Aile Hukuku Hakkında Sık Sorulan Sorular

Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya birinin davasını diğerinin kabul etmesi, hâkimin tarafları bizzat dinlemesi ve protokolü uygun bulması şarttır. Dört şart birlikte aranır.

Hayır. Evlenme tarihi ile dava tarihi arasında en az bir yıl geçmiş olmalıdır; eksik gün dahi süreci engeller.

Velayet, kişisel ilişki, nafaka türleri, tazminat, mal paylaşımı ve yargılama gideri gibi boşanmanın tüm sonuçları yazılır. Ayrıntı yukarıdaki tabloda gösterilir.

Kadına özgü takı kadına, erkeğe özgü takı erkeğe, cinsiyet ayırmayan takı ise kime takıldıysa ona kalır. Yanıt, davanın açıldığı tarihe değil kararın verildiği tarihe göre belirlenir; 2024 öncesi açılmış davalarda da güncel kural uygulanır.

Kural olarak damada aittir. Eski kuralda söz konusu altınlar da kadına ait sayılırdı; 2024 değişikliğiyle erkek artık kendisine takılan ve kadına özgü olmayan takılar için kadından iade davası açabilir hâle geldi.

Genellikle evet; harcayan taraf, rızayla ve iade şartı olmaksızın verildiğini banka dekontu veya tanıkla somut olarak göstermelidir, salt beyan yeterli sayılmaz.

Eşler başka bir rejim seçmemişse edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Her eşin evlilik içinde edindiği malların borçlar düşüldükten sonra kalan değeri hesaplanır ve diğer eş bunun yarısını para olarak ister. Evlilik öncesi mallar ile miras ve bağış yoluyla gelen mallar paylaşılmaz.

Boşanma davasıyla birlikte ya da boşanmadan sonra ayrı olarak açılabilir. Ancak mahkeme, boşanma kararı kesinleşmeden tasfiye hakkında karar veremez; bu nedenle boşanma davası bekletici mesele yapılır.

Malın paylaşıma girip girmeyeceği, mal rejiminin sona erdiği boşanma dava tarihine göre belirlenir. Malın değeri ise tasfiye anındaki piyasa değerine göre hesaplanır.

Hayır. Eşler anlaşmalı veya çekişmeli boşanma davasını kendileri de açıp takip edebilir. Ancak protokolde eksik bırakılan bir konu ya da süresinde sunulmayan bir delil sonradan telafi edilemeyebilir; velayet, nafaka ve mal paylaşımının birlikte tartışıldığı dosyalarda hukuki destek bu riskleri azaltır.

Evet. Evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler dava sırasında boşanmanın sonuçlarında uzlaşırsa, protokol mahkemeye sunulur ve dava TMK m.166/3'e göre anlaşmalı boşanma olarak sonuçlandırılabilir. Bu durumda da hâkim eşleri bizzat dinler ve protokolü çocukların menfaati bakımından uygun bulmalıdır.

Hayır, dava açılması tek başına evden çıkma yükümlülüğü doğurmaz. Ortak hayat kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzurunu ciddi biçimde tehlikeye sokuyorsa eşin ayrı yaşama hakkı vardır (TMK m.197). Dava açıldıktan sonra konutun hangi eş tarafından kullanılacağına hâkim, geçici önlemler kapsamında karar verir (TMK m.169).

Kanunda bir bitirme süresi yoktur. Süreyi dilekçe aşamasındaki iki haftalık süreler, tanıkların ve uzman raporunun durumu, adli tatil ve istinaf ile temyiz incelemesi belirler. 31.07.2026’dan beri duruşmalar arasındaki süre kural olarak üç ayı geçemez.

Çekişmeli olarak devam ettiği sürece kural olarak bitmez; ilk duruşma ön inceleme duruşmasıdır ve ön inceleme tamamlanmadan tahkikata geçilemez. Evlilik en az bir yıl sürmüşse ve davalı davayı kabul edip düzenleme hâkimce uygun bulunursa dava anlaşmalı boşanmaya dönerek sonuçlanabilir.

Sabit bir soru listesi yoktur. Hâkim genellikle evlenme ve ayrı yaşama tarihlerini, ileri sürülen olayların zamanını ve tanıklarını, olaylardan sonra birlikte yaşamanın sürüp sürmediğini, çocukların düzenini ve tarafların gelirini netleştirir.

Türk hukukunda mehir için alt veya üst sınır yoktur; miktarı taraflar belirler ve senette yazan miktar borçtur. Fıkıhtaki alt sınır altın değil gümüş üzerinden ifade edilir: Din İşleri Yüksek Kurulu, Hanefîlere göre 10 dirhem, Mâlikîlere göre 3 dirhem gümüşü alt sınır olarak aktarır; Şâfiî ve Hanbelîlere göre alt sınır yoktur. Altın karşılığı günün fiyatına göre değişir.

Senette yazan zamanda verilir. Peşin (muaccel) mehir nikâhta ödenir; vadeli (müeccel) mehir belirlenen tarihte, tarih yoksa evliliğin boşanma veya ölümle sona ermesi hâlinde istenebilir hâle gelir. Boşanmaya bağlanmış mehir, boşanma kararı kesinleşmeden icra takibine veya davaya konu edilemez.

Hayır. Para, altın veya döviz için yazılı ve borçlunun imzasını taşıyan adi senet yeterlidir (TBK m. 288/1). Noter onayı geçerlilik şartı değil, ispat kolaylığıdır. Taşınmaz veya taşınmaz üzerindeki ayni hak söz konusuysa resmî şekil zorunludur (TBK m. 288/2).

Nafakayı belirleyen karardan sonra tarafların malî durumu ya da çocuğun ihtiyaçları değiştiğinde açılabilir. TMK m.176/4 ve m.331'de dava için bir süre öngörülmez. Artış dava tarihinden itibaren işlediği için, değişiklik ortaya çıktıktan sonra beklemek, aradaki ayların eski tutarla kapanmasına yol açar.

Kanunda bir karar süresi yoktur. Dava basit yargılama usulüne tabidir ve adli tatilde de görülür; süreyi tebligat, gelir araştırması ve kanun yolu incelemesi belirler. Kanun yoluna başvurulması nafaka kararının icrasını durdurmaz.

Nafaka kararda yazan tutarla ödenmeye devam eder ve kendiliğinden artmaz. Artış için artırım davası açılır; bu davada hem bugünkü tutarın yükseltilmesi hem de sonraki yıllar için endeksli artış istenebilir (TMK m.176/5, m.182/4, m.330/3).

İcra ve İflas Kanunu m.344'e göre nafaka kararına uymayan borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir; bu, ödeme yapılınca sona eren bir zorlama hapsidir. Türk Ceza Kanunu m.233/1 ise aile hukukundan doğan bakım yükümlülüğünü yerine getirmemeyi, şikâyet üzerine üç aydan iki yıla kadar hapisle cezalandırılan ayrı bir suç olarak düzenler.

Önce nafaka kararı herhangi bir icra dairesine verilerek takip başlatılır. Tazyik hapsi için şikâyet, icra takibinin yapıldığı yerdeki icra mahkemesine dilekçeyle veya sözlü beyanla yapılır (İİK m.348 ve m.349). Bu mahkeme uygulamada icra ceza mahkemesi olarak da anılır.

Kanun üst sınırı üç ay olarak belirler; mahkeme bu sınır içinde karar verir. Borçlu hapis sırasında kararın gereğini yerine getirirse süre dolmadan tahliye edilir (İİK m.344/1).

Tedbir, iştirak, yoksulluk ve yardım nafakası olmak üzere dört türdür. Yardım nafakası, diğer üç türden farklı olarak boşanmayla değil hısımlık ilişkisiyle ilgilidir.

Taraflar, gelir ve gider belgelerini kendileri sunar; mahkeme bunun ötesinde sosyal ve ekonomik durum araştırması da yaptırabilir. Talep edilenden fazla miktara hükmedilemez.

Ödeyecek tarafın kusurlu olup olmaması sonucu etkilemez; ölçü, talep eden tarafın kusurunun diğer taraftan daha ağır olmamasıdır. Ağır veya tam kusurlu taraf, yoksulluğa düşecek olsa dahi alamaz.

Henüz kalkmadı. Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesindeki "süresiz olarak" ibaresini iptal etti; ancak iptal hükmü kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı 30 Eylül 2026'dan dokuz ay sonra, 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecek. O tarihe kadar madde bugünkü hâliyle uygulanır.

İptal hükmü 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girer. Meclis bu tarihe kadar nafakanın süresine ilişkin yeni bir düzenleme yaparsa o kanun uygulanır; yapmazsa maddeden yalnız "süresiz olarak" ibaresi çıkar ve sürenin nasıl belirleneceği mahkemelerin yorumuna kalır.

Evet. 4 Haziran 2026 tarihli, E. 2025/156, K. 2026/131 sayılı karar 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Dokuz aylık süre bu tarihten işlemeye başladı.

Hayır, ikisi farklı hukuki sonuç doğurur. Tanıma, yabancı kararın Türkiye'de kesin hüküm ve kesin delil etkisi kazanmasıdır ve yalnızca statü tespiti için yeterlidir. Tenfiz ise karara icra edilebilirlik kazandırır; nafaka veya tazminat gibi bir edimin icra yoluyla tahsil edilebilmesi için tenfiz gerekir. Bir dosyada ikisi birlikte de talep edilebilir; kararın hem statü hem edim içeren bölümleri varsa bu genellikle tercih edilir.

Hayır, kendiliğinden geçerli sayılmaz ve bu, birçok kişinin gözden kaçırdığı bir noktadır. Kararı aldığınız andan itibaren Türkiye'deki nüfus kaydınız otomatik olarak değişmez; ayrıca bir başvuru yapmanız gerekir. Eşinizle birlikte hareket edebiliyorsanız (eşiniz yabancı uyruklu veya ölmüşse tek başınıza) süreç konsolosluk üzerinden hızlıca sonuçlanabilir; bu yol kapalıysa veya nafaka gibi bir edim söz konusuysa mahkemeye başvurmanız gerekir.

Evet, çoğu dosyada mümkündür. Dava, konsolosluktan alınacak bir vekâletname ile avukat aracılığıyla baştan sona yürütülebilir ve duruşmalara vekil katılır. Mahkeme istisnai hâllerde taraftan beyan isteyebilir, ancak bu genel kural değildir.

Boşanma kararından sonra velayet sahibinin yeniden evlenmesi, başka yere taşınması, ölümü, çocuğa karşı yükümlülüklerini ihmal etmesi veya kişisel ilişki kararına uymaması gibi yeni olgular ortaya çıktığında açılır (TMK m.183, m.324/3, m.349). Mahkeme her durumda değişikliğin çocuğun üstün yararına uygun olup olmadığına bakar.

Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Velayetin değiştirilmesi çekişmesiz yargı işi sayıldığından, talepte bulunanın veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir (HMK m.384). Kişisel ilişkiye ilişkin düzenlemelerde çocuğun oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir (TMK m.326).

Kanunda belirlenmiş bir süre yoktur. Dava basit yargılama usulüyle ve adli tatilde de görülür; süreyi en çok uzman raporu, çocuğun dinlenmesi ve delillerin toplanması belirler. Bölge adliye mahkemesinin bu davadaki kararı kesindir, Yargıtay'a temyiz yolu kapalıdır.

Anne veya babaya otomatik öncelik tanınmaz; mahkeme, çocuğun yaşı, mevcut düzeni, fiilî bakım geçmişi ve çocuğun görüşü gibi ölçütleri birlikte değerlendirerek üstün yarara göre karar verir.

Hayır, kanunda anneye yönelik karine yoktur; küçük yaştaki çocuklarda anne yanında kalma eğilimi görülse de mahkemenin diğer ölçütleri göz ardı edeceği anlamına gelmez.

Yaşı değil, idrak gücünü mahkeme belirler; aynı yaştaki iki çocuk için farklı sonuca varılabilir. Karar, uzman değerlendirmesine dayanır.

Hayır. Velayet kendisine bırakılan ebeveyn, çocukla yurt dışına çıkmak için kural olarak diğer ebeveynin iznine ihtiyaç duymaz; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi de bunun boşanılan eşin muvafakatine bağlı olmadığını belirtmiştir. Ancak bazı ülkeler ve havayolları muvafakatname veya velayet kararı örneği isteyebilir.

Velayet sahibi annenin muvafakati veya bu muvafakatin yerine geçen bir mahkeme kararı olmadan çıkaramaz. Velayeti olmayan ebeveyn tek başına çocuğa pasaport da çıkaramaz. Kişisel ilişki kararında yurt dışı açıkça yer almıyorsa, görüşme süreleri yurt dışında geçirilemez.

Ebeveynler anlaşamıyorsa izin aile mahkemesinden istenir. Kişisel ilişkiye dair düzenlemelerde çocuğun oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Seyahat tarihi yakınsa, gecikmenin ciddi bir sakınca doğuracağı gösterilerek ihtiyati tedbir talep edilebilir.

Dava, zinanın öğrenildiği günden itibaren altı ay içinde açılmalıdır. Öğrenme gecikse bile eylemin üzerinden beş yıl geçtiğinde zinaya dayanma hakkı sona erer. Bu süreler kaçırılmışsa boşanma, evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle istenebilir; ancak zinaya bağlı mal paylaşımı sonucu bu yolda uygulanmaz.

Kanunda sabit bir tutar veya tarife yoktur. Hâkim; tarafların ekonomik ve sosyal durumunu, kusurların ağırlığını, paranın alım gücünü ve zedelenen menfaatleri birlikte değerlendirerek uygun miktarı belirler. Yargıtay, bu ölçütlere göre az bulduğu tazminat miktarlarını bozabilmektedir.

Mal paylaşımı yine eşlerin bağlı olduğu mal rejimine göre yapılır. Fark şudur: boşanma zina sebebiyle gerçekleşmişse hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki payını hakkaniyete uygun olarak azaltabilir veya tamamen kaldırabilir (TMK m. 236/2). Kişisel mallar bu düzenlemeden etkilenmez.