Tazminat Hukuku Hakkında Sık Sorulan Sorular

Yargıtay'ın kökleşmiş içtihadı bakiye ömür boyunca brüt asgari ücreti esas alır. 1 Nisan 2020 ile 30 Haziran 2026 arasında yapılan trafik poliçelerinin Genel Şartları ise bakıcı tutulduğu belgelenmezse net, belgelenirse brüt asgari ücreti öngörür; 4. Hukuk Dairesi bu kuralı oy çokluğuyla uygulamıştır. Bakıcıyla yapılan sözleşme ve ödeme kayıtları bu yüzden saklanmalıdır.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'ne göre evet. Daire, sürekli ve geçici bakıcı giderinin trafik sigortasının tedavi (sağlık) gideri teminatından, sürekli iş göremezlik tazminatının ise sakatlık teminatından karşılanacağını kabul eder. 1 Temmuz 2026'dan sonra yapılan poliçelerde Genel Şartlar da bakıcı giderini sağlık giderleri teminatında sayar.

Alabilirsiniz. Genel Şartlardaki hesap kuralı bile bakıcı tutulduğunun belgelenemediği durum için ayrı bir ölçü koyar; yani talep, ücretli bakıcı tutulmasına bağlı değildir. Ancak Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, aile içi bakım dayanışmasından yararlanılacak hâllerde hâkimin hakkaniyet indirimi yapabileceğini kabul etmiştir.

Hukuk davalarında süre, raporun tarafa tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.281/1). Raporun UYAP'a yüklenmesi veya duruşmada okunması değil, tebliğ tarihi esas alınır; avukatla takip edilen dosyada tebliğ vekile yapılır ve süre vekile tebliğden işler (Tebligat K. m.11).

Adli tatile tabi bir davada iki haftalık süre 20 Temmuz ile 31 Ağustos arasında doluyorsa, ayrıca karar gerekmeksizin adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılır (HMK m.102, m.104). İşçinin açtığı iş davası, nafaka veya ivedi işler gibi adli tatilde de görülen dosyalarda bu uzama uygulanmaz.

Evet. Rapora karşı talebin iki haftada hazırlanması çok zor veya imkânsızsa ya da özel veya teknik bir çalışma gerekiyorsa, iki haftalık süre dolmadan mahkemeye başvurulması şartıyla bir defaya mahsus ve en çok iki hafta ek süre verilebilir. Ek süre, asıl sürenin bitiminden itibaren işler.

Olayın türüne göre değişir. Trafik kazasında sürücüye karşı asliye hukuk, sigorta şirketine karşı asliye ticaret mahkemesi; iş kazasında iş mahkemesi, özel hastanedeki tıbbi hatada tüketici mahkemesi görevlidir. Kamu hastanesi ve diğer idari eylemlerde dava Bursa İdare Mahkemeleri'nde açılır.

Kesin bir süre verilemez. Bilirkişi ve maluliyet raporlarının alınması, tarafların itirazları ve istinaf aşaması süreyi belirler. 2026'da HMK'ya eklenen kurala göre duruşmalar arasındaki süre, zorunlu hâller dışında üç aydan uzun olamaz.

Ücret; dosyanın türüne, talep tutarına ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre belirlenir ve tarifenin altına inemez. Her dosya için yazılı ücret sözleşmesi yapılır. Harç, bilirkişi ve tebligat gibi yargılama masrafları ücretten ayrıdır.

Kan parası adıyla bir kurum Türk hukukunda yoktur. Cinayette ölenin yakınları failden destekten yoksun kalma tazminatı ve cenaze giderlerini (TBK m.53), ayrıca manevi tazminatı (TBK m.56) ister. Kasten öldürmede zorunlu sigorta bulunmadığından talep doğrudan faile, olaya birden fazla kişi katılmışsa hepsine yöneltilir.

Tazminat konusunda anlaşmak yasaldır; fail ile yakınlar arasındaki ödeme anlaşması Türk Borçlar Kanunu'nun genel hükümlerine tabi bir sulh sözleşmesidir. Ancak ceza davasını kapatma vaadi hukuken etkisizdir ve korkutmayla imzalatılan anlaşma bağlayıcı değildir. Ödemeyi tehdit veya cebirle istemek ise tehdit ya da şantaj suçunu oluşturabilir.

Tazminat için iki yıllık genel süre uygulanmaz; TBK m.72/1 uyarınca ceza kanunundaki daha uzun süre geçerlidir. Kasten öldürmede bu süre müebbet hapis gerektiren hâlde 25 yıl, tasarlama gibi ağırlaştırılmış müebbet gerektiren hâllerde 30 yıldır (TCK m.66/1). Fail fiil sırasında 18 yaşından küçükse süreler kısalır.

Hayır. Delil tespiti, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda geçici hukuki korumalar arasında düzenlenen ve basit yargılama usulüyle yürütülen bir iştir. Mahkeme tespit dosyasında kimin haklı olduğuna karar vermez; yalnız olgunun o günkü durumunu tutanak ve raporla kayda geçirir.

Dava açılmamışsa esas davaya bakacak mahkemeden veya incelenecek şeyin bulunduğu ya da tanığın oturduğu yer sulh hukuk mahkemesinden istenir. Dava açılmışsa yalnız davanın görüldüğü mahkeme görevli ve yetkilidir (HMK m.401).

Başlangıçta talep eden öder; mahkemenin belirlediği gider avansı yatırılmadan işlem yapılmaz. Tespit giderleri asıl davada yargılama gideri sayılır ve kural olarak davayı kaybeden tarafa yükletilir (HMK m.323 ve m.326).

Alınabilir. Bu kalem çalışma gücü kaybına bağlı değildir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, Adli Tıp raporuna göre beden gücü kaybı bulunmayan ama yüzünde kalıcı iz kalan bir kazazedenin maddi tazminat talebinin reddini iki kez bozmuştur. Kaybın varlığını gösteren deliller ise davacı tarafından sunulmalıdır.

İstenebilir, çünkü kanun ikisini ayrı bentlerde sayar (TBK m.54/3 ve 54/4). Sürekli iş göremezlik, maluliyet oranı ölçüsündeki çalışma gücü kaybını karşılar. Ekonomik geleceğin sarsılması ise bu oranın yansıtmadığı kaybı, örneğin bir mesleğe girememeyi ya da kariyerin kesilmesini karşılar. Aynı kayıp iki kalemde birden hesaplanamaz.

Edebilirsiniz, ancak bunun neden bir kayıp olduğunu açıklamanız gerekir. Yargıtay'a göre kişi aynı işte çalışsa bile kazadan öncesine göre daha fazla emek harcamak zorunda kalabilir veya yükselme şansını yitirebilir. Bir dosyada ilk derece mahkemesi, SGK kaydına göre davacının çalışmayı sürdürdüğü gerekçesiyle talebi reddetmiş; 4. Hukuk Dairesi bu kararı da bozmuştur.

Net gelir üzerinden hesaplanır. Bedensel zararda kayıp, kişinin eline geçecek kazançtır; ikramiye ve yan haklarla giydirilmiş brüt ücret kıdem ve ihbar tazminatında kullanılır. Gelir belgelenemiyorsa ya da kişi gelir getiren bir işte çalışmıyorsa net asgari ücret esas alınır.

Trafik sigortasının sakatlanma teminatından ödenir. ZMSS Genel Şartları A.5/c, geçici iş göremezliğin ve sürekli sakatlığın bu teminattan karşılanacağını yazar. Bu yüzden iki kalemin toplamı kaza tarihindeki kişi başı sakatlık limitini aşamaz; aşan kısım kusurlu sürücü ve işletenden istenir.

Alabilir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi bu tazminatı yalnız çalışamama hâline değil, iyileşme döneminde günlük işler için fazladan efor harcanmasına da bağlıyor. Ev hanımı gibi fiilen çalışmayan kişilerde hesap, asgari geçim indirimi eklenmemiş net asgari ücretle yapılır.

Kanunda sabit bir tutar yoktur. Hâkim sözün ağırlığını, kaç kişiye ulaştığını, tekrarlanıp tekrarlanmadığını, tarafların durumunu ve karşılıklı hakaret olup olmadığını değerlendirerek takdir eder. Emsal kararlardaki tutarlar olay tarihindeki paranın değerine bağlı olduğundan doğrudan ölçü alınamaz.

Hakaret suç oluşturduğu için TBK 72 uyarınca ceza zamanaşımı uygulanır ve süre eylemden itibaren sekiz yıldır. Yargıtay, bunun için ceza davası açılmış veya mahkûmiyet verilmiş olmasını aramaz.

Alınabilir. TBK 74 uyarınca beraat kararı hukuk hâkimini bağlamaz. Ancak ceza mahkemesi sözün hiç söylenmediği gibi bir maddi olguyu kesin olarak saptamışsa bu tespit tazminat davasında da ağırlık taşır.

Sabit bir günlük rakam yoktur. Tutarı dört veri belirler: aracın segmenti, model yılı, kazanın gerçekleştiği bölge ve o tarihteki kira piyasası. Aynı model iki araç için bile büyük şehir ile küçük bir ilçede farklı bedel çıkabilir. Tutarı öğrenmek için aynı segmentte üç ayrı kiralama şirketinden yazılı teklif almanız yeterlidir.

Yattı parası, aracın onarımda kaldığı süre için ödenen tazminatın halk arasındaki adıdır. Hukuki karşılığı ikame araç bedeli veya araç mahrumiyet bedelidir. Kanunlarda ve mahkeme kararlarında bu deyim geçmez; dilekçelerde hukuki terim kullanılır. Deyimin kendisi hukuki sonuç doğurmaz, arkasındaki tazminat hakkı doğurur.

Evet, edebilirsiniz. Kiralama yapmamış olmak zararın doğmadığı anlamına gelmez; aracınızdan yararlanamadığınız her gün karşılığı istenebilir bir kayıptır. Bu durumda tutar, fatura yerine emsal kira bedeli üzerinden bulunur. Yargıtay uygulaması hâkimin belge olmadan da zararı takdir edebileceğini kabul etmektedir. Sigortacının fatura şartı arayan reddi bu nedenle yerinde değildir.

31 Temmuz 2026'dan itibaren yıllık yüzde 31'dir. 1 Ocak ile 30 Temmuz 2026 arasındaki günler için yüzde 24 uygulanır; bu iki oran aynı alacağın faiz hesabında dönemlere bölünerek kullanılır.

Evet. 3095 sayılı Kanun'un kanuni faiz olarak düzenlediği oran günlük dilde yasal faiz diye anılır. Sözleşmede oran kararlaştırılmamışsa adi işlerde temerrüt faizi de bu orandır.

Merkez Bankasının kısa vadeli avans işlemlerinde uyguladığı faiz oranıdır. Ticari işlerde, sözleşme olmasa bile ve kanuni faizden yüksekse temerrüt faizi olarak istenebilir; 2026 için yüzde 39,75'tir.

İş güvencesi kapsamında olmayan işçinin, işveren tarafından fesih hakkının kötüye kullanılarak işten çıkarılması hâlinde ödenen tazminattır. Tutar, ihbar süresinin üç katı olarak belirlenir.

İş güvencesi kapsamı dışında kalan, yani otuzdan az işçi çalıştıran işyerinde çalışan veya kıdemi altı aydan az olan işçiye, belirsiz süreli iş sözleşmesi kötü niyetle feshedildiğinde ödenir. Şartların hepsi bir arada aranır; birinin eksik olması tazminat talebini geçersiz kılar. İşçi, davasında söz konusu şartların kendisinde bulunduğunu ayrıca belirtmelidir; iş güvencesi kapsamı dışında olduğunu gösteren bilgi (işyerindeki işçi sayısı, kendi kıdemi) dilekçede yer almalıdır.

Hesaplama genellikle bilirkişi tarafından yapılır; işçinin son bordroları ve özlük dosyası esas alınır. İşveren tarafından bildirilmeyen prim veya ikramiyeler, tanık beyanı veya emsal ücret araştırmasıyla da ispatlanabilir.

Sağlık çalışanının tıbbi standartlara aykırı davranışı sonucu hastanın zarar görmesi hâlinde açılan tazminat davasıdır. Adı “malpraktis” olsa da, hukuki nitelendirme dosyanın somut verilerine göre yapılır; her olumsuz sonuç kapsama girmez.

Tıbbi kayıtların toplanması ve konuyla ilgili bilirkişi kurulunun inceleme yapması gerekir; kurul, tedavinin tıbbi standarda uyup uymadığını raporlar. Rapora gerekçeli itiraz edilerek dosyanın yeniden incelenmesi talep edilebilir.

Özel sektörde muhatap genellikle hastane veya hekimin kendisidir, hukuki ilişkinin niteliğine göre değişir. Kamu hastanesinde hekime doğrudan dava açılamaz, dava idareye yöneltilir.

Hukuka aykırı eylemin kişide yarattığı üzüntü, elem veya ruhsal sarsıntı karşılığında hükmedilen paradır. Zenginleşme aracı sayılmaz, amaç zarar görende kısmi tatmin duygusu oluşturmaktır.

Kanunda 2026 için belirlenmiş bir manevi tazminat tutarı yoktur. Miktarı her dosyada hâkim; olayın ağırlığına, kusura ve tarafların durumuna göre takdir eder. Yargıtay kararlarındaki tutarlar o dosyaların kaza tarihini ve koşullarını yansıttığından genel bir ölçü değildir.

Hâkim, olayın ağırlığını, tarafların sosyal ve ekonomik durumunu, kusur oranlarını ve zarar görende yarattığı etkiyi birlikte değerlendirerek takdir eder. Sabit tarife veya hesaplama yöntemi bulunmaz.

Müterafik kusur, zarar görenin kendi zararına katkıda bulunan kusurudur; “müterafik” sözcüğü zarar verenin kusuruna “eşlik eden” kusuru anlatır. Kendi çıkarını gözeten makul bir kişinin göstereceği özeni göstermemek olarak da özetlenebilir; dikkatsiz bir yaya geçişi ya da bir güvenlik kuralının ihlali bu kapsama girer. Ayrı bir savunma değil, tazminat hesabının bir parçasıdır; davayı kaybettirmez, yalnızca tutarı etkiler.

Genel kural, hakkı kaldırmak değil indirmektir. Tamamen kaldırılması yalnızca zarar görenin davranışının zararın tek ve belirleyici nedeni olduğu istisnai durumlarda söz konusu olur. Bu durumlarda dahi hâkim, tam kaldırmanın gerekçesini ayrıntılı biçimde ortaya koymak zorundadır.

Hayır. Sigorta şirketinin ya da karşı tarafın öne sürdüğü bir yüzde, dosyanızda otomatik olarak geçerli sayılmaz. Bu oran da kusur raporu üzerinden ayrıca sorgulanabilir, gerekirse yeni bir bilirkişi incelemesiyle değiştirilebilir.

Ücretli otoparka bırakılan araçta işletme kural olarak sorumludur. Araç sahibinin işletmenin ihmalini göstermesi gerekmez; aracın otoparka bırakıldığını ve orada zarar gördüğünü ispat etmesi yeterlidir. İşletme ancak zararın araç sahibinden, mücbir sebepten veya aracın kendi niteliğinden doğduğunu ispatlarsa kurtulur (TBK m.579/1).

Bu yazı işletmeyi kurtarmaz. Kanun, işletenin sorumluluk üstlenmediğini veya sorumluluğu kanunda olmayan bir koşula bağladığını herhangi bir yolla ilan etmesini sonuçsuz sayar (TBK m.579/3). Tüketiciyle yapılan sözleşmede bu tür standart bir kayıt ayrıca haksız şart denetimine tabidir.

Otopark ücretsiz olsa da müşterilere sunulan ve işletmenin denetimindeki bir alansa saklama ilişkisi kurulabilir. Yargıtay böyle bir dosyada ilişkiyi saklama (vedia) olarak nitelemiş, ancak aracın o otoparka girdiğinin somut delille ispatlanmasını aramıştır. Kamera kaydını ilk günlerde yazılı olarak istemek bu yüzden önemlidir.

Rehberde yüzde sabit iz için santimetre ölçütü yoktur; belirleyici olan, izin 1-2 metreden ilk bakışta belirgin biçimde görülüp görülmediğidir. Rehberdeki 5 cm eşiği başka bir soruya, yaralanmanın basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek kadar hafif olup olmadığına aittir; yüzde tek başına 5 cm ve üzeri ya da toplamda 10 cm ve üzeri cilt ve cilt altı yaralanma hafif sayılmaz.

Sayılabilir. Rehberin tarif ettiği yüz sınırları alt tarafta köprücük kemiklerine ve göğüs kemiğinin üst ucundaki çukura kadar uzanır; boynun ön ve yan yüzü bu alanın içindedir. Ensedeki ve saçlı deri içindeki izler bu tarifin dışında kalır.

Ön kesici, köpek (kanin) ve küçük azı (premolar) dişlerindeki kayıplar, implant veya protezle tedavi edilemiyorsa yüzde sabit iz olarak değerlendirilir. İmplant ve protez kişinin kendi dişinden ayırt edilemeyecek kadar benzer olabildiği için bunlarla tedavi edilen kayıplar sabit iz sayılmaz.