Tek Taraflı Kazada Sigorta Öder mi? Kasko, Trafik Sigortası, Yolcu, Tutanak ve Yol Kusuru

Tek taraflı kazada sürücünün kendi aracındaki hasarı trafik sigortası ödemez; bu hasar ancak kasko poliçesi varsa ve alkol, ehliyetsizlik ya da olay yerini terk gibi teminat dışı bir hâl yoksa kaskodan karşılanır. Araçtaki yolcu ise sürücünün kusurundan doğan bedensel zararını bindiği aracın zorunlu trafik sigortasından isteyebilir. Kazada çarpılan direk, bariyer veya park hâlindeki başka bir araç gibi üçüncü kişiye ait malın zararını da aracın trafik sigortası öder. Tek taraflı trafik kazası yoldaki çukur ya da eksik işaretleme yüzünden olduysa yolun bakımından sorumlu idareden tazminat istenebilir. Yaralanma varsa kolluk çağrılmalı ve tutanak tutulmalıdır.

Bu yazıda başka bir aracın karışmadığı devrilme, şarampole yuvarlanma, bariyere, ağaca veya duvara çarpma gibi kazalarda kimin neyi ödediği, kasko genel şartlarındaki teminat dışı hâller, tutanak ve kolluk bildirimi, yolcunun hakları, sürücünün kendi zararı ve yol kusurunda izlenecek yol anlatılıyor.

Tek Taraflı Kazada Kim Neyi Öder?

Tek taraflı kaza, olaya tek bir aracın karıştığı kazadır. Karşı araç olmadığından sürücünün "kusursuz" sayılacağı bir senaryo genellikle yoktur; bu yüzden zararın kimden isteneceği, zararın kime ve neye geldiğine göre ayrılır.

Zarar	Kim öder	Dayanak
Sürücünün kendi aracındaki hasar	Kasko (poliçe varsa)	Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları A.1
Kendi aracının değer kaybı	Yalnız kaskoda ayrı değer kaybı teminatı varsa	Poliçedeki özel şart
Çarpılan direk, bariyer, duvar, başkasının aracı	Aracın zorunlu trafik sigortası, limiti aşarsa İMM veya sürücü ve işleten	KTK m.85/1, m.91
Araçtaki yolcunun bedensel zararı	Aracın trafik sigortası, sürücü ve işleten; sigorta yoksa Güvence Hesabı	KTK m.85, m.91; 5684 sayılı Kanun m.14
Sürücünün kendi bedensel zararı	Kendi aracının trafik sigortası ödemez; tedavi giderleri SGK'dadır	KTK m.92/g, m.98
Ölen tam kusurlu sürücünün yakınlarının destek kaybı	Aracın trafik sigortası ödemez	KTK m.92/j
Yol kusurunun payına düşen zarar	Yolun bakımından sorumlu idare	KTK m.10, m.110

Tek Taraflı Kazada Trafik Sigortası Öder mi?

Zorunlu trafik sigortası, aracın işleteninin başkalarına karşı hukuki sorumluluğunu karşılar (KTK m.91). Bu nedenle sigortalının kendi aracına gelen zarar, poliçenin değil kendi malvarlığının konusudur. ZMSS Genel Şartları A.6/ğ sigortalının aracına gelecek zararları açıkça teminat dışında sayar; Kanun da hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen talepleri kapsam dışında bırakır (KTK m.92/g). Tek taraflı kazada sürücü, aracının tamiri için de kendi yaralanması için de kendi aracının trafik sigortasına başvuramaz.

Trafik sigortasının ödediği kalemler ise üçüncü kişilerin zararlarıdır. Bariyere, aydınlatma direğine, bir binanın duvarına ya da park hâlindeki başka bir araca çarpıldıysa bu malın sahibi, zararını kazaya karışan aracın trafik sigortasından ister. Kanun, işletenin eşinin, altsoy ve üstsoyunun ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin yalnız mallarına gelen zararlarını teminat dışında tutar (KTK m.92/b); bu kişilerin araçta yolcuyken uğradığı bedensel zararlar bu bentte sayılmamıştır.

Sürücüsü, mal sahibi veya ilgilisi bulunmayan bir araca ya da eşyaya zarar veren sürücü, sahibini bulmaya çalışmalı, bulamazsa durumu tespit edip zarar verdiği şeyin üzerine yazılı bilgi bırakmalı ve zabıtaya en kısa zamanda haber vermelidir (KTK m.81/1-e). Bu yükümlülüğe uymadan ayrılmanın idari ve cezai sonuçları kaza yerinden kaçma cezası yazısında anlatılıyor.

Tek Taraflı Kazada Kasko Öder mi?

Kasko tek taraflı kazanın asıl sigortasıdır. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları A.1/b, sigortalının veya aracı kullananın iradesi dışında araca ani ve harici etkilerle bir cismin çarpmasını, aracın sabit veya hareketli bir cisme çarpmasını, devrilmesini, düşmesini ve yuvarlanmasını teminat kapsamında sayar. Yola çıkan bir hayvana çarpıldığında hayvan sahibinin ve idarenin sorumluluğu hayvan çarpması yazısında ele alınıyor. Kasko sürücünün kusuruna bakmaz; Genel Şartlar A.5.6 yalnız araca sigortalı veya fiillerinden sorumlu olduğu kişilerce kasten verilen zararları dışarıda bırakır. Dar kasko ise bu teminat gruplarının yalnız bir kısmını kapsayabildiğinden poliçedeki teminat listesine bakmak gerekir. Kaskonun ödemediği bütün hâller ve ret yazısına karşı yollar kasko neyi ödemez yazısında toplanmıştır.

Kaskonun ödemediği hâller

• Ehliyetsiz kullanım: Aracın mevzuata göre gerekli sürücü belgesine sahip olmayan biri tarafından kullanılması sırasında doğan zararlar (A.5.4).
• Alkol ve uyuşturucu: Aracın uyuşturucu madde ya da Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde belirlenen seviyenin üzerinde alkol almış biri tarafından kullanılması sırasında doğan zararlar (A.5.5).
• Olay yerini terk: Tedaviye gitme veya can güvenliği gibi zorunlu hâller dışında, ehliyetsizlik veya alkol ihlallerinden dolayı sürücünün kimliğinin tespitini engellemek için kaza yerinden ayrılması (A.5.10).
• Kasıt ve fazla yük: Kasten verilen zararlar (A.5.6) ve münhasıran istiap haddinin aşılmasından doğan zararlar (A.5.8).

Rizikonun teminat dışında kaldığını ispat yükü sigortacıdadır (Türk Ticaret Kanunu m.1409/2). Ancak sürücü kaza yerinden ayrılıp geç başvurursa bu yük yer değiştirebilir. Kazadan yaklaşık 30 saat sonra kolluğa başvuran ve 32 saat sonra alkol raporu alan sürücünün dosyasında bölge adliye mahkemesi, kaza anında alkollü olmadığını ispat yükünün sigortalıya geçtiğini kabul etmiş; Yargıtay 4. Hukuk Dairesi A.5.10'a dayanan ret kararını onamıştır (E. 2021/17999, K. 2023/11904, T. 06.11.2023). Alkolün kaskoya ve trafik sigortasının rücuuna etkisi alkollü araç kullanma cezası yazısında, ehliyetsiz sürücünün durumu ehliyetsiz trafik kazası yazısında ayrıntılı anlatılıyor.

Kasko ihbarı ve değer kaybı

Sigortalı, rizikonun gerçekleştiğini öğrendiği tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde sigortacıya bildirimde bulunmalıdır (Kasko Genel Şartları B.1.1). Sigortacı hasar için isteyeceği belgeleri poliçe metninde gösterir; bunların dışında bir belge isteyecekse ihbardan sonra üç iş günü içinde bildirir (B.3.1). Kasko değer kaybını kural olarak ödemez. Tek taraflı kazada değer kaybı için başvurulacak başka bir sigorta da olmadığından tek yol poliçedeki ayrı değer kaybı teminatıdır; ayrıntılar kasko değer kaybı yazısında. Kasko sözleşmesinden doğan talepler muaccel olduktan itibaren iki yılda, her hâlde rizikodan itibaren altı yılda zamanaşımına uğrar (TTK m.1420).

Tek Taraflı Kazada Tutanak Tutulur mu?

Kazaya karışan sürücü, hemen durmak, kanıt ve izleri değiştirmemek ve kazayı yetkili memurlara bildirip onların izni olmadan ayrılmamakla yükümlüdür (KTK m.81/1). Kanun, yalnız maddi hasarlı kazalarda kazaya karışan herkes görevlinin gelmesine gerek görmez ve durumu aralarında yazılı olarak saptarsa kaza yerinden ayrılmaya izin verir (m.81/2). Matbu anlaşmalı tutanak iki tarafın birlikte doldurması için tasarlandığından tek taraflı kazada çoğu zaman uygun düşmez. Kazanın oluşunu ve sürücünün durumunu belgelemenin en güvenli yolu kolluğu çağırmaktır; kaza tespit tutanağını trafik zabıtası, bulunmadığı yerde genel kolluk düzenler (KTK m.83).

• Yalnız kendi aracınız hasar gördüyse: Fotoğraf çekin, kolluğu arayın ve mümkünse alkol ölçümü yaptırın. Kasko için istenen belge, sürücü beyanı veya kolluk tutanağı olabilir; poliçedeki belge listesine bakın.
• Başkasına ait bir mal hasar gördüyse: Sahibine ulaşın, ulaşamıyorsanız yazılı bilgi bırakıp zabıtaya bildirin (m.81/1-e).
• Yaralanan varsa: 112'yi ve kolluğu arayın, ilk yardım önlemlerini alın (KTK m.82). Taraflar bu durumda kendi aralarında tutanak tutamaz.

7574 sayılı Kanunla değişen KTK m.81/3, anlaşma hâli dışında maddi hasarlı, ölümlü veya yaralanmalı kazalarda zabıtanın izni olmadan zaruret dışında olay yerinden ayrılan sürücüye 46.000 TL idari para cezası öngörür. Ölümlü veya yaralanmalı kazada ayrılan sürücüye ayrıca bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır. Trafik sigortası açısından da ZMSS Genel Şartları B.4/f, zorunlu hâller dışında olay yerini terk eden ya da kaza tutanağı ve alkol raporu gibi belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranan sigortalıya, sigortacının yolcuya veya üçüncü kişiye ödediği tazminat için rücu imkânı tanır; 1 Temmuz 2026'dan sonra yapılan poliçelerde bu hüküm yalnız bedensel zararlı kazalarla sınırlı değildir. Tutanağın türleri ve itirazı trafik kazası tespit tutanağı yazısında anlatılıyor.

Tek Taraflı Kazada Yolcu Tazminat Alabilir mi?

Alabilir. Yolcu sürücü olmadığı için üçüncü kişi konumundadır; karşı aracın bulunmaması talebini ortadan kaldırmaz. Yolcu, tedavi giderlerinin SGK'nın karşılamadığı kısmını, geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatını ve gerekiyorsa bakıcı giderini bindiği aracın trafik sigortasından, işleteninden ve sürücüsünden; manevi tazminatı ise sürücü ve işletenden ister. Trafik sigortacısının sorumluluğu sigortalısının sorumluluğu ölçüsünde ve kaza tarihindeki kişi başı limitle sınırlıdır. Aracın trafik sigortası yoksa bedensel zarar için Güvence Hesabına başvurulur. Başvuru adımları trafik kazası yolcu tazminatı yazısında ayrıntılı anlatılıyor.

Yolcu karşılıksız taşınıyorsa işletenin sorumluluğu genel hükümlere tabidir (KTK m.87) ve tazminattan indirim gündeme gelebilir. Yakın akrabalık ve eş ilişkisinde, taşımada bir menfaat bulunduğunun ispatında ve indirim oranında uygulanan ölçütler hatır taşıması yazısında Yargıtay kararlarıyla anlatılıyor. Yolcunun emniyet kemeri takmaması ise ayrı bir değerlendirme konusudur ve iki indirim aynı olguya dayandırılamaz.

Yolcu yaralandıysa sürücüye ceza var mı?

Yolcunun yaralanması sürücü bakımından taksirle yaralama suçunu gündeme getirir; temel ceza dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır (TCK m.89/1). Kemik kırığı gibi hâllerde ceza yarısı oranında artar (m.89/2). Taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır; birinci fıkrayı aşan yaralanma bilinçli taksirle gerçekleşmişse şikâyet aranmaz (m.89/5). Yolcu sürücünün eşi veya çocuğu gibi bir yakınıysa TCK m.22/6 önem kazanır: taksirli hareketin sonucu münhasıran failin kişisel ve ailevi durumu bakımından artık ceza verilmesini gereksiz kılacak derecede mağdur olmasına yol açmışsa ceza verilmez, bilinçli taksirde ceza yarıdan altıda bire kadar indirilebilir.

Sürücünün Kendi Zararı ve Ölümlü Tek Taraflı Kaza

Kazayı kendi kusuruyla yapan sürücü, kendi kusuruna denk gelen zararını kendi aracının trafik sigortasından isteyemez. Tedavi giderleri sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın SGK tarafından karşılanır (KTK m.98). Sürücünün kendi yaralanması için başvurabileceği kaynaklar sınırlıdır: varsa kendi adına yapılmış ferdi kaza sigortası, kaza görev sırasında olduysa iş kazası kapsamında SGK yardımları ve işverenin kusuru, kazaya yol kusuru da katkıda bulunduysa idarenin sorumluluğu.

Sürücü kazada hayatını kaybettiyse yakınlarının durumu yıllar içinde değişti. 9 Haziran 2021 tarihli 7327 sayılı Kanunla KTK m.92'ye eklenen (j) bendi, destekten yoksun kalanın destek şahsının kusuruna denk gelen taleplerini zorunlu sigortanın kapsamı dışına aldı. Bu nedenle bugün tam kusurlu sürücünün yakınları, aracın kendi trafik sigortasından destekten yoksun kalma tazminatı alamaz; sürücünün kusuru tam değilse kusursuz kalan kısım için yol açılabilir. Yolcu hayatını kaybettiyse yakınları üçüncü kişi konumundadır ve destek tazminatı isteyebilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarıyla bu sürecin ayrıntısı ölümlü trafik kazası tazminatı yazısında yer alıyor.

Yoldaki Çukur veya Eksik İşaret Kazaya Yol Açtıysa

Tek taraflı kazaların bir kısmında sürücünün yanında ikinci bir etken vardır: kapağı açık rögar, asfalttaki çukur, işaretlenmemiş yol çalışması, eksik uyarı levhası. KTK m.10, belediyelere yapım ve bakımından sorumlu oldukları yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurma, gerekli yerlere işaret levhası koyma, yol çalışmalarında tedbir alma ve trafik için tehlike oluşturan engelleri kolayca görülecek şekilde işaretleme ya da kaldırma görevini verir. Bu görev ihmal edildiyse idare, kazadaki payı oranında sorumlu olur.

Dava yolunda ayrım önemlidir. KTK m.110, işleteni veya sahibi kamu kuruluşu olan araçların sebep olduğu zararlar dahil "bu Kanundan doğan sorumluluk davaları"nın adli yargıda görüleceğini düzenler. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, yoldaki çukur nedeniyle motosikletiyle düşerek hayatını kaybeden sürücünün yakınlarının belediyeye karşı açtığı davada yargı yolu yönünden verilen ret kararını bozmuş, trafik güvenliğine ilişkin önlemlerin alınmamasından doğan davaların da adli yargıda görüleceğini belirtmiştir (E. 2024/12041, K. 2025/11681, T. 09.07.2025). Aynı Daire, kaldırımdaki çukura düşerek yaralanan kişinin davasında da Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarında istikrarlı şekilde açıklandığı üzere çözüm yerinin adli yargı olduğunu vurgulamıştır (E. 2023/193, K. 2023/11549, T. 31.10.2023). Bu nedenle karayolundaki bakım ve işaretleme kusurundan doğan kazada dava idare mahkemesinde değil, asliye hukuk mahkemesinde açılır. İdare mahkemesindeki idareye karşı tam yargı davası ise park, kamu binası veya kazı alanı gibi karayolu dışındaki kamu alanlarında yaşanan zararlarda gündeme gelir.

• Çukuru, rögarı veya eksik işareti kazadan hemen sonra, ölçü verecek bir nesneyle birlikte fotoğraflayın.
• Kolluk tutanağına yol durumunun yazılmasını isteyin; ifadenizde bu etkeni açıkça belirtin.
• Belediyeye veya ilgili idareye yapılmış önceki şikâyet kayıtları, yolun daha önce bildirildiğini gösterebilir.
• Kusur oranı, trafik ve yol uzmanı bilirkişi raporuyla belirlenir; idarenin payı sürücünün kusur payını azaltır.

Aracın hasarını kasko ödediyse, kasko şirketi ödediği tutar kadar sigortalının yerine geçer ve sorumlulara karşı rücu edebilir (TTK m.1472/1). Kaskonun karşılamadığı kısım için sürücünün kendi talebi devam eder.

Tek Taraflı Kaza Hakkında Sık Sorulan Sorular

Tek taraflı kazada trafik sigortası öder mi?

Sürücünün kendi aracını ve kendi kusuruna denk gelen zararını ödemez; ZMSS Genel Şartları sigortalının aracına gelen zararları teminat dışında sayar. Trafik sigortası, çarpılan direk, bariyer veya başkasının aracı gibi üçüncü kişilerin mal zararlarını ve araçtaki yolcunun bedensel zararını öder.

Tek taraflı kazada kasko öder mi?

Öder. Kasko genel şartları devrilme, yuvarlanma ve sabit bir cisme çarpma gibi kazaları teminata alır ve sürücünün kusuruna bakmaz. Sürücünün ehliyetsiz, alkollü veya uyuşturucu etkisinde olması, kimliğinin tespitini engellemek için olay yerini terk etmesi ve kasten verilen zararlar teminat dışıdır. Alkolde Yargıtay, kazanın münhasıran alkolün etkisiyle oluşmasını arar.

Tek taraflı kazada tutanak tutulur mu, polis çağırmak şart mı?

Yaralanma varsa kolluk çağrılmalıdır; taraflar kendi aralarında tutanak tutamaz. Yalnız maddi hasar varsa da kazanın oluşunu ve sürücünün alkolsüz olduğunu belgelemek için kolluk tutanağı ve alkol ölçümü en güvenli yoldur. Kasko için ihbar beş iş günü içinde yapılmalıdır.

Tek taraflı kazada yolcu tazminat alabilir mi?

Alabilir. Yolcu üçüncü kişi sayılır ve bindiği aracın trafik sigortasına, işletenine ve sürücüsüne başvurur. Aracın sigortası yoksa bedensel zarar için Güvence Hesabına gidilir. Karşılıksız taşımada hatır taşıması indirimi, kemer takılmadıysa müterafik kusur indirimi gündeme gelebilir.

Tek taraflı kazada değer kaybı alınır mı?

Karşı araç olmadığından trafik sigortasından değer kaybı istenemez. Kasko da değer kaybını kural olarak ödemez; yalnız poliçeye ayrı bir değer kaybı teminatı eklenmişse bu teminattan alınabilir. Kazaya yol kusuru da yol açtıysa idarenin payına düşen değer kaybı idareden istenebilir.

Tek taraflı kazada sürücüye ceza var mı?

Yalnız sürücünün kendisi zarar gördüyse taksirle yaralama suçu oluşmaz. Yolcu yaralandıysa sürücü hakkında TCK m.89 uygulanır ve suç kural olarak şikâyete bağlıdır. Ölen veya yaralanan yolcu sürücünün yakınıysa TCK m.22/6 gereği ceza verilmeyebilir; trafik kuralı ihlallerinin idari para cezaları ayrıca uygulanır.

Yoldaki çukur yüzünden kaza yaptım, kimden tazminat isterim?

Yolun yapım ve bakımından sorumlu idareden, şehir içinde çoğunlukla belediyeden istenir. KTK m.110 ve Yargıtay 4. Hukuk Dairesi kararlarına göre trafik güvenliği önlemlerinin alınmamasından doğan bu dava idare mahkemesinde değil, adli yargıda asliye hukuk mahkemesinde açılır. Çukurun fotoğrafı ve kolluk tutanağı en önemli delillerdir.