablodaki değerler kuru yol ve normal görüş içindir; kötü hava ve yol koşullarında KTK m. 52 gereği daha uzun mesafe gerekir.
| Hız | Hızın yarısı kuralı | 2 saniye kuralı |
|---|---|---|
| 30 km/s | 15 metre | 16,7 metre |
| 50 km/s | 25 metre | 27,8 metre |
| 70 km/s | 35 metre | 38,9 metre |
| 90 km/s | 45 metre | 50 metre |
| 110 km/s | 55 metre | 61,1 metre |
| 120 km/s | 60 metre | 66,7 metre |
Kusur raporlarında bu hesap sıkça yer alır; arkadaki aracın hızı ve fren izi uzunluğu, kurala uygun mesafede durmanın mümkün olup olmadığını gösterir.
Arkadan Çarpan Her Zaman Yüzde 100 Kusurlu mu?
Hayır. Asli kusur, otomatik bir yüzde 100 anlamına gelmez. KTK m. 84'ün son fıkrasına göre sayılan hareketlerden biri kazaya karışan birden fazla sürücü tarafından yapılmışsa ya da kaza bu hareketler dışındaki kurallara uyulmamasından doğmuşsa kusur oranı yönetmelikteki esaslara göre ayrıca belirlenir. Yönetmelik m. 157/a'nın son paragrafı bir adım daha ileri gider: başka bir sürücünün kural dışı hareketi ya da bir aracın teknik arızası sürücüyü tehlikeye düşürmüş ve sürücü kazayı önlemek için bir kuralı ihlal etmeye mecbur kalmışsa, bütün tedbirlere rağmen kaza olmuşsa asli kusurlu sayılamaz.
Kusurun paylaşılması için öndeki sürücünün bir kuralı çiğnemiş olması yetmez; o ihlalin kazaya yol açmış olması da gerekir. Tutanakta öndeki traktörün pulluk takılı hâlde yolda olduğu ayrıca yazılmış bir dosyada, hem trafik bilirkişisi hem Adli Tıp Kurumu traktöre arkadan çarpan sürücüyü tam kusurlu bulmuş, karar onanmıştır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2022/875 E., 2024/3402 K., 17.04.2024). İspat yükü de bunu iddia edene aittir. Öndeki kamyonun sinyal vermeden yavaşlayıp sağa dönmek istediği iddia edilen bir dosyada ilk derece mahkemesi bilirkişi raporuna dayanarak arkadan çarpan sürücüyü yüzde 100 kusurlu bulmuş, temyiz itirazları reddedilmiştir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2023/6938 E., 2026/3764 K., 06.04.2026).
Kusurun Öndeki Araçla Paylaşıldığı Durumlar
Aşağıdaki tablo, arkadan çarpma görünümündeki kazalarda öndeki sürücünün ihlal ettiği kuralı ve sigorta şirketlerinin maddi hasarlı kazada uyguladığı SBM kaza durum senaryolarındaki karşılığını özetler. Senaryolar her araç için yalnız yüzde 0, 50 veya 100 oranını kullanır.
| Öndeki aracın davranışı | İhlal edilen kural | SBM senaryosu ve oran |
|---|---|---|
| Yeşil ışıkta aniden durma | KTK m. 57, Yön. m. 109/e | Durum 1-B, duran araç %50, hız sınırını aşarak çarpan %50 |
| Işık yeşile dönünce geriye hareket etme | KTK m. 67, Yön. m. 137 | Durum 1-C, geri giden %100 |
| Mecburi istikametten ters yöne geri manevra | KTK m. 67, Yön. m. 137 | Durum 8, geri manevra yapan %100 |
| Arızalanıp önlem almadan yolda durma | KTK m. 59, Yön. m. 116 ve 135 | Durum 28-C, duran araç %50, ona çarpan %50 |
| Sinyalsiz veya ani şerit değiştirip önüne girme | KTK m. 56/1-a, Yön. m. 137/A | Ayrı senaryo yok, en yakın senaryo ve delil esas alınır |
Öndeki Araç Ani ve Sebepsiz Fren Yaparsa
KTK m. 56/1-d ve Yönetmelik m. 108/c, güvenlik nedeni veya verilen bir talimat dışında başkalarını rahatsız edecek ya da tehlikeye sokacak şekilde gereksiz ve ani yavaşlamayı yasaklar. Işıklı kavşakta da sürücülerin gereksiz yere yavaşlaması ve durması KTK m. 57/1-e ile yasaktır. SBM senaryolarının 1. durumunun (B) şıkkı bu kavşak kuralına dayanır: yeşil ışıkta aniden duran araç yüzde 50, ona çarpan ve hız sınırını aşan araç yüzde 50 kusurlu sayılır.
Belirleyici olan frenin sebebidir. Yola çıkan yayaya, hayvana, düşen bir yüke ya da öndeki kazaya karşı yapılan fren güvenlik nedenine dayandığı için ihlal sayılmaz; arkadaki sürücü yine mesafe kuralından sorumludur. Sebepsiz ya da kasıtlı fren, örneğin trafikte tartışılan sürücüye “ders vermek” için yapılan fren ise öndeki sürücünün kusuruna dönüşebilir. Yalnız bu durumda bile arkadaki aracın mesafesi kısaysa onun kusuru da devam eder.
Yargıtay bu ayrımı rapor üzerinden yapar. Motosikletin öndeki araca çarptığı bir kazada bilirkişi, motosikleti yakın takip ve arkadan çarpma nedeniyle yüzde 75 asli, kaza yerine gelince heyecanlanıp ani fren yapan öndeki sürücüyü yüzde 25 tali kusurlu bulmuştu. İtiraz Hakem Heyeti ani frenin önemi olmadığını kabul edip kusurun tamamını motosiklete yükleyince Yargıtay kararı bozdu ve tutanakla rapor arasındaki çelişkiyi giderecek “oluşa uygun, denetime elverişli, ayrıntılı ve gerekçeli rapor” alınmasını istedi (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2024/3884 E., 2025/10007 K., 25.06.2025).
Öndeki Araç Geri Manevra Yaparsa
Hasar arkadaki aracın önünde, öndeki aracın arkasında olsa da çarpan araç her zaman arkadaki olmayabilir. Yönetmelik m. 137/B, geri gitmeyi yalnız sınırlı hâllerde ve yolu kullananlar için tehlike yaratmadan yapılabilir sayar; bağlantı yollarında geri gitmek ve trafiği yoğun yollarda geri dönmek yasaktır. SBM senaryolarında ışık yeşile döndüğünde geriye doğru hareket eden araç (Durum 1-C) ve mecburi istikametten ters yöne geri manevra yapan araç (Durum 8) yüzde 100 kusurludur. Bu tür kazalarda arkadaki aracın durduğunu ya da çok yavaş ilerlediğini gösteren kamera kaydı belirleyici delildir.
Şerit Değiştirip Önüne Kıran Araç
Sinyal vermeden şerit değiştirmek KTK m. 56/1-a-4 ile yasaktır; Yönetmelik m. 137/A-2 ayrıca işaret verildiği anda aniden şerit değiştirmeyi yasaklar. Önüne kırılan sürücüye takip mesafesi bırakma imkânı tanınmadığı için bu kazalarda çarpma arkadan olsa da kusur şerit değiştiren araçta kalabilir. Şerit değiştirmeyi yanlış yapmak ve şeride tecavüz, KTK m. 84'ün (f) ve (g) bentlerinde ayrıca asli kusur hâlidir. Bir dosyada motosikletin yasak yerde ve kurala aykırı biçimde ani şerit değiştirdiği, arkadan gelen aracın ona çarptığı kazada bilirkişi motosiklet sürücüsünü yüzde 100 kusurlu bulmuştu; tutanak ise arkadan gelen sürücüye yaya geçidine yaklaşırken hızını azaltmama kusuru da yazdığından Yargıtay çelişki giderilmeden karar verilemeyeceği gerekçesiyle bozdu (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2021/3918 E., 2021/4506 K., 13.09.2021).
Ardı ardına birden fazla şeride geçerek trafiği tehlikeye sokan sürücü ayrıca KTK m. 46/2-g'yi ihlal eder; bu fiilin yaptırımları makas atma cezası yazısında anlatılıyor. Kusur tartışmasında ise önüne girilen sürücünün, aracın şeride girdiği anda kendisine ne kadar mesafe kaldığını göstermesi gerekir; araç kamerası ve fren izinin başladığı nokta burada en güçlü delildir.
Arızalı veya Duran Araç Tedbir Almamışsa
Yerleşim yeri dışında taşıt yolunda zorunlu hâller dışında durmak KTK m. 59 ile yasaktır; zorunlu olarak duran sürücü de gerekli önlemi almak zorundadır. Yönetmelik m. 116, arızalanan aracın imkân ölçüsünde yol dışına, olmuyorsa bankete, o da olmuyorsa taşıt yolunun en sağına alınmasını ve uyarı tedbirlerinin derhal alınmasını ister. Yönetmelik m. 135 ise bozulan aracın 150 metreden görülemediği hâllerde önüne ve arkasına kırmızı yansıtıcı veya ışıklı cihaz konulmasını, bunlar yerleştirilene kadar dörtlü ikaz lambalarının yakılmasını ister. KTK m. 84/k da yerleşim yeri dışında taşıt yolu üzerinde zorunlu hâller dışında park etmeyi veya duraklamayı ve her durumda gerekli tedbirleri almamayı asli kusur sayar.
SBM senaryolarının 28. durumu sonucu tedbire bağlar. Arızalı veya duran araç önlem almışsa ona çarpan araç yüzde 100 kusurludur; önlem almamışsa duran araç yüzde 50, ona çarpan araç yüzde 50 kusurlu sayılır. Duran araca çarpmamak için karşı şeride geçip oradaki araçla çarpışan sürücü ile önlem almayan araç da 29. durumda yüzde 50'şer kusurludur.
Birden fazla aracın arka arkaya çarpıştığı kazalarda her çarpma ayrı değerlendirilir; bu kazaların ayrıntısı zincirleme kaza yazısındadır.
Arkadan Çarpma Cezası ve Ceza Puanı 2026
Kanunda “arkadan çarpma cezası” adıyla ayrı bir yaptırım yoktur. Kolluk kaza yerine gelip ihlali tespit ederse, tutanağa yazdığı koda göre idari para cezası ve ceza puanı uygulanır. Taraflarca doldurulan maddi hasarlı tutanak ise idari para cezası tutanağı değildir. Tutarlar Emniyet Genel Müdürlüğü'nün 2026 Trafik İdari Para Cezası Rehberi'ndendir.
| Madde | İhlal | 2026 tutarı | İndirimli | Ceza puanı |
|---|---|---|---|---|
| 56/1-c | Öndeki aracı güvenli ve yeterli mesafeden izlememek (yakın takip) | 5.000 TL | 3.750 TL | 20 |
| 52/1-c | Hızı şartlara uydurmadan güvenli mesafe bırakmamak | 1.246 TL | 934,50 TL | 20 |
| 56/1-d | Gereksiz ani yavaşlama (öndeki sürücü için) | 1.000 TL | 750 TL | 10 |
İndirim, cezanın bir ay içinde ödenmesi hâlinde uygulanır. İki bent arasındaki fark ve ceza puanlarının ehliyete etkisi takip mesafesi cezası yazısında ayrıca ele alınıyor. Cezaya itiraz kusur itirazından ayrıdır ve tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır; ayrıntılar trafik cezasına itiraz yazısında. Kazada biri yaralanmışsa idari cezanın yanında taksirle yaralama suçu da gündeme gelir ve kusur ceza dosyasında ayrıca değerlendirilir.
Kusur Oranı Sigorta Ödemesini ve Değer Kaybını Nasıl Etkiler?
Zarar gören araç sahibi, kusurlu aracın zorunlu trafik sigortasına başvurur. Sigorta, kendi sigortalısının kusuru oranında öder; hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen kısım KTK m. 92/g gereği teminat dışıdır. Sonuç pratikte şöyledir.
- Arkadan çarpan tam kusurluysa: Öndeki aracın sahibi onarım bedelini ve değer kaybını arkadan çarpanın trafik sigortasından alır. Arkadan çarpan sürücü kendi hasarını karşı taraftan isteyemez, ancak kaskosu varsa ona başvurur.
- Kusur yüzde 50'ye 50 paylaşılmışsa: Her iki araç sahibi de zararının yarısını karşı tarafın trafik sigortasından ister; diğer yarısı kendi kusuruna düştüğü için karşı taraftan istenemez.
- Bilirkişi farklı bir oran verirse: Yaralanmalı kazada ve davada oran SBM senaryolarındaki üç kademeyle sınırlı değildir; yukarıdaki örnekteki gibi yüzde 75'e yüzde 25 dağılımı da çıkabilir.
Sigortanın ödeyeceği üst sınır kaza tarihine göre belirlenir; 2026'daki kazalarda maddi zararlar için araç başına 400.000 TL'dir. Sigorta başvuruyu 15 gün içinde yazılı olarak cevaplamazsa ya da cevap talebi karşılamazsa dava veya tahkim yolu açılır (KTK m. 97). 1 Temmuz 2026'dan sonra düzenlenen veya yenilenen poliçelerde araç hasarı başvurusu değer kaybı talebini de kapsar; hesaplama ve eski poliçeler için araç değer kaybı yazısına bakabilirsiniz.
Tutanak, Deliller ve Kusur Oranına İtiraz
Arkadan çarpma kazasında oranı değiştirmek isteyen taraf, öndeki aracın neden durduğunu ya da nasıl hareket ettiğini somut olarak göstermek zorundadır. Bu yüzden kaza anında toplananlar sonucu belirler.
- Araç kamerası, çevredeki işyeri ve kavşak kameralarının kayıtları. Kayıtlar kısa sürede silinebildiği için hemen istenmelidir.
- Fren izinin başladığı nokta ve uzunluğu, araçların çarpışmadan sonraki konumu ve hasar bölgeleri.
- Öndeki aracın önünde bir engel, yaya ya da kaza olup olmadığını görebilecek tanıklar.
- Tutanağın görüşler bölümüne düşülen kısa ve doğru açıklama, örneğin önüne aniden girildiği ya da öndeki aracın geri geldiği.
Tutanaktaki kodun anlamını kaza tespit tutanağı kusur kodları yazısından, kendi kazanıza en yakın SBM senaryosunu kusur oranı hesaplama aracından görebilirsiniz. Taraflarca doldurulan tutanakta sigortanın bildirdiği orana bildirimden itibaren beş iş günü içinde ve bir defaya mahsus itiraz edilir; süre, merci ve dilekçe örnekleri kaza tespit tutanağına itiraz yazısında yer alıyor. Dava veya tahkim aşamasında ise karar çoğunlukla kusur raporuna dayanır; rapora nasıl karşı çıkılacağı trafik kazası bilirkişi raporu yazısında anlatılıyor.
Arkadan Çarpma Kusur Oranı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Arkadan çarpan her zaman suçlu mudur?
Hayır. Arkadan çarpma kanunda asli kusur hâlidir ve çoğu dosyada çarpan sürücü yüzde 100 kusurlu bulunur. Ancak öndeki araç sebepsiz yere ani fren yapmış, geri manevraya geçmiş, sinyalsiz biçimde önüne kırmış veya tedbir almadan yolda durmuşsa kusur paylaşılır ya da tamamen öndeki sürücüye geçebilir. Bunu ileri süren taraf delille göstermelidir.
Ani fren yapan öndeki araç kusurlu sayılır mı?
Frenin bir nedeni yoksa sayılabilir. KTK m. 56/1-d, güvenlik nedeni veya talimat dışında başkalarını tehlikeye sokacak gereksiz ani yavaşlamayı yasaklar. Yayaya, hayvana ya da yoldaki bir engele karşı yapılan fren ise meşrudur ve arkadaki sürücünün mesafe yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Arkadan çarpma cezası ne kadar?
Kanunda “arkadan çarpma cezası” adıyla ayrı bir ceza yoktur. Kolluk yakın takibi tespit ederse KTK m. 56/1-c uyarınca 2026'da 5.000 TL idari para cezası (bir ay içinde ödemede 3.750 TL) ve 20 ceza puanı uygulanır. Hızı şartlara uydurmadan güvenli mesafe bırakmamak ise m. 52/1-c kapsamında 1.246 TL ve 20 puandır.
Kırmızı ışıkta duran araca arkadan çarpan yüzde kaç kusurlu?
SBM kaza senaryolarının 1. durumunun (A) şıkkına göre kırmızı ışıkta duran araca takip mesafesini korumadan çarpan araç yüzde 100, duran araç yüzde 0 kusurludur. Bu oran maddi hasarlı ve taraflarca doldurulan tutanakla sonuçlanan kazalar içindir; yaralanma varsa oranı bilirkişi raporu üzerinden mahkeme belirler.
Öndeki araç geri kaçarak çarparsa kim kusurlu olur?
Geri giden araç kusurludur. SBM senaryolarında ışık yeşile döndüğünde geriye doğru hareket eden araç (1. durum, C şıkkı) ve mecburi istikametten ters yöne geri manevra yapan araç (8. durum) yüzde 100 kusurlu sayılır. Hasarın arkadaki aracın önünde olması bu sonucu değiştirmez; önemli olan hangi aracın hareket ederek çarptığıdır.
Arkadan çarpmada sigorta kendi aracımı karşılar mı?
Karşı tarafın trafik sigortası, kendi sigortalısının kusuru oranında öder. Tam kusurlu bulunan arkadan çarpan sürücü kendi aracının hasarını karşı taraftan isteyemez; kasko poliçesi varsa kendi kaskosuna başvurur. Kusur paylaşılmışsa, karşı tarafın kusur payına düşen kısım onun trafik sigortasından istenebilir.
Arkadan çarpılan araç değer kaybı alabilir mi?
Evet. Kusursuz olan öndeki aracın sahibi onarım bedeline ek olarak değer kaybını da arkadan çarpan aracın trafik sigortasından ister. 1 Temmuz 2026'dan sonra düzenlenen veya yenilenen poliçelerde araç hasarı başvurusu değer kaybı talebini de kapsar. Kendi kusuru varsa talep o oranda azalır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir.