İşe İade Davasında Arabuluculuk Zorunlu mu? Süreler ve AYM Kararı

İşe iade davası arabuluculuk şartına bağlıdır; işçi fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmalı, anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açmalıdır. Arabulucuya gidilmeden açılan dava usulden reddedilir. Başvuru formunda "işe iade", "boşta geçen süre ücreti" ve "işe başlatmama tazminatı" ayrıca işaretlenmelidir. Anayasa Mahkemesi ise 3 Mart 2026 tarihli kararında (B. No. 2022/82055), son tutanakta işe iadenin görüşüldüğü anlaşılıyorsa yalnızca formdaki eksik işaretlemeye dayanarak davayı reddetmenin aşırı şekilcilik olduğuna ve mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiğine karar verdi.

Karar 21 Eylül 2026 tarihli ve 33377 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Formu doğru doldurma yükünü kaldırmıyor, ancak ölçünün son tutanak olduğunu gösteriyor.

İşe İade Davası Nedir, Kimler Açabilir?

İşe iade davası, iş sözleşmesi geçerli bir sebep olmaksızın feshedilen işçinin, feshin geçersizliğinin tespiti ve işe iadesi için açtığı davadır. Dava, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 18 ila 21. maddelerindeki iş güvencesi hükümlerine dayanır. Kanun aşağıdaki şartların birlikte bulunmasını arar.

• İşyerinde 30 veya daha fazla işçi çalışması: İşverenin aynı iş kolunda birden fazla işyeri varsa işçi sayısı bu işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısına göre belirlenir (İş K. m. 18/4).
• En az 6 ay kıdem: Kıdem, aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde geçen süreler birleştirilerek hesaplanır (m. 18/4). Yer altı işlerinde çalışan işçilerde kıdem şartı aranmaz (m. 18/1).
• Belirsiz süreli iş sözleşmesi: Belirli süreli sözleşmeyle çalışan işçi iş güvencesinden yararlanamaz. Ancak objektif bir neden olmadan belirli süreli yapılan sözleşme baştan itibaren belirsiz süreli sayılır (m. 11).
• Feshin geçerli bir sebebe dayanmaması: Geçerli sebep, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanmalıdır (m. 18/1). Sendika üyeliği, işveren aleyhine şikâyet yoluna başvurmak, cinsiyet, hamilelik ve doğum gibi nedenler geçerli sebep oluşturmaz (m. 18/3).
• İşveren vekili olmamak: İşletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları ile işyerinin bütününü sevk ve idare eden ve işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri hakkında iş güvencesi hükümleri uygulanmaz (m. 18/5).

İşveren fesih bildirimini yazılı yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin biçimde belirtmek zorundadır (m. 19/1). İşçinin davranışı veya verimi ile ilgili bir nedenle fesih yapılacaksa, işçinin savunması alınmadan sözleşme feshedilemez (m. 19/2). Feshin geçerli sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir; işçi feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ediyorsa bunu kendisi ispatlar (m. 20/2). Fesih öncesinde yıldırma ve istifaya zorlama yaşandıysa mobbing davası ayrıca değerlendirilir.

İşe iade davası diğer alacakları ortadan kaldırmaz. Fesihten sonra SGK'ya bildirilen kodun anlamı ve düzeltilmesi işten çıkış kodları yazısında anlatılır. Kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı işe başlatılmama hâlinde ayrıca talep edilebilir; fesih sendikal nedene dayanıyorsa sendikal tazminat gündeme gelir.

İşe İade Davası Açma Süresi, 1 Ay ve 2 Hafta

İşe iade sürecinde iki ayrı süre vardır ve ikisi de hak düşürücü niteliktedir: hâkim bu süreleri kendiliğinden gözetir, kaçırılan süre geri gelmez.

Aşama	Süre	Sürenin başlangıcı	Dayanak
Arabulucuya başvuru	1 ay	Fesih bildiriminin tebliği	İş K. m. 20/1
Dava açma	2 hafta	Anlaşamama son tutanağının düzenlendiği tarih	İş K. m. 20/1
Arabulucunun süreci sonuçlandırması	3 hafta (zorunlu hâllerde en fazla 1 hafta uzatılır)	Arabulucunun görevlendirildiği tarih	7036 s.K. m. 3/10
Arabulucuya gidilmeden açılan davanın usulden reddi sonrası yeniden başvuru	2 hafta	Kesinleşen ret kararının resen tebliği	İş K. m. 20/1

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 3. maddesine göre işe iade talebiyle dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (m. 3/1). Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığı anlaşılırsa mahkeme herhangi bir işlem yapmadan davayı dava şartı yokluğundan usulden reddeder (m. 3/2). Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (m. 3/17).

2 haftalık dava süresi son tutanağın düzenlendiği tarihten başlar; tutanağın işçiye ulaştığı tarihten değil. Dava dilekçesine son tutanağın aslı veya arabulucu onaylı örneği eklenmelidir; eklenmezse mahkeme 1 haftalık kesin süre verir (7036 s.K. m. 3/2). Dava ivedilikle görülür; Bölge Adliye Mahkemesi'nin kararı kesindir, temyiz yolu kapalıdır (İş K. m. 20/3).

Arabuluculuk Başvurusu Nasıl Yapılır? Form, Uyuşmazlık Konusu ve Son Tutanak

Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır (7036 s.K. m. 3/5). Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin 23. maddesine göre başvuru dilekçeyle, bürodaki formun doldurulmasıyla veya elektronik ortamda yapılabilir. Bursa'daki dava aşaması için Bursa iş mahkemesi yazımıza bakabilirsiniz.

Başvuru formunda "işe iade" ayrıca işaretlenir

Dava şartı arabuluculuk başvuru formunda uyuşmazlık konusunu gösteren bir bölüm vardır. Bu bölümde kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, yıllık izin ücreti gibi işçilik alacakları ayrı ayrı kutular hâlinde sıralanır; "işe iade" de bunlardan biridir ve alacaklardan bağımsız olarak işaretlenmelidir. Yargıtay, başvuru formu uygulamasının başladığı 2 Haziran 2018'den sonraki başvurularda, hangi alacak veya tazminat kalemleri konusunda anlaşma sağlanıp sağlanamadığını açıkça belirtmeyen son tutanağa göre dava şartının gerçekleştiğini kabul etmemektedir (AYM kararında anılan Yargıtay 9. HD, 14.5.2024, E. 2024/4484, K. 2024/8260 ve 22.5.2024, E. 2024/4291, K. 2024/8934). Formda "işe iade" ile birlikte "boşta geçen süre ücreti" ve "işe başlatmama tazminatı" da işaretlenmelidir.

AYM kararı bu Yargıtay kuralını kaldırmadı; ancak formdaki eksikliğin tek başına belirleyici olmadığını, asıl ölçünün son tutanakta işe iadenin görüşüldüğünün anlaşılıp anlaşılmadığı olduğunu ortaya koydu. Formda kutu işaretlenmemiş olsa bile son tutanakta işe iade yazılıysa ve işçi işe iadeye bağlı tazminatları da talep etmişse, dava şartının yerine getirilmediği söylenemez.

Son tutanakta ne yazmalı?

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 17. maddesine göre arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaştıkları, anlaşamadıkları veya faaliyetin nasıl sonuçlandığı bir tutanakla belgelenir; tutanağa faaliyetin sonuçlanması dışında hangi hususların yazılacağına taraflar karar verir (m. 17/2-3). AYM'nin ifadesiyle "son tutanağın tarafların beyanına göre oluşturulması esastır". Dolayısıyla son tutanak imzalanmadan önce şunlar kontrol edilmelidir:

1. Uyuşmazlık konuları arasında "işe iade" açıkça yazılmış mı?
2. Boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama tazminatı ayrıca anılmış mı?
3. Tarafların anlaşamadığı veya karşı tarafın toplantıya katılmadığı kayıt altına alınmış mı?
4. Tutanağın düzenlendiği tarih doğru mu? 2 haftalık dava süresi bu tarihten başlar.

Karşı taraf geçerli mazeret göstermeden ilk toplantıya katılmazsa arabulucu son tutanağı düzenler ve katılmayan tarafı tutanakta belirtir (7036 s.K. m. 3/12). İşveren gelmediğinde de uyuşmazlık konularının tutanağa eksiksiz yazdırılması işçinin sorumluluğundadır.

Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa (İş K. m. 21/7)

Taraflar arabuluculukta işçinin işe başlatılması konusunda anlaşırsa, İş Kanunu m. 21/7 uyarınca üç hususun anlaşmada belirlenmesi zorunludur: işçinin işe başlatılma tarihi, boşta geçen süreye ilişkin ücret ve diğer hakların parasal miktarı ve işçinin işe başlatılmaması hâlinde ödenecek tazminatın parasal miktarı. Bu üç unsurdan biri eksikse anlaşma sağlanamamış sayılır ve son tutanak buna göre düzenlenir. İşçi kararlaştırılan tarihte işe başlamazsa fesih geçerli hâle gelir ve işveren yalnızca geçerli feshin hukuki sonuçlarından sorumlu olur.

İşe İade Davasında 4 ile 8 Aylık Tazminat ve Boşta Geçen Süre

Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse sonuçlar İş Kanunu m. 21'de düzenlenmiştir.

• İşçinin başvurusu: İşçi, kesinleşen mahkeme kararının tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmak zorundadır. Başvurmazsa fesih geçerli sayılır ve işveren yalnızca bunun hukuki sonuçlarından sorumlu olur (m. 21/6).
• İşverenin işe başlatması: İşveren, işçinin başvurusu üzerine 1 ay içinde işçiyi işe başlatmak zorundadır (m. 21/1).
• İşe başlatmama tazminatı: İşveren işçiyi 1 ay içinde işe başlatmazsa, en az 4, en çok 8 aylık ücret tutarında tazminat öder (m. 21/1). Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirken bu tazminatın miktarını da belirler ve dava tarihindeki ücreti esas alarak parasal olarak gösterir (m. 21/2 ve 21/4).
• Boşta geçen süre ücreti: Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok 4 aya kadar doğmuş ücret ve diğer hakları ödenir (m. 21/3). Bu ödeme, işçi işe başlatılsa da başlatılmasa da yapılır.
• Mahsup: İşçi işe başlatılırsa, peşin ödenen bildirim süresi ücreti ile kıdem tazminatı bu ödemeden mahsup edilir (m. 21/5).

Anayasa Mahkemesi'nin Aşırı Şekilcilik Kararı (B. No. 2022/82055)

Olay

Başvurucu, bir güvenlik şirketinde özel güvenlik görevlisi olarak çalışırken iş sözleşmesi feshedildi. 18 Şubat 2020'de İzmir Arabuluculuk Bürosuna sunduğu başvuru formunda ücret alacağı, fazla çalışma, boşta geçen süre, işe başlatmama tazminatı, kıdem ve ihbar tazminatı gibi kalemler işaretliydi; "işe iade" kutusu ise işaretlenmemiş, bunun yerine formdaki "g. adamı iaşe b." seçeneği işaretlenmişti. İşverenler 24 Şubat 2020'deki ilk toplantıya katılmadı ve aynı gün anlaşamama tutanağı düzenlendi. Son tutanakta başvurucu vekilinin beyan ettiği uyuşmazlık konuları arasında "g. adamı işe iade b." ibaresi ile boşta geçen süre ve işe başlatmama tazminatı yer aldı.

Bölge Adliye Mahkemesi'nin gerekçesi

İzmir 11. İş Mahkemesi davayı kabul edip feshin geçersizliğine ve işe iadeye karar verdi. İstinafta İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi bu kararı kaldırarak davayı dava şartı yokluğundan kesin olarak reddetti. Daireye göre 2 Haziran 2018'den sonraki başvurularda, hangi kalemler konusunda anlaşılıp anlaşılamadığını açıkça belirtmeyen son tutanağa göre dava şartı gerçekleşmiş sayılamazdı; formda işe iade seçeneği işaretlenmemişti ve başvurucu gemi adamı olmadığından tutanaktaki "g. adamı işe iade b." ifadesi formdaki "g. adamı iaşe b." olarak anlaşılmalıydı.

AYM'nin ihlal gerekçesi

Anayasa Mahkemesi başvuruyu Anayasa'nın 36. maddesindeki mahkemeye erişim hakkı kapsamında inceledi. Arabuluculuğun dava şartı olmasının meşru bir amacı bulunduğunu kabul etti; tartışma, müdahalenin ölçülü olup olmadığı üzerindeydi. Mahkeme, 24 Şubat 2020 tarihli son tutanakta işe iadenin görüşmelere konu edilen bir husus olarak belirtildiğini ve başvurucunun işe iadeye bağlı işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücretini de talep ettiğini vurguladı; bu durumda işe iadenin görüşmelere dâhil edilmediğinden söz edilemezdi.

"Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde söz konusu uyuşmazlık değerlendirildiğinde 7036 sayılı Kanun'un 3. maddesinde öngörülen dava şartı olarak ara buluculuğa başvuru zorunluluğunun gerçekleşmediğine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının başvurucunun dava açmasını zorlaştırdığı ve ara buluculuk şartına ilişkin kurallar bakımından aşırı şekilci bir yaklaşım sergilediği anlaşılmıştır. Dolayısıyla Bölge Adliye Mahkemesinin işe iade talebi yönünden dava şartı olan ara buluculuğa başvurulmadığına ilişkin yorumunun mahkemeye erişim hakkına yönelik katı bir yorum olduğu, bu yorumun başvurucu üzerinde ağır bir külfete sebebiyet verdiği ve bu suretle başvurucunun katlanmak zorunda kaldığı külfetin hedeflenen meşru amaçlarla karşılaştırıldığında ölçülü olmadığı sonucuna ulaşılmıştır."

Anayasa Mahkemesi, B. No. 2022/82055, 3.3.2026

Sonuç, yeniden yargılama

AYM, Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine oybirliğiyle karar verdi. Kararın bir örneği, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesine iletilmek üzere İzmir 11. İş Mahkemesine gönderildi. Başvurucunun maddi ve manevi tazminat talebi, yeniden yargılamanın yeterli giderim sağlayacağı gerekçesiyle reddedildi. AYM ayrıca ihlal kararının davanın kabul edilmesi gerektiği anlamına gelmediğini, delilleri değerlendirme yetkisinin derece mahkemelerine ait olduğunu belirtti.

Derdest dosyalarda ne yapılabilir?

Anayasa'nın 153. maddesine göre Anayasa Mahkemesi kararları yasama, yürütme ve yargı organlarını bağlar; 6216 sayılı Kanun m. 50 uyarınca ihlal kararı üzerine yeniden yargılama yapılır. Bu bağlayıcılık doğrudan o başvuru için geçerlidir; bununla birlikte karar, benzer durumdaki işçiler için güçlü bir emsaldir.

• Derdest işe iade davalarında: İşverenin "formda işe iade işaretlenmedi" itirazına karşı, son tutanakta işe iadenin ve bağlı tazminatların yazdığı gösterilerek ilk derece ve istinaf aşamasında AYM kararına dayanılabilir.
• Kesinleşmiş ret kararlarında: Bölge Adliye Mahkemesi'nin kararı kesin olduğundan, aynı gerekçeyle reddedilen davalarda kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapılmış olması gerekir; bu süre geçmişse yeni bir yol açılmaz.
• Yeni başvurularda: Karar, formun eksik doldurulması riskini ortadan kaldırmaz. "İşe iade", "boşta geçen süre ücreti" ve "işe başlatmama tazminatı" hem başvuru formunda hem son tutanakta açıkça yer almalıdır.

İşe iade sürecinde süreler kısa, usul hataları ise telafisi zor. Başvuru formunun ve son tutanağın bir iş hukuku avukatı ile kontrol edilmesi, davanın esasına girilmeden kaybedilmesinin önüne geçer. Bursa'daki dosyalar için Bursa iş hukuku avukatı sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

İşe İade Davası Hakkında Sık Sorulan Sorular

İşe iade davası açma süresi ne kadar?

İşçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır (İş K. m. 20/1). Her iki süre de hak düşürücüdür.

Arabuluculuk başvuru formunda "işe iade" işaretlenmezse dava reddedilir mi?

Formda ve son tutanakta işe iade hiç yer almıyorsa dava şartı yokluğundan ret riski vardır. Anayasa Mahkemesi'nin 3 Mart 2026 tarihli kararına göre ise son tutanakta işe iadenin görüşüldüğü anlaşılıyor ve işçi işe iadeye bağlı tazminatları da talep etmişse, yalnızca formdaki eksik işaretlemeye dayanarak davayı reddetmek aşırı şekilcidir ve mahkemeye erişim hakkını ihlal eder (B. No. 2022/82055).

İşe iade davası için işyerinde kaç işçi çalışmalı?

İşyerinde 30 veya daha fazla işçi çalışmalıdır. İşverenin aynı iş kolunda birden fazla işyeri varsa bu işyerlerindeki toplam işçi sayısı esas alınır (İş K. m. 18/4). İşçinin ayrıca en az 6 ay kıdemi ve belirsiz süreli iş sözleşmesi bulunmalıdır.

Arabuluculuktan sonra dava açma süresi olan 2 hafta ne zaman başlar?

Süre, anlaşamama son tutanağının düzenlendiği tarihten başlar; tutanağın işçiye ulaştığı tarihten değil. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanak tarihine kadar geçen sürede hak düşürücü süre işlemez (7036 s.K. m. 3/17); tutanak düzenlenince 2 haftalık süre işlemeye başlar.

İşe iade davası kazanılırsa işçi ne alır?

İşveren işçiyi 1 ay içinde işe başlatmazsa en az 4, en çok 8 aylık ücret tutarında işe başlatmama tazminatı öder. Ayrıca kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için en çok 4 aya kadar ücret ve diğer hakları ödenir; bu ödeme işe başlatılsa da yapılır (İş K. m. 21).

İşe iade kararından sonra işçi ne zaman başvurmalı?

İşçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmalıdır. Başvurmazsa fesih geçerli sayılır. İşveren ise başvurudan itibaren 1 ay içinde işçiyi işe başlatmak zorundadır (İş K. m. 21/1 ve 21/6).

Arabuluculukta işe iade konusunda anlaşılırsa ne olur?

Anlaşmada işe başlatma tarihi, boşta geçen süreye ait ücret ve diğer hakların parasal miktarı ile işe başlatılmama hâlinde ödenecek tazminatın parasal miktarı belirlenmek zorundadır. Bu üçünden biri eksikse anlaşma sağlanamamış sayılır ve son tutanak buna göre düzenlenir (İş K. m. 21/7).

İşe iade davasında istinaf kararı kesin mi?

Evet. İşe iade davasında ilk derece mahkemesi kararına karşı istinafa gidilebilir; Bölge Adliye Mahkemesi ivedilikle ve kesin olarak karar verir, temyiz yolu kapalıdır (İş K. m. 20/3). Kesin karara karşı yalnızca 30 gün içinde Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapılabilir.